00:00Good evening, Mr. Kim!
00:05I'm Mr. Kim, I'm going to give you a trivia
00:08about trending news.
00:10One checkpoint in Sarangani Province,
00:12is a 25th Hornbill,
00:14is a long-term hornbill.
00:16How do you think this is?
00:22It's the 3rd checkpoint in Sarangani Province.
00:26It's not a good use,
00:28but it's not a good use,
00:30but there are 25 wild birds
00:32that have been found,
00:33mga hornbill.
00:34When we were checking out,
00:36it was a long time,
00:38our duty,
00:40we saw a tinig of ibon.
00:42When we saw it,
00:44we saw it,
00:46we saw it,
00:48we saw it,
00:50we saw it,
00:52we saw it.
00:54The rescue of Kalaw
00:56agad daw tin-earn over sa DNR.
00:58At nasa pangangalaga na ngayon
00:59ng Regional Wildlife Rescue Center
01:01sa Lutayan, Sultan, Kudarak.
01:036 sa mga hornbill,
01:04Mindanao Redhead Hornbills.
01:06Labing siyam naman sa mga ito
01:07ay Southern Rufus Hornbills.
01:09Pero dahil daw sa stress sa biyahe,
01:116 sa mga ito,
01:13binawian na ng buhay.
01:14Hinala ng mga otoridad,
01:15captive bred daw ang mga ito,
01:17at posibleng binibenta raw sanang mga ibon
01:19para gawing alaga.
01:20Kung bakit sila
01:22naku-poach
01:23is because maganda sila
01:25and merong demand
01:26para gawin silang exotic pets.
01:29In some cultures,
01:30beat nila
01:31is ginagawang
01:33luxury ornamental item.
01:35Bagay na labag sa batas.
01:36RA
01:379147
01:39Wildlife Resources Conservation and Protection Act
01:42Dahil endangered species,
01:43imprisonment of at least
01:456 years and 1 day to 12 years.
01:47With a pines of 100,000,
01:49rents to 100,000 to 1 million.
01:54Ang ating kapuluan,
01:55tahanan ng 11 species ng hornbill.
01:57Endemic ang pang ito.
01:59Ibig sabihin,
02:00tanging sa Pilipinas,
02:01damang natin sila makikita.
02:04Ang mga kalaw,
02:05binansaga mga
02:06clock of the mountains
02:07dahil sa kanilang malakas
02:08at regular na pag-ugogo
02:10tuwing umaga at hapon.
02:12Mga hardinero din daw sila ng kagubatan.
02:15Tumutulong kasi sila sa pagkalat
02:17ng mga buto sa gubat
02:18sa tuwing sila'y kumakain ng prutas.
02:21Monogamous din sila.
02:22Loyal sila sa kanilang mga partner.
02:24Ang nakakalungkot lang na balita
02:26dahil sa patuloy na pagkasira
02:27ng kanilang habitat
02:28at iligal na panguhuli sa mga ito.
02:30Maraming species sa mga kalaw
02:32ang nangangalib ng maubos.
02:34Gaya ng Sulu hornbill
02:35at Rufus hornbill.
02:37Pero may ideya ba kayo
02:38kung bakit napakalaki ng tuka
02:39ng mga kalaw o hornbill?
02:41Muya, pig!
02:43Ano na?
02:44Ito ang Buceros hydrocorax
02:49o Northern Rufus hornbill.
02:51Ang pinakamalaking hornbill sa ating bansa.
02:53Isa sa agad na mapapansin
02:55sa mga ibong ito
02:56ang napakalaki nilang mga tuka o beak.
02:58Ito ang ginagamit nila
02:59para madaling nila maabot
03:00ang mga prutas
03:01sa dulo ng mga sanga
03:03na hindi kayang abutin ang kanilang katawan.
03:05Ginagamit din ito
03:06ng mga lalaking kalaw
03:07para manligaw.
