Ten days after a magnitude 6.9 earthquake struck northern Cebu, a magnitude 7.5 quake has shaken Davao Oriental. Join our conversation with SunStar Davao reporter Rojean Patumbon for the latest updates and on-the-ground developments
#DavaoQuake
#PHquake
#BeyondTheHeadlines
#AllYouNeedToKnow
#DavaoQuake
#PHquake
#BeyondTheHeadlines
#AllYouNeedToKnow
Category
🛠️
LifestyleTranscript
03:00Okay, let's talk to Rojin.
03:03Rojin, kumusta ko dia sa Davao?
03:38So far,
03:45so far,
03:49we'll be right back.
04:19Okay.
04:20Okay.
04:24So,
04:31detailed assessment,
04:32detailed assessment on the buildings around Davao.
05:01Okay.
05:02Okay.
05:06Okay.
05:13Okay.
05:14Okay.
05:15Okay.
05:16Okay.
05:17Okay.
05:18Okay.
05:19Okay.
05:20Okay.
05:26Okay.
05:27Okay.
05:28Okay.
05:29Okay.
05:30Can you remember when was the last time na dihay inani ka kusog na linog diha sa Davao?
05:38Dili siguro ang epicenter sa Davao City,
05:45Okay.
05:46So,
05:47So,
05:48Okay.
05:49Okay.
05:50Okay.
05:51Okay.
05:52Okay.
05:53Okay.
05:54Okay.
05:55Okay.
05:56Okay.
05:57Okay.
05:58Okay.
05:59Okay.
06:00Okay.
06:01Okay.
06:02So,
06:03In terms of the overall impression, Regine, or at least from what is reported,
06:28Kumusta ang readiness sa mga tao in Davao in terms of responding to the earthquake?
06:58Even though na ay di pa siyang tsunami warning sa Davao Oriental,
07:08wala na nag-panic ang mga katawan sa nalipagbukong tsunami warning sa panahon pa in 2019.
07:17So, bago-bago lang sa DI, ang ato was 2013, ang katong na-affected intermediary sa buhol na earthquake.
07:29Pero, kumusta man ang Davao City? Naba sila ang mga announcements for the residents?
07:38Kumusta ang supply sa tubig o korentina ito, Regine?
07:42Ano rin niyo, Dad, pagkakita mo sa dakong linog, ay nakasinati ang Davao City o paggamay
07:51or in some areas na ay power interruption o nagkalisod po sa kaning ato ang cell service.
07:58Apan, nakita na ako nga umbang area na nabalik na ang ilang connection.
08:02Pero, kinakonfirma pa nato sa to ang power provider kung asa na ba
08:08or nahibalik na ba ang kaning mga power, ano, deri sa itong mga areas na nawatan o korenti.
08:14Pero, as of now, nabati ninyo nga mga aftershocks, Rogine?
08:22Makita na to miliard mo nga. Sa ganina, bago lang hindi tayo o 5.8 mga alat-unti.
08:29Sa ganina, guntad ang Davao City na hindi tayo o 100 garoon makasinati niya kung saod-saod na
08:37kinay na aftershock ang Davao City o ang iyahang mga kalapit ng mga probinsya.
08:44Rogine, kumusta naman ang itong kaobanan diha sa Sunstar Davao?
08:49Lagi ma'am, sa pagkakaroon po, kanang may evacuate by unis sa mga building.
08:56Maman may sinatay ang kaning kusungapay tayo.
09:00Nawala po, nagkadali ang korenti o gato ang kaning internet connection.
09:05Pero palayon diha sa pag-servisyo alam sa itong mga Davaoenyo.
09:09Mga agyud.
09:10Kumusta naman ang building sa Sunstar, Rogine?
09:14Still standing, sir.
09:16Still standing.
09:17Very good.
09:18Pasa po ang mga Davaoenyo po.
09:21Kaya namagod may nakita ng mga videos karun ba,
09:24which I think we're sharing na ako yung mga nangatagak sa ngasuga.
09:28I think sa kuangyud ni, katuling sa manaygyud na hitapo.
09:31Oo.
09:32Pero mo na, magbantay lang sa aftershocks.
09:35So, Jinke, kami ganit din.
09:37Sige pa.
09:38Sige pa ang aftershocks.
09:40I think as of last na mong interview ni Director Bakulkol,
09:43which gano'n sa ganito? Last week?
09:45Two days ago.
09:46Ni abot nag 9,000 kapin ka aftershocks.
09:49But, I mean, you know, ang ato lagi nabubwat ni is ang magbinanta yun.
09:53Kung naagan ni gamayang lihok, magamit dito.
