00:00İsminden de anlaşılacağı üzere yeryüzünde az bulunan, ancak stratejik öneme sahip bir element grubu.
00:11Bunlar biraz bilimsel açıdan bakacak olursak, 57 ile atom numaraları 71 arasında olan atom numaralara göre madenler isimlendirilir.
00:24O grupta bulunan elementler ve çok az bulunuyorlar.
00:28Onların haricinde de bu aralığın haricinde birkaç tane var.
00:33Ama asıl önemi bunların şu andaki mevcut teknolojide ve geleceğin teknolojisinin şekillendirilmesinde ana unsur olarak kullanılıyor olmaları.
00:44Biraz daha o bölgeyi açacak olursak, savunma sanayinde önemli yere sahip roketlerin, füzelerin yapımında ve bunların hedef işaretlenmesinde kullanılan bir yapıdalar.
01:02Onun ötesinde biyometrikal teknolojilerde, görüntüleme teknolojilerinde, taşınabilir X-ray cihazlarında.
01:11Şenay hocamın da ifade ettiği gibi bakın burada aslında sektörel bazda da biraz baktık.
01:17Elektronik cihazlarda işte şu elimizde tuttuğumuz, taşıdığımız akıllı telefonlardan tutun.
01:23Tablet, bilgisayar, televizyon ekranı, kopörler ve kulaklık.
01:26Bilgi depolamada, bunlar o kadar önemli strateji alan ki ve bu alanda teknolojiye sahip olan yahut da rezerve sahip olan ülkelerde bir adım öne çıkıyor.
01:41Biraz önce ifade ettiniz Çin'den sonra ikinci sırada rezerve sahip ülke olarak Türkiye ifade edildi.
01:49Sadece Eskişehir'de değil aslında bizde Isparta'da, Konya'da, Malatya'da, Manisa'da, Burdur'da bu bölgelerde de var.
01:59Fakat içinde bulunan miktara göre biz tenör diyoruz buna yani çıkartacağınız bir miktar içinde yüzde kaç oranında bu elementlerden var ona bakılır.
02:10Nükleer teknolojiler de kullanılıyor aynı zamanda bunlar.
02:13Çok stratejik öneme sahip demiştik ve tabii ki ekonomik değerleri çok fazla bunların az bulunduğu için Türkiye bu konuda 2017'de hatırlayacak olursanız her milli enerji ve maden politikalarına yönelik bir deklarasyon yayınladı ve enerji teknolojilerinde yerli ve milli geliştirme unsurlarını devreye aldı.
02:39Birçok alanda da çok başarılı oldu. Bu meyanda bakacak olursak nadir toprak elementlerinde kendisi işlemek istiyor.
02:48Ve tam bir sene önce Ekim 2024'te Çin'le bu anlamda doğal kaynaklar ve maden işletmesiyle ilgili bir mutabakat zaptı imzaladı.
03:00Bu zapta göre de Türkiye enerji, nadir toprak elementlerinin işlenmesinde teknoloji transferi de istiyordu.
03:08Fakat Çin ve Rusya biraz uzak durunca yönünü Amerika'ya çevirdi Türkiye.
03:14Şu anda bu konuda biraz önce hani Sayın Cumhurbaşkanımız da ifade ettiği gibi nadir toprak elementlerinin bulunduğu rezervler Amerika'ya verilir şeklinde böyle bir olay yok.
03:24Ama teknoloji geliştirmeyle ilgili ortaklık aşısından hareket ediyor.
03:29Neden nadir deniliyor? Mesela biraz önce ekranı da yazdık. Rezervler arz değil aslında.
03:36Şimdi hayır o çıkartılması şöyle. Bakın %1'lik bir oran düşünün. Bir sürü element, bir sürü maddenin içerisinde siz bunları ayıklayacaksınız.
03:48İşleme testleri. Örneğin Şin'de şu anda ürün üretilmesinde %60'tan fazla bir dünya hakimiyeti var.