03:08Sa maraming species naman,
03:10ang mas malaki o mas makulay na tuka
03:12ay mas nakakaakit daw
03:13sa mga babaeng hornbill.
03:15Ang kanilang malalaking beak
03:16ang saring proteksyon
03:17para po sa kanila.
03:19Panakot nila ito sa mga predator.
03:21Sa matala,
03:22para malaman ng trivia
03:23sa likod ng viral na balita
03:24ay post o ay comment lang
03:25Hashtag Kuya Kim
03:26Ano na?
03:27Laging tandaan
03:28kiimportante ang may alap.
03:29Ako po si Kuya Kim,
03:30at sagot ko kayo
03:3124 horas.
03:37Magandang gabi mga kapuso.
03:38Ako po ang inyong Kuya Kim
03:40na magbibigay sa inyo ng trivia
03:41sa likod ng mga trending na balita.
03:43Isang grupo sa Isabela,
03:44kamunti ka ng tamaan ng kidlat
03:46at ang tumamang kidlat
03:47na video ang paro nila.
03:51Sibili mo!
03:53Sibili mo!
03:54Hindi raw napigilan
03:55ang sama ng panahon
03:56sa Quezon, Isabela,
03:58ang bonding ng grupo nina James.
04:00Lakas loob pa rin kasi
04:01silang tumambay sa bukid.
04:02Kumikidlat at kumukulog na doon.
04:05Nung kumikidlat na po,
04:07sabi ng pinsan ko,
04:09magvideo ka para matyambahan natin
04:11yung kidlat,
04:12sabi po ng pinsan ko.
04:13Tapos ako naman po,
04:15nagvideo naman po ako.
04:17At tila narinig sila ng langit.
04:19Ito kasi ang sunod din
04:21ang narecord.
04:24Isang kidlat na tumama
04:25ilang metro lang ang layo
04:26mula ka na James.
04:28Ang lakas nito,
04:29umabot daw sa kinatatayuan
04:30ng grupo.
04:31May tumama pala
04:32sa kamay ko.
04:33Parang grounded.
04:34Nagbitawan ko yung phone ko
04:35tapos pinurot ko
04:36agad
04:37tapos tumakbo.
04:38Di ko na malayin
04:39na-off ko pala yung phone ko
04:40kaya natigil yung video.
04:43Ang hindi na raw nakunan
04:44sa video
04:45ay kung paano sila nagpulasan.
04:47Nagulat po
04:48tsaka natakot.
04:49Sa kabila nito,
04:50o lakas loob pa rin daw
04:51binalikan ang lugar
04:52kung saan tumama ang kidlat.
04:53Tumama po
04:54yung malakas sa
04:55puno ng saging
04:56tapos yung lupa
04:58nabungkal din po.
04:59Ayon sa pag-asa,
05:00ang tawag sa kidlat
05:01ng video nila James,
05:02Fork Lightning.
05:04At kahit daw ilang metro
05:05ang layo nila
05:06kung saan tumama ang kidlat,
05:07lubha daw itong delikado.
05:09Possible na magkaroon sila
05:11ng electric shock.
05:12Mayroon kasi
05:13tinatawag
05:14ng ground current.
05:16Yung paggapang
05:17ng kuryente
05:18kung saan
05:19dumapo una
05:20yung kidlat
05:21at pakalat
05:22dun sa mga areas
05:23na dinapuan nito.
05:24Yung naramdaman nila
05:26ay
05:27maaaring
05:28ground current.
05:29Pero posible nga ba
05:31na ang pagtama ng kidlat
05:32ay dahil daw sa hawak
05:33na cellphone ni James?
05:34Maaaring naging
05:35multiplier
05:37yung hawak nilang devices.
05:39Yung ulap natin
05:40nagsiseparate
05:41yung positive
05:42at negative charge.
05:43Yung positive charge
05:44nasa ulap,
05:45nasa tukto.