09:57Sakto ka.
09:58Gamit niyud ang drills, the earthquake drills na kanang gihimo sa gobyerno.
10:03So, if we can do is regularly, more regular, no?
10:06So, kanang, let us know, Rojin, kung unsay pa may mga updates,
10:11hindi ka diha sa Sunstar Davao o diha sa Davao City sa inyong palibot.
10:16So, buka nang ma-aware po ang Tibo o Pilipinas.
10:21Aning atong kahintang karoon.
10:23Nilabang man from Visayas to Menendang, Rojin.
10:26In just a week, no?
10:28Oo, no? In just a week.
10:30So, I hope, mula bay rataan ni malinaw na atong Pasko po.
10:35So, with that, Rojin, daghan kayong salamat sa imong higayon.
10:40Daghan salamat, Mildred. Huwag ang ping kamukat gala kanon na ito, Tibo.
10:44Okay, salamat.
10:46So, maoto si Rojin Patumbon, higay sa Sunstar Davao.
10:51So, DJ, nitry taog kontak ni Director Bakulkol
10:56because we wanted to know kung naaba ni siya'y kanang koneksyon.
11:03But I think si Director Bakulkol karang mga panahon na nabisipod ni siya, no?
11:09But hopefully, as soon as ma-settle sila from this incident,
11:16it may be false, but it's a good perception to manage.
11:23Okay, mula ang ubang mga tao nag-connect the dots na sila.
11:29And basin reliable ni nga mga informations that they are connecting.
11:33Kanyang panahon, kanyang mga panahon na yung mga disasters mahitabo,
11:38atong likayan ang pagtuot-too.
11:41Anong mga mensahe, kanang mga ano din na sa Facebook
11:44or sa mga social media feeds na ito.
11:47Let's always verify the data na itong makita.
11:50Kaya para kanang kalkulado ang atong kalihukan.
11:53Kaya Lee Sood kayo nang, huy, naanay ka to.
11:55May inumdumag yung tsunami, God?
11:57Kanang, for those nga, bagulang ni Sood,
12:01kanang inumdumag.
12:02That was the 2013 earthquake.
12:042013.
12:05The 2013 earthquake nagkagubot.
12:07Downtown Cebu.
12:08Not because of the linog,
12:10but because there's a tsunami nga padong na,
12:13ayun sila nga, naanakunos ganit sanometro ang tubig.
12:17Imagina, God na, DJ.
12:19Kaya, hasta ang mga tao,
12:21ang ilahang mga kanang pushcarts na naggrocery,
12:24huy, gipanana na,
12:25na, Diyos ko.
12:26Ang mga auto, gibiyaan kayo nagdinagan na eh.
12:28Kaya nang, inaana ba niya,
12:30it turned out nga,
12:31there was just a father looking for her daughter,
12:34gitawag o Chuna.
12:36Chuna May.
12:37So, ang pagkatiming mampudsangan ba no?
12:40Correct, correct.
12:41I think, you investigate ba ito?
12:43Kung tinuod ba ito nga,
12:45iyalanggi, iyalanggi ano-iyangan.
12:48And I think because we had an episode specific to the earthquake,
12:52but we were not able to cover also the probabilities of tsunamis, no?
12:57Because that's also a good education point, no?
13:00Okay, the other perception, man,
13:02in that side of Cebu,
13:03there's Mactan Island across.
13:05Tinuod.
13:06Hmm.
13:07Nga, sa Picas po na,
13:08apong kat,
13:09buhol,
13:10Ba na?
13:12Hmm.
13:13Hmm.
13:14So, na sandwich yun,
13:15at Cebu,
13:16so, kung sabag gina,
13:17si po si,
13:18ang ato kinahanglan,
13:20mag binantayo na langgid ta.
13:22Hmm.
13:23Ang nahitabu sa Davao is,
13:25kanang,
13:26mas kusug to siya kaysa nato diri,
13:27mga higala.
13:28Correct.
13:29Ah,
13:30kato akong gisulti ganina,
13:32nanitry taog contact ni Director Bakulkol,
13:34but si Director Bakulkol,
13:36I'm sure,
13:37is very busy,
13:38karun kay Tungod Aning Maong Linog.
13:40Hmm.
13:41The other thing also,
13:42because even if this incident is,
13:45ang epicenter niya is in Manay, no?
13:47Yes.
13:48Davao,
13:49pero kusug-kusug sa itong impact
13:51gihapon sa Cebu, no?
13:53Yes.
13:54At least based on my experience
13:55from a high-rise building.
13:56Yes.
13:57And for those who are in IT Park
13:59and Cebu business parks, no?
