00:00Müzik
00:00Sevgili izleyiciler, Cumhuriyet TV ekranlarından herkese merhaba.
00:18Beykoz Belediye Başkanı Alaaddin Köseler sabah saatlerinde serbest bırakıldı, tutukluluğu sona erdi.
00:24Peki siyasette daha ne gibi gelişmeler göreceğiz? Bunları yorumlayacağız.
00:28Siyaset bilimci Prof. Dr. Tanju Tosun konuğumuz.
00:32Sevgili hocam hoş geldiniz.
00:35Hoş bulduk. Merhabalar Erdem Bey.
00:38Merhaba hocam. Şimdi Alaaddin Köseler'in tutukluluğu son buldu.
00:43Önce bunu yorumlayarak başlayalım dilerseniz.
00:45Evet, yani şimdi tutukluluğun ağır bir karar olduğuna ilişkin genel olarak kamuoyunda bir görüş hakimdi.
00:58Yani İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediye başkanlarına, bürokratlarına yönelik olarak
01:04yani en kötü ihtimalle tutuksuz yargılanma, bir takım sınırlamalar getirme özgürlüklerine,
01:14o anlamda bir cezanın verilebilmesi gerektiğine ilişkin genel bir kanaat hakimdi.
01:20Fakat Beykoz Belediye Başkanı ve bazı belediye başkanlarına Ekrem Bey tutuklanmışlar idi.
01:28Şimdi Beykoz Belediye Başkanı'nın salın verilmesi muhtemelen bu iddia edilen suçlara ilişkin
01:40çok net delillerin tespit edilememesinden kaynaklanıyor olabilir.
01:46Yani ilk başta dışarıdan baktığımız zaman ve aynı zamanda işte kaçma ihtimalinin olmayacağına ilişkin bir kanaat geliştirilmiş olabilir.
02:00Yani dava sonuçta devam ediyor.
02:03Ama tutuksuz yargılamanın devam etmesi her şeyden önce hukuk adına önemli bir karar olarak değerlendirilebilir.
02:14Peki ilerleyen günlerde diğer tutuklu belediye başkanları için aynı bir karar çıkabilir mi?
02:21Böyle bir beklentiniz var mı?
02:24Şimdi tabii belirli periyotlarla tutukluluğa itirazlar yapılıyor.
02:31Ve bu itirazları mahkeme incili ve onun sonucunda bir karar veriyor.
02:39Önümüzdeki günlerde yani dosyadaki iddiaların karşılığı işte delillerin karşılığı değerlendirmek suretiyle
02:51yani benzer sonuçlar, kararlar üretilebilir.
02:56Ama burada tabii mahkeme heyetinin kanaati önemli.
03:00Mahkeme heyeti kanaat getirmesi gerekiyor her şeyden önce.
03:06Bu da işte önündeki deliller ile tutukluluk süresi, iddia edilen suçun niteliği.
03:15Bütün bu faktörleri bir araya getirerek değerlendirme yapacaklar tabii ki.
03:20Hocam bir de geçtiğimiz günlerde CHP'nin İstanbul İl Kongresi durdurulmuş ve bir kayyum atanmıştı.
03:28Gürsel Tekin atanmıştı.
03:30Şimdi o çare heyeti diye bahsetmişti mahkeme.
03:34Öncelikle bu kayyum kararını nasıl karşıladığınız bir de kayyum heyetinden Hasan Babacan heyetten ayrıldığını belirtti.
03:43Bunun partiyi ele geçirme operasyonu olduğunu ve bunun bir parçası olmak istemediğini ifade etti.
03:50Buradan itibaren neler söyleyebiliriz?
03:53Şimdi tabii Hasan Bey oturanak içinde partiyi ele geçirme operasyonunu özellikle iç dinamiklerle mi ilişkilendiriyor yoksa dış dinamiklerle mi?
04:07Yani iktidarla mı ilişkilendiriyor yoksa Cumhuriyet Halk Partisi içindeki bir grupla mı ilişkilendiriliyor?
04:14Ben onu anlamaya çalıştım fakat açıklamasından çok net bir çıkarsama yapamadık.
04:20Fakat anladığım kadarıyla şunu söylemek istiyor.
04:25Yani partiye dışarıdan bir müdahale var.
04:28Cumhuriyet Halk Partisi yükselen bir parti.
04:31Dolayısıyla bu tür dışarıdan müdahalelerle partinin kamuoyundaki imajı, yakalamış olduğu performans bir şekilde zayıflatılmak isteniyor.