05:46Yung negative charge
05:47na nasa ilalim
05:48ng ulap,
05:49mag-a-attract yan
05:50ng positive charge
05:51sa ground.
05:52At isa raw
05:53sa maaaring source
05:54ng positive charge
05:55ay mga gamit
05:56na gawa sa metal
05:57o bakal.
05:58Ano ba'ng dapat gawin
05:59para maiwasang mangyari ito?
06:01Ah!
06:02Kuyo Kim!
06:03Ano na?
06:08Kapag kumikidlat
06:09mahalagang mag-ingat.
06:11Ang tama kasi ng kidlat
06:12ay maaaring makapaminsala
06:13o hindi kaya'y makamatay.
06:15Kaya kapag kumikidlat
06:16iwasan ang mga open area
06:17gaya ng bukid,
06:18beach,
06:19o kalsada.
06:20Huwag din magkumbli
06:21sa ilalim ng puno.
06:22Sa halip,
06:23bumasok agad
06:24sa loob ng bahay
06:25o gusali.
06:26Lumayong sa mga bintana
06:27at pinto.
06:28Maghahawak sa mga metal
06:29o kable
06:30at i-unplug din mula
06:31sa power sources
06:32ang mga gamit
06:33kung maaari.
06:34Samantala,
06:35para malaban ng trivia
06:36sa likod ng viral na balita,
06:37i-post or comment lang
06:38hashtag
06:39Kuya Kim.
06:40Ano na?
06:41Kimportante ang may alam.
06:42Ako po si Kuya Kim
06:44at sagot ko kayo 24 oras.
06:51Magandang gabi mga kapuso.
06:52Ako po ang inyong Kuya Kim
06:53na magbibigay sa inyo ng trivia
06:54sa likod ng mga trending na balita.
06:56Daanda ang mga hiker
06:58na hangad saan
06:59ang marating ang tuktok
07:00ng pinakabataas na bundok
07:01sa mundo
07:02na stranded
07:03sa Mount Everest.
07:04Kumusta kaya
07:05lagay nila?
07:06Lalo't napakalamig pa naman dun.
07:07Sino ba naman ang hindi man lalamig
07:10sa takot na sinapit
07:12ng mga hikers na to?
07:13Sa kalagitnaan kasi
07:14ng kanilang hike
07:15para maakyat ang tuktok
07:16ng pinakabataas na bundok
07:17sa ating planeta,
07:18ang Mount Everest na Nepal.
07:20Biglang nagka-blizzard
07:21o yung napakalakas
07:22na pagulan ng nyebe.
07:23Dahil dito,
07:24sila'y nastranded.
07:25Ang nyebe pa naman,
07:26gatuhon na lalim.
07:28Ang mga kinuukulan
07:30agad na nagsagawa
07:31ng rescue operation.
07:32At matapos ang ilang araw,
07:34digtas na kababa
07:35ang halos 600 wreckers.
07:36Pero bakit nga
07:38malubhang delikado
07:39ang maipit
07:40sa isang blizzard
07:41o snowstorm?
07:45Dahil sila exposed
07:46sa malamig na klima
07:47at hangin,
07:48pati na sa ulan at snow.
07:49Mga mountaineers
07:50ang isa sa pinaka-at-risk
07:52sa hypothermia.
07:53Ang hypothermia
07:54ay ang pagbagsaktang temperatura
07:55ng ating katawan.
07:5737 degrees Celsius
07:58ang regular body temperature.
07:59Kapag bumagsak ito
08:00below 35 degrees Celsius.
08:02Isa na itong
08:03medical emergency.
08:04At alam niyo ba
08:05na kahit hindi nagyayelo,
08:06pwede pa rin
08:07magka-hypothermia
08:08kahit nasa 15 degrees Celsius
08:09lang ang panahon.
08:10Kapag basa ang katawan
08:11at may malakas na hangin,
08:13posibli pa rin ito.
08:14Sakali mang makaranas
08:15ng hypothermia,
08:16ano ba ang dapat gawin?