14:01Kainaman din to ang mga tag-as na building.
14:03So,
14:04I think,
14:05nasturyahan man ni na ito
14:06with Director Bakulkol, no?
14:08The importance of drop,
14:10cover,
14:11hold.
14:12Murag,
14:13ubay-ubay na ginato ang practice
14:14yudani dapat, no?
14:16We have to observe this.
14:17And if I have to underscore,
14:20and I hope I'm quoting him correctly,
14:22ang structures yud na ito,
14:25supposedly,
14:26if they are compliant to the building code,
14:29can withstand up to a minimum intensity 8.
14:34So, in principle,
14:36diligid ni sila mga buildings na matumpag.
14:39So, that's the reason why it's important
14:41na we observe the drop,
14:43cover,
14:44hold,
14:45because ang mga katumanong mga
14:48mga disgrasya,
14:49dilit tungod kayo natumpag ang structure,
14:51but because nangaigo sa aparador,
14:53kay naratol.
14:54Kay naratol.
14:55Nahulog ang chandelier,
14:56mga suga,
14:57dito na noon tamaigo.
14:58So, observe yun,
15:00drop,
15:01cover,
15:02hold.
15:03si Alan Angeli Jones,
15:06are there any casualties in Manay?
15:09As of 12,
15:10as of this time,
15:11there has been no confirmed casualties yet.
15:14Unlike,
15:15unlike in town,
15:16there is sa Bugo,
15:17sa Northern Cebu nga,
15:18natay pipila ka na,
15:20na,
15:21na,
15:22na,
15:23na,
15:24na casualties.
15:25either natumpagan sa ilahang balay,
15:26na abunan,
15:27landslide,
15:29so,
15:30wala pa tay picture as of now,
15:32kung,
15:33kung,
15:34kung,
15:35kung say extent,
15:36sa damage in,
15:37in, in Manay.
15:38I think,
15:39naputulpud siguro ang ilang internet connection dito,
15:42so,
15:43hopefully,
15:44mag-ampul lang kita nga,
15:45wala,
15:46naasay,
15:47uban din ni Ingon nga,
15:48kangilad ba aning 10-10,
15:49it's October 10,
15:51so,
15:52kanausa na siya sa itong mga totoo,
15:54di lang na natagaan o gini.
15:56Actually,
15:57nag-wonder,
15:58kayo mo ko yung nadunggan nga,
15:59sana,
16:00totoo-too about October 10,
16:01but,
16:02ano lang ba nga,
16:03so,
16:04pareha ba ng October 13,
16:05Friday the 13th,
16:06so,
16:07mga igala,
16:08kanang kanisya,
16:09para,
16:10everybody will have,
16:11kanapitang,
16:12peace of mind,
16:13let's get the information,
16:14ng atong,
16:15atong dawaton ba nga,
16:16kanang verified,
16:17government announcements,
16:19from mainstream media,
16:20kanang nigawas niya,
16:22na vet out,
16:23na dilita,
16:24kibaw man taan nang,
16:26kita,
16:27na magintay sharing sa mga Jesus,
16:29atong mga parenti,
16:30igsoon, igagaw,
16:31para atong i-vet out,
16:33basabot ato,
16:34ato susihon,
16:35kung sakto ba na ang information,
16:36dilita mo share,
16:38dilita mo engage,
16:40kung dilita sure sa information,
16:42kaya basin,
16:43usata sa mga pakatap sa dili,
16:45maong information nga magkos,
16:47o kagubod sa atong lugar.
16:49Okay.
16:50I think the cover said na nga,
16:52ang advantage,
16:53supposedly,
16:54sa social media ka ron,
16:55because news,
16:57travel,
16:58really fast,
16:59no?
17:00So for example,
17:01katong gihatag ni,
17:02Director Bakulkol nga example,
17:04a few minutes after the earthquake in Cebu,
17:07the whole world already knew,
17:09no?
17:10Because of social media,
17:11that's a good thing.
17:12That's a good side.
17:13That's a good side.
17:14That's a good side.
17:15But if false information,
17:16listood na siya i-correct,
17:17kung ipasapasa na siya.
17:19Yes.
17:20Atong giyon ng likayan,
17:21let's please stay away
17:23or avoid sharing unverified information.
17:26Kinanglan,
17:27for example,
17:28nakitaan mo ngayon,
17:29either visita mo sa Facebook page
17:32sa inyong government
17:33pag tumuog ka ng media,
17:35kay ka ng mga
17:37media outlets,
17:39sama sa Sunstar,
17:41ilag yun nang gi-verify.
17:43Ngaan yun na itinubdan.
