00:00Müzik
00:00Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:15Ekonomik gündemiyle karşınızdayız.
00:18Memur ve memur emeklisine 2026 ve 2027'de yapılacak zammın belirleneceği
00:238. dönem toplu sözleşme görüşmeleri uzlaşmazlık da sonuçlandı.
00:30Peki neden böyle oldu bunları konuşacağız.
00:33İktisatçı Prof. Dr. Aziz Konukman konuğumuz.
00:37Sevgili hocam hoş geldiniz.
00:39Hoş bulduk sağ olasın. İyi yayınlar diliyorum.
00:43Teşekkür ediyorum.
00:44Pardon bir önce ilk teklifi de bir hatırlatalım da beraber birlikte.
00:49İlk teklif de şeydi galiba %10 ikinci 6 ay için 6 idi.
00:58Emekliye de aynı şeyi teklif etmişlerdi.
01:00Evet evet tabii.
01:01Yani burada 4 milyon bir fiil çalışan memur 2,5 milyon da emekli.
01:08Yani toplam 6,5 milyonu filan ilgilendiriyor.
01:11Ya bir kere ister ilk teklif olsun sonra ona bir galiba taban aylığına bir bin lira zam geldi.
01:20O ortalama memur maaşlarında 2 puanlık bir artış.
01:24Yani ya bu bir şey gibi yani orta oyun diyorum ben.
01:30Bu senelerdir oynanan bir oyun.
01:35Burada işte karşı taraf bir şey söylüyor.
01:42O ilk teklifi kabul etmiyor.
01:44Tamam diyorlar bir puan iki puan artırıyorlar.
01:49Sonunda yok yine memur sendikaları kabul etmiyor.
01:55Kabul etmeyince hadi diyorlar hakem kuruluna gidelim.
01:59Gidelim hakem kurulu zaten 11 üyeden 6'sı cumhurbaşkanı tarafından atanıyor.
02:06Bir tanesi dolaylı olarak atanıyor 7 diyelim ona.
02:10E şimdi böyle çoğunluğun iktidarda olduğu onun tayin ettiği kişilerden oluştuğu bir yapıda
02:17zaten bir değişiklik beklenemez.
02:20Nitekim ben şöyle bir çıkarttım 15 yılda 3 kez devreye girmiş bu hakem kurulu yüksek hakem kurulu.
02:29Ve işte ya aynen kabul edilmiş ya da bir ufak bir değişiklik yapılmış.
02:36Yani sonuçta şöyle söyleyelim memur cephesine bir kazanım getirmiyor bu.
02:44Çünkü grev haksız grev hakkı olmadan bir toplu sözleşme olmaz kardeşim.
02:49Yani İlo'da bu grev hakkı tanınmış ama biz bunu kabul etmiyoruz.
02:55Şimdi böyle bir yapıdan ya bırak şeyi işçilerin grev hakkı var da ne oluyor?
03:01Yani sevgilerden.
03:03Ya bir de sevgili hocam şöyle bir durum da var.
03:05Yani hakları olan grevi yapmak isteseler de cumhurbaşkanı kararnamesi çıkarılıyor.
03:11Resmi gazetede yayınlanıyor ve grev erteleniyor.
03:15Sen de iyi hatırlattın.
03:17Kamu düzenini bozan değil mi?
03:19Efendim milli güvenliğe aykırı filan diye saçma sapan gerekçelerle adeta o grev hakkı kullanılamaz hale geliyor.
03:31Mesela grev ertelenesi yapıyor.
03:33O grev ertelince geçmiş olsun diyoruz.
03:35Yani işçiler için bile sorun çözülemezken memurlar için böyle bir hakkın olmadığı bir yerde muhatap alınmıyor.
03:45Hatta yandaş bir sendika bile olsan hani yandaş sendikaları en azından işte rakamlarda ufak tefek oynamalarla böyle bir rahatlatma yaparsın.
03:57Ona bile izin vermiyorlar.
03:59Böyle tam bir şey.
04:03Üstelik 2026'da biliyorsun 2027'de şeyler revize edildi enflasyon rakamları.
04:14Yani 2026'da %12 idi 16'ya çıkartıldı.
04:182020'de de 8'li 9 oldu.
04:24Yani hala o bazıları bunu 8 varsayımıyla hatırlarsan 2027 için 4 artı 4 zammı.
04:33Değil mi önerildi ilk teklifi bir hatırlayalım.
04:36Gerçi bileşik olunca 8'in biraz üstünde oluyor ama.
