00:00Teşekkürler.
00:30Vatandaş kaseci dediğimiz şey şu temel olarak, sosyal medyanın ortaya çıkmış olması ile birlikte, teknolojiye ulaşımının, internet erişiminin kolaylaşması ile birlikte, herkesin artık habercilik faaliyetlerini yürütebilmesine denilen genel bir adlandırma.
00:45Sosyal medyada yürütülen habercilik faaliyetlerindeki en büyük tehlike etik ihlaller, doğruluk ilkesinin ortadan kalkmasıyla arayla ortaya çıkan problemler.
00:53İnsanları ve kitleleri çok kolay bir şekilde yanlış bilgiyle etkileyebiliyorlar, yanlış yöne odaklanmalarını sağlayabiliyorlar.
01:00Bu da bizim temelde zaten akademik olarak odaklandığımız problemlerden birisi.
01:04Özellikle ben çalışmalarımda hakikatütesi gerçek denilen bir kavrama odaklanıyorum.
01:09Bu da sosyal medyada üretilen içeriklerin gerçekliğin ötesine geçmesiyle alakalı bir durum.
01:13Yani bunu şu şekilde özetlemek mümkün, ortaya atılan bir bilgi gerçekmiş gibi kabul ediliyor, sosyal medyada çok hızlı bir şekilde dolaşıma giriyor ve kamuoyu oluşmasını sağlıyor.
01:23Aslında bu yanlış bir bilgiden ortaya çıkan bir problem.
01:26Buradaki sorun da ise sosyal medyada üretilen haber içeriklerinin belli bir denetim mekanizmasına tabi tutulmaması.
01:32Eğer bu denetim mekanizmalarını oturtabilirsek aslında daha ciddi bir işin ortaya çıkması sağlanabilir.
01:37Tabi ki bu eleştirilerden bazıları ama diğer taraftan da olumlu tarafları da yok değil.
01:43Vatandaş gazetecileri çok güzel bir şekilde kamuoyu oluşturulması, demokratik katılımın geliştirilmesine hizmet ediyorlar.
01:49Ama bununla ilgili tabi ki yasal altyapıların oluşturulması lazım.
01:52İfade özgürlüğünü tabi ki ön planda tutmak gerekiyor ama diğer taraftan da dediğim gibi etik ilkeleri de ön planda tutmayı unutmamak gerekiyor.
02:00Öncelikli olarak tabi ki insanların kişisel verilerinin ihlal edilmemesi, ön plana çıkması gerekiyor.
02:05Burada temel olarak zaten KVKK dediğimiz bir kanun var.
02:09O devreye giriyor.
02:10Bununla ilgili sıkıntılar yaşanılabiliyor tabi ki.
02:13Diğer taraftansa gerçekleşen olayı tüm şeffaflığıyla aktarmak da problem olabilir.
02:18Örneğin çok ciddi bir kaza olmuş olabilir.
02:20Kişisel verilerin ihlali durumu az önce bahsettiğim gibi ortaya çıkabilir.
02:24Bunlara dikkat etmek lazım.
02:26Vatandaş gazetecileri de alaylı diye tabir ettiğim bir sürecin içerisinden geldikleri için,
02:30bu konuda belli bir eğitim sürecinden geçmedikleri için bunları tabi ki bilemiyorlar.
02:35Doğrudan tüm şeffaflığıyla birlikte o çarpıcı olayları bir anda aktarmak istiyorlar.
02:40Sosyal medyanın laneti olarak adlandırdığımız durum da tam olarak bu.
02:43Sosyal medyada ön plana çıkan şey şu, etkileşim almak, buradan para kazanmak, insanları yönlendirebilmek.
02:50Yani bu da tabi ki gazetecilik için çok ciddi bir problem.
02:53Bunu aşmak için de tabi ki insanlara eğitim vermek, medya okur yazarlarını arttırmak, ön plana çıkan konulardan bazıları.
02:59Kişisel verilerin korunması durumuna dikkat edilmesi gerekiyor.
03:02İnsanların kişisel verilerini ihlal etmeme noktasında dikkatli hareket etmeleri gerekiyor.
03:07Gerçeklik bizim işimiz gerçekle alakalı.