17:45Announcement ba ni sa mayor?
17:47Announcement ba ni sa gobernur?
17:49Lissood kayo nang nakadungog ka na bang?
17:51Gisugug suka,
17:52pagbalik reporter na,
17:53dinitaan na ang mga higala.
17:55Sa karun na panahon,
17:56magbinantayon yun ta,
17:57sa mga informations
17:58nga itong i-share,
17:59kay Lissood kayo sa nan,
18:01buwas o panik,
18:02musamot,
18:03imbisway.
18:06Let's be responsible individuals
18:09in sharing unverified information.
18:12Ngaan,
18:13the site na,
18:15aside from the media,
18:17the site that you would want to bookmark
18:21is the FIVOX nga site.
18:23FIVOX nga site.
18:24Naana sila'y earthquake monitoring,
18:26kada,
18:27ma-aftershock,
18:28malinog,
18:29naana sila.
18:30Momonitor na sila.
18:32So, kani siya,
18:33usata,
18:34kani yun ang,
18:35kanang,
18:36naasay,
18:37naasay good effects
18:39ang social media.
18:40Na po'y bad, no?
18:41Because ang social media,
18:42daliking,
18:43okay,
18:44kinahanglan sila tubig,
18:45ah, send tubig ka nang,
18:46ang relief assistance.
18:47So, I hope we continue to use
18:49this technology
18:51for the better,
18:53for better side ba?
18:55Kanang, kanang maayo nga,
18:56kuandili ka nang,
18:58mga,
18:59kaning mga bugal bugalon,
19:00bitaw,
19:01kaning mga,
19:02bad jokes.
19:03This is not the time,
19:04to post mga inani,
19:05kay,
19:06masin ka nang,
19:07makakosta,
19:08o panics,
19:09atong mga kaigsununan,
19:10labi na dito,
19:11sa katong apiktado.
19:12Kumusta sa ka,
19:13ang Northern Cebu DJ?
19:15For now, di ba?
19:17Kanang,
19:18kanang murag,
19:20wak pakaita,
19:21kanang medyo,
19:22although,
19:23I'm hopeful kay,
19:24naman sa south,
19:25so I'm hopeful nga,
19:27the impact,
19:28that they may have experience,
19:31may not be as much.
19:33Hopeful, no?
19:34Okay,
19:35the incident is in the south man.
19:36Although kaganina,
19:37Central Cebuta,
19:38that was,
19:39that was also a shake, no?
19:41Yes.
19:42Matod sa katong report nato, no?
19:44The quake felt at intensity 5
19:47in Davao City.
19:48So ang kanang,
19:49again,
19:50ang intensity is ang gikusgun,
19:52the shaking.
19:53Ang magnitude mo na siya,
19:55ang level sa energy.
19:58Sa level sa energy,
19:59nag-ibuga sa maong linog.
20:02Indicating strong shaking
20:03that may cause minor damage to buildings
20:06and trigger falling objects.
20:07Intensity 4 reported in Bislig City,
20:12Surigao del Sur,
20:13where many residents felt the tremor
20:15indoors and outdoors.
20:17Instrumental intensity readings
20:19also registered in intensity 5
20:21in multiple areas,
20:23including,
20:24Ha, Abutsalete,
20:25Hinunangan Southern Leyte,
20:27Hinguog Misamis Oriental,
20:29Nabunturan Davao Del Norte,
20:31Davao City,
20:32Santa Maria Davao Occidental,
20:34Kidapawan City in Cotabato,
20:36Alabel and Malungon in Sarangani,
20:39Coronadal City and Tupi,
20:41South Cotabato.
20:42Intensity instrumental,
20:44I don't know what ni na-explain ni
20:47Director Bakulkol.
20:48Unsa siya pasabot
20:49ang instrumental intensity
20:51o intensity lang.
20:52Medyo kana siya.
20:53Pero,
20:54Intensity 4 was reported in Cebu City,
20:56parts of Leyte,
20:58Southern Leyte,
20:59Bukidnon,
21:00Davao Del Sur,
21:01Abato,
21:02Sarangani,
21:03South Cotabato,
21:04Sultan Kuldarat,
21:05Agusan Del Sur,
21:06Del Norte,
21:07Surigao Del Norte,
21:08and Surigao Del Sur.
21:10Indicating widespread shaking felt across the regions.
21:14The other thing po na ubay-ubay siguro ang potential fake news, Annie,
21:21is daghang mo po sa social media kung unsa ka dugay ang shaking.
21:25I think that's not also widely reported, no?
21:28What's the official number?
21:29Because some people would say one minute,
21:31some people...