04:40Şimdi burada ne oldu 11 oldu 11 6 7'ye yükseltildi 11 18 galiba işte şeyle taban ayıyla beraber 19'u filan buluyor.
04:55Ama onlar değil mi bir derde deva olabilecek şeyler değil.
05:02Öbür toplu sözleşmenin öbür maddelerini bilmiyoruz bile.
05:05Onlarda ne oluyor hangi düzenlemeler geldi.
05:08Kesk yıllardır hep böyle toplu sözleşme öncesinde açıklar açıklama yapar.
05:16Bu maddeler nelerdir neler görüşüyorsunuz diye ve yıllardır da taleplerini dile getirir.
05:24Ya bir tanesi bile toplu sözleşmeye yansımaz.
05:27Tamam mı yani en dirayetli olan en mücadeleci olan sendikanın taleplerinden bir tanesi dahi toplu iş sözleşmesinin içine dahil edilmez.
05:39Yani manzara maalesef hani şöyle diyelim memurun adı yok emeklisiyle birlikte.
05:47Bu yeni işte TİS deniyor ama toplu sözleşme deniyor ama bence bu toplu görüşme yani adı TİS ama fiilen bu bir toplu görüşme değil mi yani pazarlığı falan olmayan bir görüşme.
06:05Şimdi aynı senaryo yine devrede bu kurul ya aynı teklifte kalacak ya da belki 1-2 puan oynayabilecek.
06:20Ama sonuçta sarı sendika denilen öyle iddia edilen sendikayı bile tatmin etmeyen bir tabloyla karşı karşıya kalacağız.
06:31Kaldı ki diğer sendikaları saymıyorum.
06:34Yani olan yine kamu çalışanına, memura, emekli olacak.
06:38Peki hocam ben değinmek istiyordum zaten siz benden önce davrandınız.
06:42Şimdi Merkez Bankası yıl sonu enflasyon tahminlerini açıklamıştı.
06:47Ne kadar inandırıcı gelir hem yurttaşa hem uzmanlara bilemem ama şöyle bir gerçek var Türkiye'de.
06:54Ekonomi herkese inim inim inletiyor.
06:57Ekonomiden memnun olan neredeyse kimse yok.
07:00Yani belirli bir azınlık sermaye sahipleri dışında hatta onlar bile şu anki ekonomi yönetimine ses çıkartmaya başladılar.
07:08Özellikle yandaş diye tabir ettiğimiz gazetelerde manşet atıyorlar.
07:12Ekonomi yönetimini eleştirmeye başladılar.
07:15Ne olacak sayın hocam sonumuz yani bu ekonomi gidişatıyla emekçi ne yapacak?
07:21Efendim emekli ne yapacak?
07:22Öğrenci ne yapacak?
07:24Anne baba ne yapacak?
07:25Yani işte sadece kamu emekçileri değil yani daha doğrusu memur ve emeklisi değil işte kamu işçi sözleşmeleri olacak değil mi?
07:36Görüşmeleri devam ediyor.
07:38Genel olarak tüm emekçilerin adının olmadığı bir programla karşı karşıyayız.
07:44Yani zaten biz bunu söylüyorduk.
07:46Emek karşıtı sermayeden yana bir program diyorduk.
07:51Yani senin değil mi yaptığınız görüşmelerin çoğunda bunu bahsediyorduk.
07:56Şimdi enflasyon raporu yayınlandı.
08:02Üçüncü rapor, üçüncü çeyrek rapor.
08:04Orada yöntemi değiştirmişler.
08:07Diyorlar ki artık bir de hedef belirledik.
08:11Yani eskiden şeydi yıl sonu tahmindi.
08:15Evet tahmin ediyorlardı.
08:16Hedef diye bir şey belirledik.
08:20Bir de araya gireceğim hocam çok özür diliyorum.
08:22Lafınızı kestim ama şunu da belirtmek zorundayız sanırım.
08:25Şimdi bir tahminleri oluyor yıl sonuna göre.
08:29Ama mesela gerçekleşen enflasyon ondan farklı oluyor.
08:32Yine de biz maaş zamlarını beklenen enflasyona, tahmin edilen enflasyona göre biz maaş zam mı alıyoruz?
08:38Tabii tabii tabii.
08:39Gayet güzel ifade ettin.
08:41Hayır ben bu son enflasyon raporunda yöntem değişmiş.
08:45Yani hedefle tahmin vardı ya bir de hedef beliriyor şimdi.
