00:00İnsanlık tarihi için en önemli noktalardan birindeyiz.
00:04Göbekli Tepe'deyiz, Şanlıurfa'da.
00:06Burası oldukça önemli.
00:0812 bin yıl öncesine dayanıyor.
00:10Ve öyle ki bu insanlık tarihine ışık tutan bir coğrafyadan söz ediyoruz.
00:15Şimdi Göbekli Tepe'deki bu son durumla alakalı çalışmalar devam ediyor.
00:19Bilgileri alacağız.
00:19Göbekli Tepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul konuğumuz.
00:23Hoş geldiniz yanımıza.
00:24Teşekkürler, siz de hoş geldiniz.
00:26Şu anda baktığımızda büyük bir ilgi görüyor burası.
00:28Öncelikle turizm açısından da büyük bir katkı sunduğu bir aşikar ama insanlık tarihi açısından da ışık tutan bir noktadayız.
00:36Doğru mu hocam?
00:37Kesinlikle öyle.
00:38Yani Göbekli Tepe ve Çağdaşı yerler ki bu Çağdaşı yerleri Taştepeler projesi kapsamında eş zamanlı 10 noktada araştırıyoruz zaten.
00:46Göbekli Tepe'de bunlardan bir tanesi.
00:48Ve dediğiniz gibi insanlık tarihinin önemli kırılma noktaları vardır.
00:51Dönüşüm noktaları vardır.
00:53Bunlardan bir tanesi de yerleşik üretici yaşama geçmektir.
00:56Bunun en iyi kanıtlarını, en anıtsal ve sembolik yönden en güçlü kanıtlarını Göbekli Tepe'den biliyoruz.
01:03Zaten bu vesileyle 2018'de UNESCO Dünya Mirası Sitesi'ne dahil edildi.
01:082019'da Türkiye'de Göbekli Tepe yılı ilan edildi.
01:12Geldiğimiz noktada ise Göbekli Tepe'deki kazılar 30. yılını geride bıraktı.
01:16Ve aslına bakarsanız Kültür ve Tözüm Bakanlığı'nın geleceği miras projesi kapsamında da yeni bir sürece girildi.
01:24Bu kapsamda hem kazı alanlarını genişlettik, mevcut kazı alanlarına çalışmalara devam ettik ama yeni bir uygulamayla buradaki binaların, daha önce açığa çıkarılmış binaların koruma ve sağlamlaştırma çalışmalarını başlattık.
01:40Keza aynı şekilde jeomanyetik ölçümlerle kazı yapılması planlanan alanlarda ölçümler gerçekleştirdik ve toprak altında benzeri yapılarla hem anısal, kamusal yapılarla hem de konut olabilecek yapıların varlığını tespit ettik.
01:56Böylelikle yani 2025'i iyi geçirmenin yanı sıra önümüzdeki süreç içinde bir planlama yapabilir hale geldik.
02:03Yani hocam baktığımızda burada insanlığın yerleşik hayata geçişi, tarım, çiftçilikle uğraşı ve yine evcilleştirme ve bununla birlikte o toplumsal yani grupsal yaşama dair ipuçları var değil mi burada hocam?
02:17Evet şimdi bu dönemin öncesinde insanın elinden çıkan ilk aletin yaşı yaklaşık 3 milyon yıl ve neredeyse 3 milyon yıl avcı toplayıcı göçer bir yaşam sürüyor.
02:29Topu topu 12 bin yıl önce buzul devrinin hemen arkasından insanlar bir noktada yıl boyu yaşamaya başlıyorlar.
02:36Yani yerleşimleri kuruyorlar ve bunun kısa bir süre sonra ardından da üretmeye başlıyorlar.
02:42Yani bitkileri tarıma alıyorlar, hayvanları evcilleştiriyorlar.
02:46Göbekli Tepe ve bu bölgedeki taş tepelerdeki yerler hem ilk yerleşimleri ifade ediyor,
02:51hem insanların doğal olarak topladıkları bitki kalıntılarını, bitkileri nasıl tarıma aldıklarını,
02:59avladıkları hayvanların bazılarını nasıl evcilleştirdiklerini bütün bu süreci izleyebiliyoruz.
03:04Tabii yine Göbekli Tepe'yi farklı kılan şey buradaki anıtsal yapılar ve onların içerisinde
03:09özellikle dikil taşların yüzeylerine kazıdıkları, kabartma olarak yaptıkları figürler.
03:15Bu figürler de bize adeta yazının atası gibi o dönemdeki insanların düşün dünyasını,
03:21anlatmak istediklerini, hikayelerini günümüze taşıyan betimlemeler.
03:26Bu yönüyle düşündüğümüzde Göbekli Tepe'yi haliyle eşsiz kılan noktaların başında da bunlar.
03:32Gerçekten de öyle hocam, insanı etkiliyor ve büyüleyici de bir yanı var.
03:36Hem daha önce o Taştepe tarafında da yine aynı manzaralar vardı ama insanı böyle içine alan,
03:43hakikaten kendinden bir şey buluyorsun çünkü insanlık tarihini ışık tutan bir yapıdan söz ediyoruz.
03:47Çok etkileyici.
03:48Son olarak sizin de burayla ilgili böyle insani açıdan hissettirdiğin nedir diye size de bir profesör olarak duygularınızı alalım.
03:54Şimdi aslında biz insanlık tarihinin ortak noktalarından bir yerdeyiz.
04:01Onun için de Taştepe'leri bugün 36 uluslararası kurumun, akademik kurumun iş birliğiyle gerçekleştiriyoruz.
04:09Bu yıl 220 arkeolog ve öğrenciden oluşan bir ekiple bu bölgede çalıştık.
04:14Dolayısıyla aslında bütün insanlığın, dünyadaki herkesin geçmişindeki bir parçanın içinde olmak,
04:20onu anlamlandırmak ve toplumla paylaşmak son derece bizi motive eden ve yaptığımız işten de zevk almamızı sağlayan bir durum.
04:32Umarım bunu da elimizden geldiğince yapıyoruzdur.
04:35Ama ilgiye bakılırsa, burada bütün meslektaşlarımın adına konuşuyorum, çalışmalar bir karşılık buluyor.
04:43Evet, çok güzel.
04:44Hocam çok teşekkür ediyorum.
04:45Çok sağ olun, çok değerliydi.
04:46Evet, Göbekli Tepe'deyiz ve buradaki o son gelişmeleri, son durumu aktardık.
04:51Öyle ki hem kente hem de Türkiye'ye büyük katkı sunuyor, onunla birlikte de insanlık tarihine ışık tutuyor.
Yorumlar