21:32Muvari siguro mangod siya ka ng...
21:35For example, you're in a high-rise.
21:37Dugay mangod ang pagbalik compared na alang ka sa ubos.
21:41So, mo nagdiha mo ka ng ang gihikan sa fee books nga information.
21:46Okay.
21:47That's also critical man said
21:49kay...
21:50Ang integrity sa structure ba?
21:52The long...
21:53Diba ka ng hinay-hinay pero dugay?
21:55Ana.
21:56That's also potentially dangerous also, no?
21:59So, I think that piece of information, hopefully,
22:01fee books can also send an official,
22:04if they can.
22:06So, mo to, kinang lang nalagin sila itong seismic.
22:08Ang sagay ito, dense, they need 300,
22:11but we only have 120.
22:13And ang ilang target para...
22:16to mag-build, Annie, is 4 in a year.
22:20So, for us...
22:22Mula pas na sa lifetime.
22:24For us nga ma, humana to put up ang 300 seismic monitoring centers,
22:31maabutag 40 years.
22:33So, by the time na humana ginato butang na obsolete ng technology,
22:37and this is just what?
22:394 million per ano?
22:40Ano?
22:41O ano?
22:42O ano?
22:43Usara ni ka flood control project, DJ?
22:44Kanang murag...
22:45Kanasad ba?
22:46Kanang...
22:47Dili mag-go ka ka-plan correctly,
22:49if you don't have the right information.
22:52Pariho ni po sa pag-asa sa una.
22:54Diba?
22:55Sa pag-asa,
22:56huwing ngun o cancel kay Baguio.
22:59Pupirting inita.
23:00Inita.
23:01They're always being ridiculed ba?
23:03Maluay bitaw ka sa agency.
23:04They're always being ridiculed,
23:05they're always being mocked
23:07because of their kind of controversial forecast.
23:11But limited man kay sila.
23:13So, after Yolanda nga,
23:15daghan kayong namatay,
23:16daghan kayong damage.
23:17Just that time,
23:18there was a massive...
23:19Upgrade.
23:20Upgrade on FIVOX.
23:21So, magkinahanglan pabagod ta,
23:23o more deaths.
23:25To equip kaning mga klase nga agency
23:28to monitor disasters
23:30that really affect ka ng people's lives ba.
23:33Kanang...
23:34Amit lang.
23:35The other thing also,
23:36more of a takeaway na ko
23:38sa kaning mga recent incidents,
23:39is aside from the magnitude
23:41and in the intensity,
23:43importante po din na we take a look at,
23:45which is by the way,
23:46FIVOX also include this in the report,
23:48ang depth.
23:49Unsa kang gilab mo.
23:50Yes.
23:51Kaya kung mabawra siya,
23:52shallow siya,
23:53mas na ko ang shaking.
23:54Mas na ko ang shaking.
23:55Mas na ko ang shaking.
23:56Pero ang katong bugo,
23:57was 10.
23:5810.
23:59Davao is 20.
24:00So, mas lalum-lalum.
24:02So, sakto na.
24:03Sa kanya sa energy niya,
24:06na taper off na, di ba?
24:07Correct.
24:08Okay.
24:09Karoon mo na po,
24:10as we are exposed to this type of incidents,
24:13but let's also leverage
24:15on the lessons that we learn.
24:17So that moving forward...
24:19Kanag yung lessons learned, no?
24:20Di lang lessons ikip,
24:21but lessons yun na nakatunan
24:23na atong mabuhatan o action.
24:25Action, correct.
24:26Okay.
24:27Para moving forward,
24:28we know better.
24:29That's why kaganina, Murag,
24:30and I hope that the trend will continue.
24:33Maw itong pag-ingon ni Rogine kaganina
24:35na people are generally
24:37more equipped na
24:39in terms of managing
24:41earthquake.
24:42That's a good sign, no?
24:43I-play ragud to ang video.
24:45Pwede ma-play itong video
24:46katong grabe kayo nga shaking.
24:48Makita man sa gudin mo nga ni Sud
24:51I-sulud ka sila ilawm sa lamisa.
24:53Kaya there were falling objects ba?
24:54Yeah.
24:55Ang lights and everything.
24:56So, so...
24:57Nagay...
24:58Nanay presence.
24:59Nagay ni Sud.
25:00Oh.
25:01The other thing said
25:02is katong sa Cebu din
25:03madaman to'y show sa Radisson.
25:05I could also see nga
25:06two of the candidates
25:08nidaive po sila sa ilawm
25:10saka ninaog sila sa stage
25:11and then nisulud sila
25:12sa ilawm sa lamisa, no?
