• 1 yıl önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...

Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00Evet, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Sayın İshak Yılmaz bizlerle.
00:04Sayın Yılmaz, hoş geldiniz efendim.
00:07Merhaba.
00:08Merhabalar.
00:09Evet, Balıkesir'de bir deprem gerçekleşti.
00:12Marmara'da da İstanbul'u özellikleri biraz hissettik.
00:16Elbette 6.1 büyüklüğünde çünkü çok da küçük bir deprem değil.
00:20Nasıl değerlendirdiniz efendim siz bunu?
00:23Evet.
00:24Orta ölçekli bir deprem bu.
00:26Bu ve Ege Graben Sistemi'nin, daha doğrusu Batı Anadolu'nun klasik tektonik yapısı içerisinde
00:33Kuzeybatı uzanımlı faizomlarımız var, ana hatlarımız var.
00:39Bunlardan bir tanesi Timav Grabeni diye tabir ettiğimiz çöküntü alanını sınırlayan bayattı.
00:46Bu bayattının en kuzeybatı ucundaki sınırgıda bu depremin olduğunu görüyoruz.
00:51Zaten ekran noktası orası hemen biraz daha batısına Balıkesir istikametine gittiğiniz zaman bir transfer fayıyla sonlanır.
01:00Bu hat 1800'lü yılların sonlarında ve geçen yüzyıl içerisinde çok sayıda deprem üretmiş.
01:07Özellikle orta büyüklükte şu an yaşanan depreme yakın depremler üretmiş.
01:13Bunlardan 3 tane, bu hatta 200 km toplam fay uzunluğu kabul edildiğinde 3 tane büyük segmentimiz var.
01:21Sınırgı segmenti bunlardan küçük olanı.
01:24Biraz daha güneye inerseniz 70 km Simav Grabeni, daha güneye inerseniz de Şafane segmentini görürsünüz.
01:31En yakın zamanda bu ana fay hattının hemen önünde de bir takım bağlantı hatları vardır.
01:39Bunlardan bir tanesi 7 büyüklüğünde deprem üreterek, geçen yüzyılın en büyük depremlerinden bir tanesi Türkiye'de.
01:451000'in üzerinde can kaybını verdiğimiz Gediz depremi meydana geldi 1970 yılında.
01:51Yakın zamanda da hemen Gediz'in kuzeyinde yine bu Graben içerisindeki doğrultu atım bileşenliği,
02:00çok sayıda küçük fay kolu zaten hareketliydi.
02:04Bu stres aktarımı bir şekilde bu 3 segmentten bir tanesine bir gerilim artışıyla birlikte kırılacağı aslında beklenen hatlardan bir tanesiydi.
02:19Normalde 6 büyüklüğündeki böylesi bir deprem için bir felaket öngörmek çok doğru değil.
02:27Fakat ülkemiz koşulları yerleşim alanlarımızın maalesef ve maalesef gevşek sulu zeminler üzerinde olması ve ben yıllardır dilimde tüy bitti.
02:40Evet kentsel dönüşüm mutlaka ama asıl bizim kırsal dönüşümü sağlamamız lazım diye.
02:45Çünkü kentlerde en kötü koşulda yapı yönetmelikleriyle sınırlanan inşaat yapımında beton ve donatıların bir takım sınırlamaları var ona uymak zorundasınız.
02:59Fakat kırsal alanlarımızda maalesef ve maalesef hala yığma yapılar var.
03:05Ben bunu en son Eber depreminde Afyon'da gerçekleşen Çay depreminde de gördük.
03:11Maalesef hiç olmaması gerekirken orta ölçekte bir depremde çok sayıda can kaybettik ve yıkıntılar meydana geldi.
03:20Bu depremde de korkum o ki kırsal alanda şu an için haber alınamayan alanlarda maalesef yığma yapılarda bu yıkımlar gerçekleşmiş olma ihtimali çok yüksek.
03:31Onun için çok hızlı hareket etmek gerekiyor.
03:34Bir an evvel ekiplerin bölgeye ulaşıp yardım ihtiyacı olan bölgelerde gerekli müdahalenin yapılması gerekiyor.
03:45Evet.
03:46Bunun tetikleyici olacağını düşünüyor musunuz?
03:50Şimdi bu büyüklük olarak bakıldığı zaman orta büyüklükte bir deprem fakat bunun tetikleyebileceği daha büyük ölçekte stresli yüklenmiş bir fayın varlığından şu an için söz etmek mümkün değil.
04:08Ancak bu fayın şöyle bir karakteri fay bu doğrultu atımı bir fay normalde fay yönlü doğrultu atımı bir fay fakat normal birleşiğinde var.