04:45Ve İstanbul İl Kongresi'ne yönelik verilen bu ara karar da bunun bir parçasıdır şeklinde anladığım kadarıyla bir kanaate varmış.
04:57Ondan dolayı bu kayyum heyetinde yer almayı kabul etmemiş durumda.
05:06Peki bir de şimdi Gürsel Tekin pazartesi il başkanlık binasına gideceğini açıklamıştı ama
05:12CHP'nin yöneticileri ya da kurmayları biz il başkanlığından içeri sokmayız kayyumu dediler.
05:20Pazartesi günü neler yaşanabilir?
05:22Orada bir müdahale olabilir mi?
05:24Kolluk kuvvetleriyle CHP'ler arasında bir tartışma çıkabilir mi?
05:29Yani bir kaos beklentimiz var mı pazartesi gününden hocam?
05:35Şimdi tabii CHP'nin bir yol haritası olduğu kanaatindeyim ben bu sürecin nasıl yönetileceğine ilişkin.
05:45Yol haritasında da ilk adım aslında CHP tarafından atıldı ve bugün yani sıralarda YSK'nın incelemiş olduğu konu özellikle ilin öncülüğünde yürüyen bu kongre sürecinin durdurulmasına yönelik itiraz anlamında ve hukuki başvuru oldu ve YSK bunu değerlendiriyor.
06:12Dolayısıyla yol haritasının bir parçasının hukuk aracı olduğu açık yani hukuk yolundan yürüyecektir.
06:21Ama siyaseten başka ne gibi adımlar atabilirler?
06:26Bu İstanbul İl Başkanlığı'na Gürsel Tekin'in pazartesi gelmesi halinde mevcut yönetim öncesi yani eski il yönetiminin ve CHP'nin tavrı direnme şeklinde ifade ediliyor.
06:48Ama ortada da tabii öyle veya böyle bir şey var mahkeme kararı var yani mahkeme kararı beğenilsin ya da beğenilmesin çünkü ona karşı bir mekanizma da yok.
07:01Ancak tabii bir takım protesto eylemleri yapılabilir.
07:08Onun dışında daha sert bir takım mücadeleye yönelilirse iki taraf bu kamuoyunda CHP'ye ilişkin algı anlamında da bir takım sıkıntılar yaratabilir.
07:27Yani bir hukuki yoldan mücadele diğer yandan bu kararı protesto etme şeklinde bir sürecin yönetilmesi ve makul bir biçimde bu sürecin yönetilmesi CHP'ne ilişkin kamuoyundaki algı ve imaj anlamında da önemlidir.
07:46Zaten CHP kurmaylarının bu ara karardan itibaren yapmış olduğu açıklamalar bu kararı tanımadıklarına ilişkin yani hukuken geçerli olmadığına ilişkin argümanlar üzerinden yürüyor ve bunu da gerekçelendiriyor.
08:04Muhtemelen yani kamuoyu özellikle bu gelişmeleri izleyen kamuoyu olayın ne olduğu konusunda bir fikir sahibi ne olmuştur sorusunda anladığım kadarıyla kamuoyunun bakış açısı da bugün yayınlanan Tele1'de bir araştırma şirketi Genomar yanılmıyorsam bulguları var.
08:27Mesela yüzde elli sekizi seçmenin bu kongre ilişkin kararın siyasi olduğunu belirtmiş durumda.
08:39Yani CHP'nin argümanları önemli ölçüde seçmenin yarısından fazlası tarafından da kabul görüyor ki CHP seçmenlerinin de yine yüzde sekseninden fazlası,
08:54yanılmıyorsam 82-83 bir siyasi olduğuna ilişkin kanaat getirmiş.
09:00Dolayısıyla kamuoyu bunun gerekçesini kendi zihninde bir yere oturtmuş durumda.
09:08CHP zaten bunun açıklamasını, gerekçelerini neden siyasi olduğuna ilişkin kamuoyuna yapıyor.
09:18Dolayısıyla İstanbul il binasında pazartesi günü temenni ederiz ki taraflar arasında bir gerginlik olmaz.
09:28Çünkü gerginlik olması halinde bunun bir takım olumsuz sonuçları özellikle seçmen algısı açısından ortaya çıkabilir.
09:40Son olarak Sayın Tosun, 15 Eylül'de de CHP'nin 38. olan kurultay davası var.
09:49İstanbul İl Kongresi hakkındaki ara karara bakarak 15 Eylül'de de benzer bir karar çıkmasını bekliyor musunuz mahkemede?