25:14So, those are important
25:16life skills, gud.
25:18O nga, kanang...
25:19No, this is not the one.
25:21Katong nag-shake yun.
25:22Katong na'y mga life na...
25:23Katong nasa office.
25:24O, nasa office.
25:25So, makita na.
25:26This one.
25:27O, kita ka.
25:28Grabe ka.
25:29Ayaw.
25:30Although, wakita ka ba
25:31kinse original aning video
25:32nagpasa.
25:33Pasan naman good ni siya.
25:34Pero, naani siya sa office
25:36and I think...
25:37Katong the two persons
25:38sa...
25:39Sige, play lang.
25:40Sa end.
25:41I-play lang.
25:42O, o.
25:43Naidwa katawad niya sa...
25:44sa tumoy sa office.
25:45Hindi ni ma o.
25:46Kani, before paani.
25:47Ah, before paani.
25:48Kaya napawang naman niya
25:49ang suga.
25:50Hmm.
25:51No, not this one.
25:52Katong, balita ka na.
25:53Kani.
25:54Wata lang.
25:55I-play lang.
25:56Ay.
25:57Anong muha mo ba?
25:58Kani, o.
26:00This is the one.
26:01Okay.
26:02So, makita na to nga.
26:04Sige, nag-shake.
26:05Sige, nag-shake na.
26:06I think...
26:07O, Moni.
26:08O.
26:09Nanago na ang duha ilawm sa table.
26:10Nanay, it's actually...
26:11Kanang tago ilawm sa table ba?
26:14Since naan naman niya taan ah.
26:16Kanang nag...
26:17Kuan said ko, nag-refresher said ko ba?
26:18Because there's always a debate, no?
26:20Why not run outside, no?
26:22Nga.
26:23Anong muha drop, cover hold paman.
26:25And then, ang...
26:26Again, these are information that are coming from Red Cross.
26:30Mm-hmm.
26:31And the country alliance dealing with kanang earthquakes.
26:34Earthquakes.
26:35And they actually reported na much of the accident there is because we don't know also what's outside.
26:40Mm-hmm.
26:41So, kung ang atong balay or condo unit are structurally sound, it's even better to stay indoors.
26:47Kaya kung mo dagang ta sa gawas...
26:48Yan, na'y mo collapse.
26:50Basin dito na noon ta maigo.
26:52O matumbang aposte.
26:54Diba?
26:55O kanang mahulog na bintana.
26:57Yes.
26:58Dito na ta mga igo.
26:59So, that's why it also makes sense that instead of running outside, drop, cover, hold.
27:04Ang problema man sagod na to, kung mo panik ta mo gawas ta, basin in the process,
27:09while nag-shake, matagakanta, ana pa noon ta maano.
27:13Kanang, I remember in Bohol, there was one local official at that time of the quake,
27:22nagtake siya, nagshower siya.
27:24Mm-hmm.
27:25Niwan na siya ni Dagan.
27:26Nistay ragan siya dito.
27:27Correct, o.
27:28Ba't ni Colopsi ang balay?
27:29Mm-hmm.
27:30Ba't na-rescue siya?
27:31Kaya natabunan man siya, naka-cover man siya.
27:33So, pag ana ba, naa siya sa middle.
27:36Correct, o.
27:37So, na-save ragyapon siya.
27:38The other thing also, that's a good point, especially naraba tayong mga high-rise,
27:42I hope kaganina walay na nakaiog elevator.
27:45Okay.
27:46Mas-stuck ka sa elevator.
27:47Correct.
27:48Ang probability na matumpag ang building compared to mas-stuck ka sa elevator,
27:54mas-daas ang mas-stuck sa elevator.
27:56Ang danger pag-ideana, which is kanang motivation lang na not to do that even if pas-pas na makanaog,
28:02is naamanggoy cases nga.
28:04Dili matumpag ang building but na ay gas leaking so mas-sunog.
28:09So, you're stuck there.
28:10Correct.
28:11Nidaga na ginung ka to your death, no?
28:13Yeah.
28:14Imbis gusto ka nga masalbar o pas-pas.
28:16That's why, do not resist the temptation of riding the elevator.
28:22Even if imong perception mapas-pas ka.
28:26Take the stairs.
28:27Take the stairs.
28:28That's the safest way for you.
28:29Oh.
28:30Or if not mo, lagi mag-uwat lang yun.
28:32Kanang, kanang, sa ato bitawang kahadluk,
28:35I mean, ako dilti sa kuana kay,
28:37during the katong Bogo quick,
28:39ang ako gina yung reaction,
28:40na-mit-mit gini ko sa akong laptop, sa akong cellphone,
28:42sa akong bag.