04:18Bir diğer özelliği de çok sığ yani 7 ile 10 kilometre arasındaki bir odak derinliği itibariyle yüzeydeki yansımaları tabii ki çok kuvvetli oldu.
04:27Biz İstanbul'da olduğumuz halde 200 kilometre uzakta deprem dalgalarının PSRL diye tabir ettiğimiz ilk gelen dalga ve sonrasındaki dalgalar hemen hemen benzeş zamanda geldiği için İstanbul'da özellikle arda arda devam eden titreşimler şeklinde hissettik.
04:47Muhtemelen 10 ile 15 saniye arasında sürmesi düşünüldüğünde bu depremin o dalgalar arda arda geldiği için sanki çok uzun süren bir ve düzenli bir salınımla biz uzakta bu uzaklıkta bu depremi karşılamak zorunda kaldık.
05:06Bu fayların bir özelliği daha önce Manisa Aksar'da gördüğümüz gibi uzunca zamana yayılan artçıları olacaktır.
05:18O konuda bölgedeki vatandaşlarımızın artçılar konusunda dikkatli olması gerekir.
05:24Şu an hasar almış olan evlerde asla ve asla içeride bulunulmamalı.
05:30En azından belli bir süre dışarıda yetkililerden bilgi gelene kadar dışarıda geçirmelerinde fayda var.
05:38Şimdi tabii ki birçok deprem yaşadık hem Marmara'da hem Türkiye'de yakında da gerçekleşti esasında ama dünyadaki şiddet ve etkileri açısından yani dünya ölçeğinde yaşadığımız depremleri nasıl değerlendirmek lazım?
05:57Şimdi Japonya'da mesela işte yedi buçuk, yedi buçuk, sekiz, sekiz buçuk oluyor ama görüyoruz ki orada herhangi bir yıkım neredeyse hiç olmuyor.
06:07Şimdi bundan sonraki aşamada kentsel dönüşüm acaba doğru yapılabiliyor mu ülkemizde?
06:14Evet.
06:15Şimdi karşılaştırmalar aslında çok doğru değil.
06:18Çünkü daha önceden de söyledim örneğin Kamçatka'da olan deprem oldukça derin odaklı ve en yakın yerleşim yerine 200 kilometre mesafede olan bir deprem ve zemin koşullarının da Alibya zeminin olmadığı volkanik araziler üzerine kurulu bir alan karşımızda duruyor.
06:39Aynı şey Japonya depremleri içinde söz konusu.
06:41Şu anda olan deprem maalesef ve maalesef yerleşim alanlarının altında.
06:46Yani direkt yerleşim alanının altından kopup gelen bir kırılma itibariyle sarsıntı ve bu sarsıntıyla birlikte sizin bütün yerleşim alanlarınız neredeyse Alibya zeminler üzerinde ve maalesef yapılarımızda kötü.
06:59Dolayısıyla bu kaçınılmaz sonla karşılaşıyoruz.
07:06Bizim mutlaka ve mutlaka yapı yönetmeliklerimizin sürekli yenilenmesine karşın bizim yapılarımızı yenilememiz lazım.
07:17Bizim yönetmelik ve kanunlar açısından Avrupa ile Amerika ile bir farkımız yok.
07:23Fakat iyi denetlenmesi gerekiyor ve önceliklerin belirlenmesi gerekiyor.
07:30Tekrar söylüyorum kırsal dönüşüm çok çok önemli.
07:34Çünkü yapıların çoğu yığıma yapılar birçok yapıda şeyi görmüyoruz.
07:39Çimento görmüyoruz ya da demir donatı görmüyoruz.
07:43Dolayısıyla bu yapıların ayakta kalabilmesi çok zor zaten.
07:46Dolayısıyla bizim topyekun bu bağlamda imar çalışmalarında.
07:52Çünkü inşaat sektörümüz oldukça gelişmiş durumda.
07:56Yani bunu yapabilecek güçler.
07:58Şimdi tabii ki bu depremler olduğu zaman ya da olmadan önce bazı sistemler hep konuşuluyordu.
08:05Erken uyarı sistemi.
08:07Çok fazla tabii bu noktada teknolojik anlamda dünyada sanırım bir ilerleme gösterilemedi.
08:14Deprem erken uyarı sistemleriyle ilgili en azından ileriye dönük daha böyle anlamlı ve çok daha önceden veri alabileceğimiz bir teknolojiye ulaşılabileceğini düşünüyor musunuz?
08:31Şu anda bu sistemler aslında mevcut.
08:34Fakat bu sistemlerin esası insanların hayatını bireysel olarak kurtarmaktan öte bir şehrin bir yerleşim alanının depremle birlikte doğabilecek ikinci tehlikeleri ortadan kaldırmak üzere saniyelerle ortaya konabilecek bir öncelikten bahsediyoruz.