08:51Fakat bir el çabukluğuyla şöyle bir şey yapıyor.
08:54Bir aralığı var biliyorsun bunun.
08:57Mesela neydi?
08:59Yıl sonu yirmi dört'tü mesela hatırlayalım.
09:04Orta nokta iki bin yirmi beşin yıl sonunda.
09:08Neydi aralık?
09:10On dokuzda yirmi dokuz.
09:11Zaten on dokuzda yirmi dokuzun orta değeri yirmi dört'tür değil mi?
09:15Ya diyor şimdi diyor bu yirmi dördü yine değiştirmedim diyor.
09:19Yani bu yirmi dördü ben yıl sonu hedefi olarak alıyorum diyor.
09:24Ama diyor aralığı değiştirdim.
09:26Ne oldu aralık?
09:27Yirmi beşte yirmi dokuz oldu diyor.
09:29Yahu kardeşim yirmi beşte yirmi dokuz yaparsan yirmi yedi olur şey yıl sonu tahmini.
09:37Bak ne oldu?
09:38İki puan yükseldi.
09:40Yani üç puan pardon.
09:42Yani yirmi dört temel hedefimiz diyor.
09:47Yıl sonu rakamın şeyi ise yine dönem sonunda yirmi dokuz ama bu sefer aralığı yirmi beş yirmi dokuz yapıyor.
09:56On dokuz yirmi dokuz değil.
09:58On dokuz yirmi dokuz olduğunda ne oluyordu?
10:01Yirmi dört oluyordu.
10:02Yirmi beş yirmi dokuz yaptığında yirmi yedi oluyor.
10:05Bakın yirmi dörtten üç puan yukarıya ne yapmış oldu?
10:09Çıkartmış oldu.
10:10Bu da ne kadar ciddi bir mağduriyet olduğunu, yöntem değişikliğiyle yapılan durumun da bunu kurtaramadığını bir kez daha görmüş oluyoruz.
10:21Hocam bir de son olarak aslında belki şu an konumuza çok uygun değil ama yine de Türkiye için kritik bir konu.
10:29Genç işsizliğinde de biz gitgide yükseliyoruz.
10:31Korona döneminin bile üstüne çıktık.
10:34Yani o dönemde bile bu kadar işsizlik yaşamadık.
10:36OECD verilerine göre de halimiz oldukça vahim durumda.
10:41Genç işsizliğinde, genel işsizlikte ne yapacağız?
10:44Yani bir taraftan sermaye grubu çok zenginleşmeye başladı.
10:48Alt gelir düzeyindeki yurttaş bu ekonomi yönetiminin altında can çekişiyor.
10:54Bir taraftan da üniversite mezunları, lise mezunları.
10:57Yani genel anlamda gençler iş bulamamaya başladılar.
11:00Bir işsizlik sorunumuz var.
11:02Bu konuda da ne olacak?
11:04Bunun hakkında da tahminlerinizi rica edeceğim.
11:06Genç işsizliği zaten başlı başına bir sorundu.
11:11Bir de ne eğitimde ne istihdamda olanlar var.
11:17Yani onlar daha şey değil mi?
11:20Evde oturan ama ne eğitimde herhangi bir şekilde bir ne bileyim...
11:30Görünmüyorlar aslında, istatistiklere yansımıyorlar.
11:34Evet.
11:35Ne de istihdamda eşini ve üstelik genç.
11:41Yani bu çok vahim.
11:42Bu da neyi gösteriyor?
11:45Cesaretinin kırıldığını gösteriyor.
11:48Yani genç işsizlerin artık iş aramaktan vazgeçtiklerini ve milyonlara ulaşıyor bu.
11:57Ve OECD rakamlarını katladı.
11:59Yani hem geniş tanımlı işsizlik oranı katladığı gibi hem de bu dediğim gibi ne eğitimde ne istihdamda olmayanlar yani hem eğitimde değiller hem istihdamda değiller çok ciddi bir boyuta ulaştılar.
12:18Bu da istihdam yaratamayan bir büyümenin ciddi ve kalıcı bir sorun olduğunu ortaya koyuyor.
12:26Yani siz büyüdüğünüz zaman bunu istihdama yansıdığını görmüyorsunuz.
12:31Sokaktaki insanlar bunu hissedemiyor.
12:33İktidarın şapkasını önüne koyup bu konuyu gündem yapması lazım.
12:39Hatta meclisin genç işsizliği ve demin söylediğim işsizlik türünü masaya yatırıp aynıklı bir şekilde tartışması gerekiyor ve çözüm örneleri bulması gerekiyor.