28:43May kugnaugtahan.
28:44Gibadlong ko sa konak.
28:45Ma!
28:46Stay! Stay!
28:47Correct.
28:48So, pagka humana,
28:49wana ang movement,
28:50that's the time we gawas.
28:51Kaganina sad, timing sad nga,
28:53ang helper nasa balay.
28:54Nasa kondo.
28:55So, nang limpio.
28:56Pag shake,
28:57makakita ninyo ko siyang itsura nga.
28:58Ganahan na siya,
28:59mudaganin ko nga.
29:00Lingkod lang diha.
29:01Kalma lang.
29:02O, tiwason lang dinato.
29:03Ito.
29:04And then we go.
29:05I think, ang presence of mind, no?
29:07Dugay man ito nga shaking,
29:08magsige siyang tanaman ko,
29:10kabalukong ganahan na kamudagan.
29:11Pero stay.
29:12Yes.
29:13Kalma lang yun.
29:14Mugin na siya,
29:15mga higala ka nang,
29:17while we are waiting
29:18for unsag yun ang mga updates,
29:20gikan sa manay,
29:22kay right now wala pa,
29:23blanco pa yun,
29:24wala patay ka ng information,
29:26ugunsa ba ang extent sa damage,
29:29na abay casualties,
29:31ugunsa ba'y nahitabo nga dito.
29:33So, wala pata.
29:34But as soon as makuha na na mo,
29:36ma-verify na na mo,
29:38we'll share the information right away.
29:42At the same time,
29:44ato sad susihon,
29:45o kumusta ba sad ang northern Sabu,
29:47no?
29:48Kay, ka nang in town,
29:49maka-imagine din ko nga,
29:50naapakasagawas,
29:51nag-camping pa ka,
29:52I mean,
29:54that was a very traumatic experience niya.
29:56From ta-taod,
29:57mag-shake, mag-shake,
29:58ka nang,
29:59naka-anog yun ko ana, DJ,
30:01ka nang nagkatong buhol quick,
30:03nagsigipang mag-ituog after shock,
30:05while nag-cover me dito,
30:07there's a church in Luon,
30:09na ni,
30:10karaan siya man,
30:11nagsigip siya,
30:12kay Bokawal nangatugmi sa gabi eh,
30:14nag-pitch me o'ng tent,
30:16ni uyog pa bitaw na,
30:17eh ko,
30:18shooots,
30:19ang uyog as in,
30:20really,
30:21uyog ba?
30:22Kanang ina ka sa outdoor bitaw,
30:23so it's,
30:24ang kasabot kita,
30:25ang fear is really real.
30:27I hope,
30:28there will be more government
30:30and private sector initiatives
30:32for the debriefing,
30:33the processing of what happened,
30:35especially katuin taong mga nawadaan
30:37o mga mahal sa kinabuhi kay,
30:39it's never easy to lose a loved one.
30:43So,
30:44mauna siya,
30:45DJ,
30:46uh,
30:47we'll wait for the updates from our,
30:49uh,
30:50Sansar Davao reporters on the field,
30:53and we'll keep you posted lang yun.
30:55But for now,
30:56morang ito amung mahatag ng information ninyo so far.
30:59Classes and work has been suspended in Davao.
31:02There were,
31:03na ito'y building kaganina nga murag,
31:05ang, I think,
31:06ang, ah,
31:07because of the movement,
31:08kanang,
31:09ah,
31:10katong na ay,
31:11murag pag-asa ito nga tower.
31:13Murag na ay aso,
31:14and it's not aso,
31:15but I think it's kanang abog.
31:17Murag abog,
31:18because of the movement sa katong,
31:20sa building,
31:21so,
31:22kanang,
31:23I just hope,
31:24nga,
31:25safe lang yun in town,
31:26walang yun in time,
31:27mga,
31:28and,
31:29and,
31:30and,
31:31and,
31:32and,
31:33and,
31:34and,
31:35and,
31:36and,
31:37and,
31:38and,
31:39and,
31:40and,
31:41and,
31:42and,
31:43and,
31:44and,
31:45and,
31:46and,
31:48and,
31:49and,
31:50огрang mo shortcut,
31:51no,
31:52kaya,
31:53di hatamag kabuli lias,
31:54oh,
31:55they'll take it on their hearts,
31:57correct,
31:59sa inyong paghimu sa usaga infrastructure,
32:02whether it's a road,
32:03whether it's a bridge,
32:05whether it's a house,
32:07nasa ay mga tao nga nagdipindi niya.