08:55Yani sizin deprem odak noktanıza uzaklığa bağlı olarak dalgalar size doğru hareket etmeye başlarlar.
09:03Bunlardan ilk gelen dalga P dalgasıdır.
09:06Hızı 7-8 kilometredir saniyede.
09:09Dolayısıyla biz İstanbul'da örneğin bu depremi 30 saniye sonra hissettik.
09:14Bu dalga ilk gelen dalga asla ve asla yıkmaz.
09:18Fakat siz hassas cihazlarla onu ölçtüğünüz zaman daha sonra gelecek yıkıcı ya da hasar verici olan S dalgası ve R dalgası karşısında önleminizi alabilirsiniz.
09:32Ne yapabilirsiniz?
09:33Yanıcı patlayıcı sistemlerinizi iptal edersiniz.
09:37Bir takım altyapı sistemlerinin tehlike oluşturmasını engelleyecek koşulları sağlarsınız.
09:42Dolayısıyla otomasyonla birlikte bu sistemleri kapatırsınız, devre dışı bırakırsınız ve doğabilecek ikinci tehlikelerden kurtarırsınız.
09:51Yoksa sizin binadan çıkışını sağlayacak bir teknoloji şu an için dünyanın hiçbir yerinde mevcut değil.
09:58İleride olur mu?
10:00Olabilir.
10:01Yani burada erken uyarıdan kasıt şu değil.
10:04Deprem olmadan önce değil.
10:06Şu andaki dünyadaki en gelişmiş teknolojik sistemlerde deprem olduğu saniye itibariyle onu fark edip size deprem dalgalarının ulaşması süresini kullanarak bir erken öngörüde bulunuyor.
10:21Onun dışında depremi olmadan önce şu an için bilen bir sistem yok.
10:25Öngören bir sistem yok.
10:26Bir de şu fay hattı meselesi var.
10:31Yani biz tamamen neredeyse fay hatları üzerine kurulmuş bir coğrafyada hayatlığımızı idame ettiriyoruz.
10:38Yani fay hattı üzerinde yaşamak tamamen tehlikeli mi yoksa mühendislik çözümleri bu noktada var mı sizce?
10:46Şimdi fay hatlarıyla ilgili şöyle bir durum var.
10:49Türkiye'de 500'den fazla diri fay var.
10:51Diri fay dediğimiz şey son 10 bin yıl içerisinde mutlaka bir deprem üretmişse biz o faya diri fay diyoruz.
10:58Ve fay hatları üzerinde yapı yönetmeliklerine göre bir yerleşim alanının ya da binalarımızın yapılmasına engel olabilecek şu an için bir kanun yok.
11:10Ancak şöyle var eğer o bölgedeki mevcutta diri fay potansiyeli olan bir hat var ise orası AFAD'la Şehircilik Bakanlığı tarafından ilgili mühendisler tarafından raporlanır ve denir ki burada yeni yerleşim yeri yapılacaksa yüzey faylanma tehlikesi var mı yok mu?
11:28Yüzey faylanma tehlikesi tespit edilirse kesinlikle de kesinlikle oraya yapı yapılmaz.
11:33O bölgede tampon uygulaması yapılır ve o alan içerisine hiçbir şekilde yapı teşekkül edemez.
11:39Yüzey faylanması dediğimizde depremler oluştuğu zaman fay netizide bir kırılmadır.
11:45Yerin derinliklerinden başlar yüzeye ve odaktan daha aşağıya kabuğun alt kesimlerine doğru ilerler.
11:53Eğer sizin kırılmanız yüzeye kadar ulaşırsa yüzeyi de yırtarsa tam tabir budur.
12:00O zaman yüzey faylanma tehlikesi oluşturmuş olur.
12:04Aynen bu bir tavuğun bacaklarından tutup iki yana doğru hızlı hareket etmediğinizde yürüleceği gibi atım dediğimiz hareketle binaları kağıt gibi yırtar.
12:14Şu an için yönetmeliklerimizdeki bizim engelleyici ve tampon gerektiren koşulları sağlayan koşul budur.
12:23Buna yönelik çalışmalar paleosmolojik olarak yürütülmekte ve teslim eden hatlarda kesinlikle imara kapatılmakta.
12:30Ancak şunu öngörmemiz lazım bizim. Bizim fay hatları yani suçlu aslında fay hattı değil.
12:38Sizin binanız fay hattına çok uzak da olsa örneklerini hep defalardır veriyorum.
12:44Sivrice depreminde Sivrice'de fay hattı üzerindeki birçok yapı ayaktayken Elazığ'da 30 kilometre uzakta yıkımlar meydana geldi.
