Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki 12 bin yıllık Çayönü Tepesi'ndeki kazılarda çıkartılan ve tarihteki ilk musalla taşı olma özelliği taşıyan taşın bir parçası kazı alanında, diğer parçası Diyarbakır Müzesi'nde sergileniyor.
03:45Ölünün yakınları sevenleri de ölünün etrafında o sekilere oturulurdu.
03:51Bir nevi onunla ilgili onun için son yani dünyadaki son işlem gerçekleşilir.
04:00Daha sonra defin işlemi yapılır.
04:03Daha sonra da taziye gerçekleşir.
04:06Bu tam anlam ilaça önünde çıkan bu taş perdahlanmış taş düzgün kesilmiş taş ilk musalla taşı olma özelliğini gösteriyor.
04:14Tarihteki ilk musalla taşıdır diyebiliriz.
04:18Tabii ki bütün dinlerde geçmişten günümüze çeşitli törenler yapılır dedik.
04:22Üç ana parçaya ayırıyoruz.
04:25Cenaze töreni, defin işlemi ve sonrasında taziye işlemi.
04:30Yine aynı zamanda ölüyle ilgili yani neolitikten günümüze kadar esas olarak ölülerle ilgili üç işlem yapılır.
04:38Ya ölü direkt toprağa gömülür, ya mumyalanarak gömülür ya da yakılarak gömülür.
04:45Çay önünde biz ölünün direkt toprağa tabii cenin pozisyonuyla esas itibariyle gömüldüğünü görüyoruz.
04:53Fakat kafa taslı yapıda aynı zamanda ölülerin bedenlerinden ayrıldığını, kolların ve bacaklarının kafadan ayrıldığını da görüyoruz.
05:02Burada düzenli, sistematik, gayet de uzun olduğunu tahmin ettiğimiz bir cenaze töreninin düzenlendiğini ki bu cenaze töreninde yüksek ihtimalle çeşitli duaların edildiğini,
05:17törenin çok boyutlu olduğunu bize bu ister musalla taşı ister musalla taşının etrafındaki sekiler,
05:25cenaze töreninin görkemli olduğunu, sistematik olduğunu ve uzun sürdüğünü bize gösteriyor.
05:30Dolayısıyla çay önü insanı ölüye olabildiğince saygı duymuştur.
05:36Yerleşik hayata geçen insanların neolitik kültürdeki insanlardan farklı cenaze törenlerini yaptıklarını biz yine bu musalla taşından anlıyoruz.
05:45Çay önündeki neolitik dönemdeki bütün cenazelerin, bütün cenaze törenlerinin bu taşta, musalla taşında gerçekleştiğini düşünmekteyiz.
05:57Diyarbakır Müzesi tematik salonunda bulunan musalla taşı, çay önündeki kazısından çıkan musalla taşının bir parçası müzemizde.
06:05Fakat geriye kalan musalla taşının diğer parçaları ve kafa taslı yapının tamamı hala kazı alanımızda.
06:11Ziyaretçilerimiz gidip görebilirler, yerinde görebilirler.
06:14Görebilirler.
06:15Çok güzel.
06:17Kimber yıkarmış, kimber yıkarmış.
06:22Buların olduğu yanı soru burası siste bak.
06:25Bunlar hep süzdür.
06:27Süzdür.
06:28Siz sorun dünyada kapsın, Telesiyeli ameliyatın.
06:35İnsanlar böyle büyük zaman onu ne yapıyoruz?
06:38Camiye götürüyoruz, cami açması gerekiyoruz, hakimiyatı.
06:42Bu da kemiklerin kafasından ayrılma işlemleri de gerçekleştiriyordu.
07:01Hem besledi ki sadece cenaze töreni için.
07:06Musallataşımız 2 metre genişliğinde yaklaşık 15 santim kanallarında.
İlk yorumu siz yapın