08:19Kapag may hypothermia,
08:20kailangan ko minus agad.
08:22Ilayo ang biktima
08:23o pasyente
08:24sa malamig na kapaligiran.
08:25Kapag nasa bundo ko outdoors,
08:27hanapan ng shelter
08:28gaya ng tent trapal
08:29o anumang pananggalang
08:30sa hangin at ulan.
08:32Alisin ang basang damit
08:33at palitan to
08:34ng tuyong damit
08:35o di kaya'y balutin
08:36sa kumot.
08:37Para mainitan ang katawan,
08:38pwedeng maglagay
08:39ng mainit na bote
08:40o warm packs
08:41na nakabalot sa tuwalya
08:42sa kilikili,
08:43singit,
08:44at leg.
08:45At kung conscious naman
08:46ang biktima,
08:47painumin o pahigupin
08:48ng warm sugar water
08:49o mainit
08:50na sabaw o tubig.
08:51Sa matala,
08:52para malaman ng trivia
08:53sa likod ng viral na balita,
08:54ay post o ay comment lang,
08:55Hashtag Kuya Kim.
08:56Ano na?
08:57Laging tandaan,
08:58kiimportante ang mayalam.
09:00Ako po si Kuya Kim
09:01at sangot ko kayo,
09:0224 oras.
09:08Magandang gabi,
09:09mga kapuso.
09:10Ako po ang inyong Kuya Kim
09:11na magbibigay sa inyo
09:12ng trivia sa likod
09:13ng mga trending na balita.
09:14Isang rare dinosaur fossil
09:15ang nadeskubirin daw
09:16ng mga eksperto
09:17sa Argentina.
09:18Ano kaya
09:19ang may kukwento nito
09:20sa naging buhay
09:21ng mga dating naghari
09:22sa ating mundo.
09:23Milyon-milyon taon na
09:24ang nakakarag.
09:29Ito ang mga fossil
09:30na nahukay
09:31ng mga paleontologists
09:32sa prowinsya
09:33ng Rio Negro
09:34sa Argentina.
09:35Ang sauropod femur na ito
09:36na kanilang nadeskubre
09:37noong October 8.
09:38Hindi raw pangkaraniwan
09:39ng laki.
09:40Habang isang scapula
09:41o shoulder blade
09:42naman ang kanilang nakita
09:43noong October 9.
09:44Paniniwala nila
09:45mula ito
09:46sa isang dinosaur
09:47na meron daw tuka
09:48o bil
09:49tulad ng isang bibe
09:50ang Bonapartinicus ultimus.
09:52Ang Bonapartinicus ultimus
09:54isang dinosaur species
09:56na identify lang daw
09:57nitong nakarang taon
09:58matapos madiskubre
09:59ang isang clone nito.
10:00Ang eksakto lugar
10:01o site
10:02kung saan nahukay
10:03ang pinaniniwala
10:04ang Bonapartinicus ultimus
10:05fossil
10:06hindi mo na isa
10:07sa publiko
10:08para mapangalagaan
10:09ang cultural heritage nito.
10:10Umaasa ang mga eksperto
10:11na makakadiskubre pa sila
10:12ng iba pang fossil
10:13sa site.
10:14Malaki kasi ang maitutunong ito
10:15para mas mapag-aralan
10:16ang mga dinosaur species
10:17na nabuhay sa region
10:1970 million years
10:20na nakakaraan
10:21gaya na lamang
10:22ng Bonapartinicus ultimus.
10:23Pero alam niyo ba
10:24kung bakit
10:25Bonapartinicus ultimus
10:26ang tawag
10:27sa naturang dinosaur?
10:28Kuya?
10:29Kuya?
10:30Kuya!
10:31Kuya?
10:32Kuya Ken?
10:33Kuya Ken?
10:34Ano na?