09:56Aslında Türkiye'de siyasi partilerin hukuki rejimi bir kere özellikle seçim yargısı anlamında anayasa.
10:10Anayasanın 79. maddesi var.
10:12Yani bütün bu seçimlerle ilgili seçimin başlamasından tamamlanmasına kadar olan bütün süreçleri, itirazları ve bu konuda verilen kararlarla ilgili son değerlendirmeyi yapmak,
10:27GSK'nın yetkisi, yüksek seçim kurulunun yetkisi içinde bir genel çerçeve anayasa tüzüyor.
10:32Ondan sonra 2820 sayılı siyasi partiler kanunun 21. maddesinin 11. fıkrasında da çok net olarak itirazlarla ilgili süreler belirtilmiş durumda.
10:46Ki itirazlarla ilgili süre konusunda da il ilçe kongrelerle ilgili iki günlük öngörülen bir süre var.
10:56Prosedürlerin, prosedürlere yönelik itirazlar anlamında.
10:59Onun dışında 298 sayılı seçimlerin temel hükümleri ve seçmen kütüpleri hakkında bir kanun var.
11:10Bu kanunda da iki tane madde var.
11:13Bir 130. madde, bir de 180. madde.
11:16180. madde de son derece önemli.
11:20Burada da aslında itirazın süresini 6 ay olarak belirtiyor.
11:27Yani seçim hukukuyla ilgili işlenen suçlara yönelik itirazların 6 aylık süre içinde maksimum YSK'ya başvuru yapılması konusunda bir süre sınırlaması var.
11:42Yani bir süre ki bu süre bir hak düşürücü süre.
11:47Yani bu türlü itirazlara başvuru açısından hem de görev açısından bakıldığında dediğim gibi Türkiye'de seçim yargısı,
11:57siyasi partiler hukuk rejiminde son ve en güçlü adres YSK.
12:03Yani hukuk mahkemelerinin bu tür verici bir kararlarla siyasi partiler hukuk rejiminin şekillendirmeye çalışılması,
12:13yani Türkiye'de ilk kez olan bir durum ki kayyum atamasından bahsediyorum.
12:2115 Eylül'de hangi karar çıkabilir konusunu değerlendirirken bu konuda YSK'nın yetkili olduğunu ısrarla anayas okçuları da savunuyorlar.
12:35Dolayısıyla hem usul hem esas bakımından Türk seçim yargısında nihai adres yüksek seçim kurulu olması gerekiyor.
12:47Bunun tek mesela kayyum uygulaması da yok Türkiye'de siyasi partilere yönelik.
12:54Sadece bildiğim kadarıyla 12 Eylül askeri rejimi döneminde 27 Ekim 1982'de faaliyetleri durdurulan siyasi partilere,
13:09federasyonlara, konfederasyonlara, derneklere kayyum atanmasına ilişkin bir kanunla CHP yönetimine Cezmi Kartay ve iki siyasetçi o dönemde kayyum atanmıştı.
13:23Ondan sonra böyle bir uygulama yok.
13:26Yani siyasi partiler hukuk rejimi içinde onu da belirtmek gerekir.
13:31Mutlak butlanla ilgili mutlak butlan kararı çıkabilir mi diye yine tartışmalar var.
13:38Şimdi yine mutlak butlanın koşulları özellikle bir hukuk mahkemesi tarafından incelenip değerlendirmesi YSK var iken ve süresi içinde itirazın yapılması koşuluyla tartışılabilirdi.
13:56Onlar da yok ama dediğimiz gibi yani anayasa siyasi partiler kanunu seçimlerin temel hükümleri hakkındaki kanuna rağmen İstanbul'da verilen böyle bir karar var.
14:08Dolayısıyla nasıl bir karar çıkabileceğini öngörmek o kadar kolay da değil ama şunu da unutmayalım.
14:18Bir kayyum atanması, bir mutlak butlan kararı çıkması halinde de hiç de sürpriz sayılmayacak bir durum ortaya çıkacak.
14:31Peki Sayın Hocam çok teşekkür ediyorum.
14:34Kıymetli vaktinizden ayırdınız, kırmadınız bizleri bugün.
14:36Rica ederim, iyi günler, iyi yayınlar diliyorum.
14:40Sağ olun.
14:40Evet sevgili izleyicilerimiz siyaset bilimci Prof. Dr. Tanju Tos'un konuğumuzdu.
14:47Bu programı artık burada noktalıyoruz.
14:49Başka programlarda yeniden karşınızda olmak dileğiyle.