03:59Ama işlemede %90'ın üzerinde. Yani o rafineri tesisleri, işleme tesisleri onların ayıklanması bir hayli zor bir işlem diyelim.
04:12Zor değil de yani o teknolojiye sahip olması lazım. Çin'de bu üstünlüğünü korumak istiyor.
04:17Nitekim daha birkaç gün önce Çin bir açıklama yaptı.
04:21Atomik boyutta, atomik kalınlıkta çip geliştiriklerini ifade ettiler.
04:26Şimdi çipten roket ediyoruz ya, bu zamana kadar olan aslında bütün sıkıntılar, savaşlar çipten kaynaklıydı bir noktada.
04:38Teknolojik alanda, çip krizi de yine pandemide de yaşandı. Şimdi çipin yerine nadir toprak elementi mi alacak?
04:46Çip geliştirme ilgi, çipin yapımında onlar kullanılıyor zaten.
04:51Yani nadir toprak elementleri, geleceğin teknolojilerini şekillendiren elementler diye sözümün başında ifade etmiştim.
05:00Dolayısıyla çok zor geliştirilen teknolojilerin içerisinde kullanılıyor.
05:07Nasıl ayrıştırılıyor? Ne bu?
05:09Rafineri dediğimiz bir sistem var.
05:11Bir toprak var ve o toprağın içerisinde.
05:13Toprağın içerisinde sadece nadir elementi yok. Belki yüz çeşit element var ve bunları ayrı ayrı yapacaksınız.
05:21Ayrıca bir de nükleer malzemelerde yani nükleer özelliği olan elementler de var.
05:30Bu ekrana verdiğimiz şeyler ne peki? Şimdi bunlar mı nadir toprak elementi dediğimiz?
05:36Bunlar ayrıştırılanlar mı mesela?
05:3917 tane nadir toprak elementi var. Bunlar sadece bir kısmı.
05:44Burada görülenler.
05:45Nedir mesela bunlar? Niye bunda la yazıyor, niye bunda ye yazıyor?
05:48Lantan, Yitterbium, Serium, Neodyum, Avrupium diye geçiyor. Semaryum gibi.
05:58Bunların baş harflerini bir arada bir harf alarak isimlendirdiğimiz şeyler.
06:03Peki bunlar isimlerine göre kullanım alanları da mı değişiyor?
06:07Elbette her birinin kullanım alanı farklı. Örneğin lazer teknolojiyi geliştirmenizde başka biri kullanılıyor.
06:14Örneğin diyelim ki reaktör kontrolünde yahut da sağlıklı bir daha dayanıklı bir çelik üretiminde veya parlatma işleminde metallerin her birinin özelliğine göre farklı farklı kullanım alanları var.
06:31Hepsi aynı anda aynı yerde kullanılmıyor.
06:34Burası önemli geleceğim. Çünkü nadir toprak elementi diyoruz.
06:39Hani rezervi az olmasa da işlemesi bir o kadar aslında güç bir durum.
06:46Ama bunun ekonomiye yansıması elbette olacak.
06:50Ki dün Cumhurbaşkanı Erdoğan bu iki saatlik kabine toplantısı sonrasında açıklamalarda bulunmuştu.
06:57Dedi ki biz işleteceğiz.
06:58Şimdi Abdülkadir Bey ne diyorsunuz?
07:02Yani artık nadir toprak elementiyle beraber buradaki bu sahayı işletmeyle beraber Türkiye ekonomisinde nasıl bir değişiklik olacak?
07:11Tabii bu nadir toprak elementleri mevzusu bilindiği üzere ticaret savaşlarıyla ortaya çıktı.
07:22Yani aslında bu vardı.
07:24Yani bu elementlerin önemi zaten biliniyor idi.
07:27Fakat bunun açığa çıkması, bunun öneminin anlaşılması ticaret savaşlarıyla beraber ve ticaret bağımlılığıyla beraber ortaya çıktı.