10:36Ang salitang Bonapartinicus
10:37pinagsamang pangalan
10:38ng renowned Argentine paleontologist
10:39na si Jose F. Bonapart
10:41at ang latin word
10:42na unicus
10:42na ibig sabihin ay claw.
10:44Isa kasi ito
10:45sa striking features
10:46ng naturang species.
10:47Ang salitang ultimus
10:48naman
10:49ay salitang latin
10:50para sa latest
10:51dahil isa ito
10:52sa latest
10:53o pinakabagong species
10:54ng dinosaur
10:55na kanilang na-identify.
10:56Samantala
10:57If you want to know about the trivia, I'll post it.
10:59I'll comment it.
11:00Hashtag Kuya Kim, ano na?
11:02Laging tandaan, ki-importante ang may alam.
11:04Ako po si Kuya Kim, at sagot ko kayo, 24 horas.
11:12Ang Pilipinas, kabila sa tinatag na Pacific Ring of Fire,
11:16sa palibot ng Pacific Ocean.
11:18Matatagpuan dito ang pinakamaraming aktibong bulkan
11:21at seismic activity sa daidig.
11:24Bakit nga mabadalas maranasan ang mga pagyanig dito?
11:28Kuya Kim, ano na?
11:36Marami sa atin nakakamba, lalo tila napapadala sa manalakas na lindol sa ating bansa.
11:41Pero ang mga pagyanig na ito, hindi na bago sa ating mga Pilipino.
11:44Pati na ilan nating mga kapitbahay sa mapa.
11:47Ang ating kapuluan kasi,
11:49kabilang sa isang region kung saan magalas na itatala ang mga lindol
11:51at pagsabog ng bulkan.
11:53Ang Pacific Ring of Fire.
11:55Kuya Kim, ano na?
11:57Ang Pacific Ring of Fire,
11:59nakilala rin bilang Circumpacific Belt,
12:02ay isang horseshoe region sa Pacific Ocean
12:04kung saan matasang volcanic at seismic activities.
12:0775% ng mga aktibong bulkan sa muntong ay nandito.
12:10Isa rin ito sa mga lugar kung saan madalas mangyari
12:12ang manalakas na lindol.
12:14Kabilang sa mga bansang bahagi nito,
12:16ang Japan, Indonesia,
12:18New Zealand,
12:19Estados Unidos,
12:20Chile,
12:21at siyempre,
12:22Pilipinas.
12:23Pero bakit kaya ba madalas lumilindol sa Pacific Ring of Fire?
12:26Ayon sa PHEVOX,
12:28ito'y dahil sa mga tectonic plates
12:29na nagbabanggaan sa ilalim ng lupa sa region na ito.
12:32Kapag nagkiskisan o nagbanggaan ang mga ito,
12:35naglalabas ng enerhiya
12:36na nagre-resulta sa lindol.
12:37Totoo na recently,
12:39mas marami tayong nadedetect
12:40at nare-record ng mga lindol.
12:43Pero ito ay more on
12:45dahil dumadami na yung ating mga seismic stations
12:47o ito'y mga instrumento
12:49na nagdedetect.
12:50Nagiging mas modernisado na rin.
12:52Yung triggering na sinasabi natin,
12:54nangyayari lamang yan
12:55kung ang fault na malapit
12:57ay handa nang gumalaw.
12:59May mga instances din
13:00na instead na mapagalaw,
13:03pwede rin niyang mapatagal pa
13:05yung actual na paggalaw.
13:06So basically,
13:07nare-relieve niya yung stress.
13:09Kaya paalala ng otoridad,
13:11laging maging handa.
13:12Alamin ang mga evacuation plans.
13:14Maghanda ng emergency kits.
13:16At laging maging alerto
13:17sa mga babala ng feebox.
13:19Sa panahon ng sakuna,
13:20kaalaman at kahandaan
13:21ang ating sandata.
13:22Ito po si Kuya Kim
13:23at sagot ko kayo 24 horas.
Comments