12:52Buradan muhalefete de bir çağrı yapmış olan.
12:55Tabi yani programı sonlandırmadan önce bir de beyin göçü konumuz var sanıyorum bu da ekonomiye de çok büyük oranda yansıyor.
13:03Ülkenin yetiştirdiği pırıl pırıl gençler burada gelecek kaygısı yaşamaları sebebiyle yurt dışında daha iyi sunulan imkanları değerlendirmek istiyorlar.
13:14Kendi yetiştirdiğimizin bu vatanın evladı olan pırıl pırıl zekaları ne yazık ki Avrupa'ya işte Amerika'ya Asya'ya kaptırıyoruz.
13:22Bunu buradan belirtelim altını çizelim.
13:26Yani eğitimde bunları biz şey yapamıyorsak değerlendiremiyorsak ve istihdamda da değerlendiremiyorsak bu insanlar ne yapacak yani?
13:37Başka yerlerde aramaya değil mi iş aramaya başlayacaklar ya da eğitimli olan genç işsizler dışarıya gireceklerdir.
13:45Hatta genç olmalarına gerek yok.
13:48Hatırlarsın doktorlara bir çağrı yapmıştı Cumhurbaşkanı.
13:52Giderseniz gidin.
13:54Hatırlıyor musun?
13:55Yani mevcut çalışma koşullarını ve ücretleri tatmin edici bulmayan doktorlar yurt dışına gitmişlerdi.
14:02Ve Cumhurbaşkanı adeta onlara meydan okuyarak yani sizin ayrılmanız bizi rahatsız etmez.
14:12Bizim ne bileyim doktor ihtiyacımızın karşılanmasını biz bir şekilde hallederiz.
14:20İtal doktorlarla değil mi?
14:22İşte gerek Türkiye Cumhuriyetlerden gerek ise başka yerlerden daha düşük ücretler düzeyinden bu hizmetleri yapanlar istihdam edilir ve böylece sizin bu girişiminiz bize herhangi bir zarar getirmez şeklinde bir değerlendirme yaptı.
14:43Çok talihsiz bir değerlendirmeydi.
14:46Onun olumsuz etkilerini sağlık sektöründe her geçen gün görüyoruz.
14:51Randevüler giderek arttı.
14:55İnsanlar şeye ulaşamıyorlar.
14:57Sağlık hizmetine erişemiyorlar.
14:59Bunu da bir önemli bir problem olarak not edelim.
15:03Tabii ki.
15:04Sevgili hocam çok teşekkür ediyorum.
15:06Ağzınıza sağlık.
15:07İyi ki katıldınız.
15:08Sağ olun.
15:09Ekonomi gerçekten Türkiye'nin en büyük sorunlarından biri.
15:12Biz de en azından kanayan yaralara parmak basmaya toplumun göz önünde tutmaya çalışıyoruz.
15:18İyi ki katıldınız tekrardan.
15:20Sağ olasın.
15:21İyi yayınlar diliyorum.
15:22İyi günler dilerim.
15:23Evet sevgili izleyiciler.
15:26İktisatçı Prof. Dr. Aziz Konukman konuğumuzdu.
15:29Bir taraftan memur ve memur emeklisinin hükümette olan anlaşmaya varma çabasını ele aldık.
15:36Bir diğer taraftan Türkiye genç işsizliğinde tarihinin zirvesini yaşıyor.
15:40OECD verilerine göre de çok kritik bir durumdayız.
15:44Beyin göçü veriyoruz.
15:45Ne yazık ki yetiştirdiğimiz değerli kafalar, değerli beyinler Türkiye'de bir gelecek göremedikleri için olsa gerek.
15:53Yabancı ülkeleri tercih ediyorlar.
15:56Yani ekonomi hayatın her alanında hepimiz için çok büyük bir sorun.
16:00Mevcut ekonomi yönetiminin altında her gün binlerce milyonlarca insan isyan etmeye devam ediyor.
16:06Geçinemiyoruz, barınamıyoruz, karnımızı doyuramıyoruz diye.
16:10Efendim biz de cumhuriyet olarak üzerimizdeki sorumluluğun farkındayız.
16:14Biz yurttaşın sesi olmaya çalışıyoruz.
16:17Ancak bu programı artık burada yavaş yavaş noktalıyoruz.
16:20Başka programlarda yeniden görüşmeyi ümit ediyorum.
16:23Kendinize iyi bakınız.
Yorumlar