12:52Samos depreminde depremin hemen yanı başındaki Seferisar'da deprem bina yıkılmazken 70 kilometre uzakta İzmir yıkıldı.
13:03Kocaeli depreminde Anadolu yakasında bir tane bina yıkılmazken yine 60-70 kilometre uzakta avcılar yerle bir oldu.
13:10900 tane can verdik.
13:12Dolayısıyla bizim fay hattına uzaklık yakınlık ölçü olmamalı.
13:16Bizim binamızın sağlam olması gerekiyor.
13:17Sağlamlığında iki tane temel koşul var.
13:20Bir, sağlam yer seçeceksiniz.
13:23Yani sulu gevşek zemin olmayacak.
13:26Yapıyı da ona göre inşa edeceksiniz ve denetleyeceksiniz.
13:29Bunları yaptığınız sürece sizin binanızın yıkılma ulaşılığı yok.
13:35Yani sizin o binada hayati tehlike yaşama riskiniz yok.
13:39Peki o zaman şunu da sormak isterim.
13:42Özellikle İstanbul genelinde, özelinde konuşacak olursak.
13:47Sahil kesimi ve işte riskli bölgelerle alakalı neler söylemek istersiniz?
13:55Şimdi İstanbul'un Anadolu yakası Türkiye'nin en sağlam yerlerinden bir tanesidir coğrafi olarak.
14:00Tabi bunlar arasında bir takım küçük dereler boyunca alüvyel zeminler işte Kurbaldere'de görüldüğü gibi ya da işte Avrupa yakasında görüldüğü gibi birçok dere hatları boyunca alüvyel birikimler vardır.
14:14Bak genel anlamda Avrupa yakasına baktığımız zaman zemin oldukça sağlamdır.
14:20300-400 milyon yıl yaşlı kayaçlardan oluşur.
14:23Yani suyunu kaybetmiş, gözeneğini kaybetmiş doğal çimento halinde.
14:27Siz binanın temelini oturttuğunuz zaman aynen bir betona çivi çakmış gibi o binanın binayı sağlam tutar, deprem dalgalarını hızla geçirir, yenilikleri daha küçük olur.
14:40Dolayısıyla daha az hissedersiniz ve yıkım ihtimalini sıfıra indirir.
14:44Avrupa yakası nispeten Anadolu yakasına göre daha genç, daha gevşek malzemeler vardır.
14:52Fakat yine Anadolu'nun birçok yerine göre çok çok iyidir.
14:56Ancak kıyı alanlarımız maalesef özellikle yapay dolgulu alanlarda yeterince pekişme gerçekleşmediği için, sertleşme gerçekleşmediği için, gözenekler halen açık olduğu için,
15:09oralarda deprem dalgalarının titreşimi çok daha güçlü hissedileceği için tabii ki ve tabii ki yıkım açısından tehlikeli alanlar olarak karşımızda duruyoruz.
15:22Anlıyorum. Peki efendim son olarak ne söylemek istersiniz?
15:25Hem bu yaşadığımız deprem hem de Türkiye ile birlikte yani hepimiz yeniden bir depremle yüzleşmiş olduk bu vesileyle.
15:35Maalesef. Öncelikle tabii ki bölgedeki vatandaşlarımızın hepsine geçmiş olsun diyorum.
15:41Umarım can kaybı yaşamayız. Umarım ciddi yaralanmalar meydana gelmemiş olur ve bu şekilde sağ salim bu depremi atlatırız.
15:51Yapıları her türlü yaparız. Hiç problem değil. Yıkılır. Kullanılamaz hale gelir. Onlar yerine gelir.
15:57Ancak can kaybımız olmaması en büyük temennim olacak, en büyük dileğim olacak.
16:03Fakat işte bunun olmaması için de mühendislere ve bunu kontrol eden yönetmelikleri düzenli olarak canlı bir sistem gibi güncelleyen insanlara çok çok büyük ihtiyaç var.
16:18Karar alıcıların bu noktada çok cesaretli olması lazım.
16:23Yer seçimi konusunda bu işin bilimsel olarak yürüten insanların söylediklerine güvenmeleri lazım.
16:30Yani para ikinci planda olmalı. Bizim önceliğimiz insan hayatı olmalı.
16:35Eğer bunu sağlarsak sağlıklı nesiller yetiştirebiliriz ve ülkeyi de kalkındırabiliriz.
16:42Peki efendim katkılarınızdan ötürü teşekkür ediyorum. Çok sağ olun.
16:45Çok teşekkür ediyorum.
16:47Tekrar çok geçmiş olsun.
16:48İnşallah.
16:48İzlediğiniz için teşekkür ederim.