04:07M.K.
04:08altyazı M.K.
04:15ki insanların, coğrafyada isimlerin, kent isimlerinin, nehir isimlerinin adını öğrenmiş oluyoruz bu sayede.
04:23Ayanist'teki son dönem çalışmalarını dikkate alacak olursak,
04:26ben yaklaşık 12 yıldır kazı başkanlığını hocamdan devraldım, yürütüyorum.
04:30Bu 12 yılın belki de 10 yılını kesintisiz bir şekilde tapınak alanına vermek zorunda kaldık.
04:35Çünkü gerçekten Ayanist'in ve Urartu'nun bence de en büyük mücevheri, zenginliği, bu içinde bulunduğumuz tapınak alanı.
04:42Arkamda gördüğünüz Sella bunun zaten en büyük nişanesi.
04:47Onun dışında bu tapınak alanı büyük bir kompleks.
04:49Bunun odaları, salonları, depoları vardı.
04:53Ve bunları biz hepsini ortaya çıkarıyoruz ve koruma altına alıyoruz.
04:56Dünya üzerindeki en iyi korunmuş kerpiç mimariyi bu sene ortaya çıkardık.
05:00Sizi biraz önce gezdirdiğim kuzey odalarda 6 metreye kadar korunmuş anısal kerpiç bir mimariyle karşı karşıyayız.
05:07Diğer Urartu merkezlerinin çoğunu gezdiğinizde hiçbir yerde bu kadar iyi kerpiç mimariyle karşılaşamazsınız.
05:13Ya orta çağ tarafından tahrip olmuştur veya açıkta kaldığı için doğal şartlar altında eriyip akmıştır.
05:20Daha çok orada temellerle karşılaşırsınız.
05:23Ama bizim kalemizin en büyük şansı çok büyük anısal kerpiç yapıları vardı.
05:26Bunlar depremle çökünce kale mühürlendi ve biz açıncaya kadar da o mühürü ilk defa biz kaldırmış oluyoruz.
05:33Ve o nedenle de hem buluntu açısından çok zenginiz hem de mimarinin korunması açısından çok şanslıyız diye düşünüyorum.
05:39Bu iki sene önce bizi çok şaşırtan bir buluntudur.
05:42İlk buluntu şöyle ifade edebilirim.
05:44Kuzey mekanlar dediğimiz mekanların ilk yıl kazılarıydı.
05:47İlk odayı açtığımızda çünkü orada dört oda var şu an varlığını bildiğimiz.
05:51İlk odayı açtığımızda bir süre sonra bizi ilginç buluntular karşıladı.
05:56Bronz bazı eserlerle karşılaştık.
05:59Bir plaka, onun dışında yazıt parçaları gibi bir araba gibi enteresan şeyler ele geçti.
06:05Bronz tekerlekli küçük bir minyatür arabadan bahsediyorum.
06:08Belki de o bir mangaldı.
06:10Bu tür buluntulardan sonra karşımıza bir iskelet çıktı.
06:13İşte geçen senelerde bulduğumuz bir iskelet bizi çok şaşırttı.
06:17Bu odadaki iskelet aynı zamanda Ayaniz Kalesi'nde bulduğumuz tek iskelet.
06:22Ve ona bakarsanız da kesin olarak bir soylu iskeleti diyebiliriz.
06:26Evet birçok Urartu iskeleti bulundu ama bunların hemen hepsi sonuçta mezarlarda bulundu.
06:32Mezarlar halk mezarı da olabilir, soylu mezarı da olabilir.
06:35Ama burası statel olduğu için soyluları yaşadığı alan ve bu olasılıkla bir Urartu soylusuna ait bir iskeletti.
06:41Hatta o nedenle onun DNA'sının incelenmesi bizim için çok önem arz ediyor.
06:44Urartu elit sınıfının soylularının gen yapısı olarak neresiyle bağlantılı olabileceğine dair de işaretler belki elde edebileceğiz.
06:53Çünkü iki temel görüş var.
06:54Bu iskeletin şöyle bir özelliği vardı.
06:56Burada çok iyi korunmuş durumda bir iskeletti.
06:59Bütün vücut tam alarak elimizdeydi.
07:0218 yaşlarında genç bir yetişkin.
07:05Cinsiyeti erkek diye düşünüyoruz.
07:06Çok emin olamadık gerçi ama.
07:08Bir de etrafında takılar vardı bulunduğumuzda.
07:11Mühür vardı yakınında gene bu da soylu olduğunun işareti bunlar aynı zamanda.
07:16Ve onun dışında aynı zamanda da bunun kafatası ve kafatasındaki iskelet, kafatasının içindeki beyin dokularının bazı yerleri karbonlaşmış ve iyi korunmuştu.
07:27Hatta dünyaca ünlü birkaç ülkemizdeki beyin cerrahı çok ilgi gösterdiler.
07:31Bunlarla ilgili araştırma yapmak ve bakmak istediler.
07:34O derece heyecanlandıran bir buluntuydu o dönem için.
07:37Doğu Anadolu'da ilk defa böyle bir kalıntıyla karşı karşıya kaldık.
07:40Tabi onu şu an dediğim gibi Hacettepe'de antropoloji laboratuvarlarının izlemesi devam ediyor.
07:46Biz de sonuçlarının heyecanını bekliyoruz.
07:48Eğer her şey yolunda giderse bu sene yine iki tane büyük projemiz var.
07:51Kültür Bakanlığımız ve Van Valiliğimizin Yikob'un desteklediği iki büyük projeyle beraber bu kerpiç alanları koruma altına alacağız.
07:59Bu koruma altına almakla beraber tapınak alanında gezilebilir olan alan sayısını %75'e yükselteceğiz.
08:05Böylece ziyaretçilerimiz daha güzel ve konforlu bir şekilde geldiklerinde tapınak içinde ve tapınağın dışındaki mekanlarda gezme ve Urartu ile ilgili daha fazla bilgi alma şansına erişecekler.
08:16Su mermerinden platform bizi karşılıyor.
08:19Bu platformun en büyük özelliği su mermeri olması dünya üzerinde sadece iki örneği ayın hisse bulunuyor.
08:25Başka hiçbir ayarda yok.