32:09So,
32:10I hope,
32:11I'm appealing.
32:12To all our engineers,
32:13i hope your,
32:15your social responsibility mo ay mupatig babaw,
32:18about over whatever money it can get.
32:23We have a guideline to protect lives.
32:28So if we follow them,
32:29then it will save us also from losing lives
32:33because of the earthquake.
32:34Just before we go,
32:38the Philippines has 24 active volcanoes
32:41and 27 potentially active volcanoes.
32:45On top sa 24, identified na sila sa active,
32:50napag yung 27 potentially active volcanoes.
32:54Ang problema lang nato din sa Cebu,
32:57because of our soil composition, limestone,
33:01lisod siya kayo mga higala,
33:03kay ahintig yun ta sa sinkhole.
33:06And I'm sure, I've validated this
33:10because the Sunstar report earlier
33:12actually stated na sa Sunrem alone,
33:14nananay 100 sinkholes as we speak.
33:18So I think that's also a good explanation,
33:21hopefully from Feebux.
33:22No, anong, ang Sunrem, ang suki, isan, no?
33:25Is it the, ang, ang, ang, ang,
33:27Ika ba lumanggit nga limestone ang Cebu?
33:30O ang compaction ba din na sa limestone?
33:31Mas loose compared to in bugo?
33:33That's a good,
33:34hopefully they will shed more light na, no?
33:37Ah, kabon ako.
33:38Ang atong interview na nasunod
33:39will be the Mines and Geosciences Bureau.
33:42Kaya sila ang opisina,
33:44nga mas maka-explain na to,
33:45nga nung,
33:46dito man sa bugo ang epicenter,
33:48nga nung mas daghan sa Sunrem.
33:49Ang sinkholes.
33:50Ang sinkholes.
33:51Ang problema,
33:51lagyan ng sinkholes lagi,
33:53kaya ka nang...
33:54And then, by the way,
33:55just,
33:56I did not get the,
33:58but you can also check this
33:59Sunstar nga page,
34:01ang 15 pagyod of the 100
34:03is concentrated in one city.
34:05So I forgot the name of the city.
34:07So it's an interesting point.
34:09So may tabuan na kinanglan na ginato
34:11na sila i-evacuate,
34:12siguro for,
34:14for kanang mas...
34:15Kaya mga mga takibaw,
34:16o ba siyang pag-conek-conek?
34:18Diba?
34:18Muna ba siya o kanang...
34:20Kanabang...
34:21Ano siya na kanang...
34:22Kanang mukaon ka o cake na sometimes,
34:25not really a cake,
34:26but ang...
34:27Once nga nanakay ang crack,
34:29muconek na siya,
34:30then it will create a bigger hole.
34:32So kanang siguro ato nang...
34:34We'll get in touch with Mines and Biosciences Bureau.
34:38Para the public will be more educated.
34:41Kungunsa nga...
34:42Precaution.
34:43Niya kanapunsa bitaong ingnon,
34:44bitaong sa gobyerno,
34:45nga mubakwita.
34:46Atong mga butang dito,
34:48ang mga higala,
34:48maminaw ta sa kanang advisory sa gobyerno,
34:51kay mas importante atong kinabuhi
34:54kaysa atong mga kaptangan.
34:55Ang kaptangan,
34:56although it took us a while to,
34:58you know,
34:59ato nang napalit,
35:00pero mas importante yun ang kinabuhi,
35:02mga higala.
35:02We can magbahala na
35:04mag-temporary shelter ta
35:06rather than
35:07everyday atong girisgo,
35:09atong kinabuhi
35:10ang mga taon-taon.
35:12Ang sinkhole,
35:13nagkadakuhan to,
35:14imong tibok balag,
35:15ika una.
35:16Correct.
35:16So magbinanta yun ta ni Ana.
35:18So, it's a Friday,
35:20it's weekend tomorrow,
35:22let's have a
35:24more fruitful weekend
35:25to spend with families,
35:27especially in time
35:28and yung mga disasters.
35:29So with that,
35:30these wrap-ups,
35:31the edition of
35:32Beyond the Headlines,
35:34hope we were able
35:35to shed light
35:36on the
35:37stories that matter.
35:39And we'd also like
35:41to thank
35:41our reporter from Davao,
35:43si Rogin Patumbon,
35:45for helping us
35:46in connecting
35:47whatever small dots
35:48we can find,
35:49no?
35:50In ways that matter.
35:52So I'm Mildred Galarpe.
35:53And I'm DJ Moises.
35:55Thank you and good afternoon.
35:57Thank you and good afternoon.
35:57Thank you and good afternoon.
Comments