07:35Ülker arasındaki bağımlılık bu noktada oldukça önemli.
07:37Özellikle ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşlarında ki temel konulardan bir tanesi de bu nadir toprak elementleriyle ilgili.
07:45Çünkü en büyük rezervler bu noktada Çin'de ve aynı zamanda bu nadir toprak elementleri işletmeciliğinde büyük ölçüde dünyada Çin yapıyor.
07:52Yani bu noktada neredeyse tekel pozisyona giden bir Çin durumu söz konusu.
07:58Ve Çin bu pozisyonu bu noktada korumak istiyor.
07:59Diğer taraftan ise ABD, Çin'in bu elindeki gücü bu noktada farklı ülkelerle olan iş birliğiyle azaltmaya çalışıyor ve altantif üretmeye çalışıyor.
08:09Aslında temel mesele bu.
08:11Diğer taraftan ise Sayın Cumhurbaşkanı ifade ettiği üzere burada nadir toprak elementlerini işletmek bu noktada önemli olan.
08:19Yani orada bir rezerv durumu söz konusu var fakat bunu ekonomik bir ürüne dönüştürmek için gerekli olan o know-how süreci ve bu işletmecilik sürecinin burada bu bilginin elde edilmesi aslında temel mesele.
08:33Bunu elde edildikten sonra az önce de sizin ifade ettiğiniz gibi savunma sanayinden yenilenebilen enerji kaynaklarına kadar,
08:40diğer taraftan elektrikli araçlara kadar, haberleşmeye, uzak teknolojilere kadar birçok alanı az önce hocam da ifade ettiği gibi kapsayan geniş bir alana sahip burada.
08:49Dolayısıyla burada önemli olan bu yüksek katma değer potansiyele sahip olan elementleri ekonomik ürüne dönderme kapasitesinin Türkiye'nin bu noktada geliştirmesi.
09:00Hatta bu noktada da Sayın Cumhurbaşkanı ifade ettiği gibi bu noktada tecrübe sahip olan ülkelerle de şu anda bir temas durumu söz konusu, bir danışmanlık süreci durumu söz konusu,
09:11gönlümüzden geçen hızlı bir şekilde bunun bu noktada ortaya konması.
09:14Bakın şu anda %90'a yakın işletmeciliğin bu nadir toprak elementlerini Çin yapıyor ve bundan da ciddi anlamda da değer kazanıyor.
09:22Bir baktım şöyle bir hani bunun toplam ekonomik hacmi, ekonomik büyüklüğü ne anlama geliyor?
09:27Tabi bunu ölçmek bu anlamda çok zor çünkü Çin'in bu noktada birçok ülkeyle bu noktada ticaret durumu söz konusu var.
09:34Dadi toprak elementini bu noktada ihraç etme durumu söz konusu var.
09:38Dolayısıyla bu stratejik öleme sahip olan ürün ki bu stratejik öleme sahip olduğundan dolayı da aynı zamanda bizim kendi kapasitemiz ile,
09:47kendi üretim kapasitemiz ile, kabiliyetimiz ile bu süreci götürme durumu söz konusu.
09:51Yine Sayın Cumhurbaşkanı ifade ettiği gibi yani burada diğer ülkeler sahip oldukları tecrübeleri aktarma konusunda çok da istekli değiller.
09:59Bu da bize kendi kabiliyetimizi bu noktada yine ilgili firmalar ile farklı tecrübe sahip ülkeleri ile geliştirme kabiliyetini bu noktada zorunlu hale getiriyor.
10:09Yani katma değerli üretim yapabilmek için de bu toprak elementlerini bu noktada bizim kendimizin üretebilme ve ekonomik değer haline getirebilme durumuna ihtiyacımız var.
10:19ve bu da aynı zamanda Türkiye'yi bir üst lige getirecektir.
Yorumlar