00:00Kuruyan çeşmedeki su mu? Çocukluğumu geçirdiğim tarihi şehrin kadim mahallesinde kitabesi zar zor
00:10okunan bir çeşme vardı. Mahalledeki caminin yanındaki genişliğin tam ortasında bir çeşmeydi.
00:16Bazen cemaatin orada abdest aldığına şahit olurduk. Yaşlılar çeşmeden su içmenin
00:22adabını anlatırdı. Testileri besmelesiz doldurmayın, suyu nimet bilin, zerresini israf etmeyin
00:28üzerini hayal meyal hatırlarım. Çeşmenin yalak kısmında hayvanlar su içerdi. Gel zaman git zaman
00:35o çeşmenin musluğundan sular akmaz oldu. O tarihi çeşmeden akan sadece su değil, bir hafızanın,
00:42bir ahlak sisteminin, suyun azizliğine inanmış bir medeniyetin mücessem haliydi. Yıllar içinde
00:48karşılaştığım tarihi çeşmelerde, su mimarisi ve su edebiyatının eşsiz örnekleriyle karşılaştım.
00:54Besmele ile neşe eden bulsun, şif ehli hayraata şef olsun Muhammed Mustafa kitabesini okuduğum
00:59Selçuklu çeşmesi, sekiz köşesinde had sanatının muhteşem örnekleriyle yazılmış. Ve cealni minel
01:05maik külli şeyin hay ve her canlı şeyi sudan yarattık ayetini okuduğum Saraybosna,
01:10Gazi Hüsrev Bey Camii Şadırvan'ı aynı zamanda bir su medeniyeti inşa ettiğimizi gösterir.
01:15İstanbul ve Bursa gibi şehirler bir yana Anadolu'nun her köşesi, bu medeniyetin eşsiz örnekleriyle dolu.
01:21Ne hazin ki şimdi o çeşmelerin musluklarından süslü sular akmıyor.
01:26Kızılderili şefi Seatlin meşhur sözü bir çığlık gibi. Son ağaç kesildiğinde, son nehir kuruduğunda,
01:32son balık öldüğünde, beyaz adam paranın yenilebilir bir şey olmadığını anlayacak.
01:38Bu bilge adamın feryadı. Binlerce kilometre öteden, farklı bir tonda suyun ve tabiatın azizliğini haykırır.
01:44Peki, bugün o saygıdan geriye ne kaldı? Tarihi çeşmelerden su akmıyor.
01:51Akarsular yok oldu. Göller kurudu. Barajlarda su kalmadı.
01:56Su medeniyetini kuran ataların torunları, şimdi susuzluk tehlikesiyle yüz yüze.
02:01Başkent Ankara'da barajların aktif doluluk oranı, yüzde sekiz gibi tehlikeli bir seviyeye düşmüş durumda.
02:07Trakya'da durum farklı değil. Bölgedeki 14 barajın ortalama doluluk oranı geçen yıla göre, yüzde 12 daha azalarak, yüzde 32'ye gerilemiş.
02:18Bursa, Mudanya'dan gelen görüntüler ise, çaresizliğin resmi gibi.
02:22Ülküköy göleti tamamen kuruyunca, çiftçiler kurumuş göletin zeminini kazarak umutsuzca su arıyor.
02:28Konya Ovası'nda yeraltı sularının vahşice çekilmesiyle oluşan devasa obruklar sessiz çığlıklar atıyor.
02:35En çarpıcı örnek ise Uşak'ta yaşanıyor.
02:38Şehrin barajları tamamen kuruduğu için içme suyu artık sadece yeraltı kuyularından karşılanıyor ve vatandaşlara günde yalnızca 6 saat su verilebiliyor.
02:48Peki bu devasa kuraklığın sebebi ne?
02:51Uşaklılar, gözlerini şehrin yanı başındaki devasa madene çevirmiş durumda.
02:56İşletilmekte olan madene aktarılan suyun CHP'li belediye tarafından doğru planlanamaması vahim iddialar arasında.
03:03Veriler bize ne anlatıyor?
03:06Bu, altyapı ve su yönetiminin ötesinde bir durum.
03:09Diriliş şairi Sezai Karakoç'un sarsıcı tespiti şöyle.
03:13Çevrenin israfı, insanın israfıdır.
03:16Bu idrakin zirvesi Peygamber Efendimizin şu uyarısında gizli.
03:21Akan bir nehrin kenarında bile olsan, abdest alırken suyu israf etme.
03:25Bolluk içinde dahi israfı yasaklayan bu ahlaki disiplin, bizim medeniyetimizin tabiata bakışının temelidir.
03:33Suyu ve toprağı, Peygamber buyruğunu unuttuğumuzda kaybetmeye başladık.
03:38İşte anlatmaya çalıştığım tasavvur krizi budur.
03:41Çevreyi hoyratça tüketerek, aslında kendi insanlığımızı tüketiyoruz.
03:45Bir yanda suyu aziz bilen, çeşmesine edebi kitabeler yazan bir medeniyet, diğer yanda göller, barajlar kurutan modern hoyratlık.
03:55Bu felaket tablosunu tetikleyen bir iklim değişikliği gerçeği var.
03:59Bu gerçeklik gelecek açısından daha riskli günlerin habercisi.
04:03Belediyelerimiz şehirler inşa ederken, coğrafyanın kaderine, su havzalarına, dere yataklarına hürmetli planlamalar yapmalı.
04:11Koca Sinan, Süleymaniye'yi inşa ederken sadece taşın estetiğini değil, İstanbul'un rüzgârını, suyunu ve depremselliğini de hesaba katmıştı.
04:21Teknik tedbirler ve fiziki planlamanın ötesinde, mekana ruh veren manayı kaybetmemeliyiz.
04:27Mekanı ve eşyayı anlamdan kopardığınızda, geriye sadece kaba bir taş yığını kalır.
04:32Su güvenliği, bugün en az terörle mücadele kadar önemli bir milli güvenlik sorunudur.
04:38Buradan söylemiş olayım.
04:40Kültür istilasının gönüllü neferi olan bazı çevreci gruplara prim vermeye hiç niyetli değilim.
04:46Onların derdi ne kuruyan göller, ne de susuz kalan topraklar.
04:51Başka siyasi hesapların peşindeler.
04:54Onlar için çeşme taş yığını, su ise hodan ibaret.
04:58Oysa bizim için su, temizliktir, abdesttir, hayattır, nimettir, rahmettir.
05:05Kuruyan çeşmeleri, pınarları, gölleri kaybettikçe sadece suyumuzu değil, kimliğimizi, hafızamızı ve ruhumuzu kaybediyoruz.
05:14Asıl kuraklık barajlarda değil, bize hayat veren değerlerin zihin ve gönüllerimizde kurumasıdır.
Yorumlar