03:09Gerçekliğin sınırlarını biz kendimiz belirleyemeyiz.
03:12Sosyal medyada tabi ki bununla ilgili çok ciddi problemler söz konusu.
03:16Ama diğer taraftan da fonlama gibi bir durum söz konusu olduğu zaman,
03:20kişisel verilerin ihlal edilmesi olabiliyor.
03:22Yalan içeriklerin haberleştirilmesini görebiliyoruz.
03:25Bu da bizim temel odaklandığımız sorunlardan birisidir.
03:29Bunun önüne geçmek için de dediğim gibi tekrar etmekte fayda görüyorum.
03:32Gazetecilik eğitiminin ön plana çıkarılması, medya okur yazarlığı eğitiminin ön plana çıkarılması gerekiyor.
03:38Bu konularda etik ve ahlaki ilkelere riayet edilmesi gerekiyor.
03:41Diğer taraftan da tehlikelerin ne olduğunu da ifade etmiştik.
03:44Bunların önüne geçmek için de eğitim, eğitim, eğitim diyelim.
03:48Tarafsızlık ilkesini nasıl yerine getirebiliriz, objektif nasıl olabiliriz?
03:52Mikrofonu her iki tarafa uzatmakla gerçekleşebilir.
03:54Buradaki dengeyi kurmak için de karşıt görüşlerden her ikisine mikrofonu uzatmak gerekiyor.
03:59Vatandaş gazeteciliği ise ne yazık ki bu noktada dediğim gibi belli bir eğitim sürecinden geçmediği için
04:04doğrudan sıradan vatandaşların, doğrudan cep telefonlarını çıkararak internete bağlanarak
04:09kendi internet sitelerini, haber içeriklerini üretmeleri şeklinde gerçekleştiği için
04:13belli bir denetim mekanizması da ortaya çıkamıyor.
04:15Eğitimli de değiller. Bu noktada hataya düşebiliyorlar.
04:18Bu noktada sosyal medyada paylaşılan her şeyin gerçek olduğunu düşünmemek gerekiyor.
04:23Öncelikli olarak kendi süzgecimizden geçirmemiz gerekiyor.
04:26Daha sonrasında ise bu bilginin gerçek mi değil mi olduğunu internet üzerinden araştırmamız lazım.
04:31Aslında artık çok mümkün bu.
04:32Çeşitli tesiseleri var.
04:34Sosyal medyada paylaşılan içeriklerin altında yer alan yorumları kontrol edebiliriz.
04:38Ya da tam tersine bu konuyu çok küçük bir araştırma yöntemiyle birlikte ulaşabiliriz.
04:42Aslında şu anda günümüzde bununla ilgili çok gelişmiş fayda sağlayabilecek yapay zeka uygulamaları da var.
04:47Örneğin sosyal medya uygulamalarının kendi ürettiği yapay zeka uygulamalarına bu içerik doğru mu diye sormamız bile yeterli oluyor.
04:54Bu içeriğin teyitlenme sürecini çok kolay bir şekilde gerçekleştirebiliriz.
04:58Hepimiz bu hataya düşebiliyoruz.
05:01Bir sıkıntı problemle karşılaştığımız zaman maalesef hemen elimize telefon olup sosyal medyada paylaşmaya geçiyoruz.
05:07Ancak bu paylaşımlar veya bir mesajlaşmanın yayınlanması bizi mağdurken fail durumuna sokabilir.
05:14Nasıl olabilir bu? Örneğin siz bir sıkıntıyı, bir yolda problemi veya bir kişinin yaptığı eylemi ondan izinsiz fotoğraf ve video çekimini alırsanız bu sizin Türk Ceza Kanunu kapsamında yargılanmada da sebep olabilir.
05:29Özel hayatın gizliliği, kişisel evrenin hukuku kaydedilmesi gibi birçok yargılamayla karşılaşabilirsiniz.
05:36Bu nedenle sadece bununla da bitmiyor tabii.
05:39Bunun sonucunda eğer ceza alırsanız tazminat davası yolu da açık.
05:43Bu nedenle doğru mercilere başvurmak çok önemli.
05:46Örneğin bir olayla karşılaşıldığı zaman WhatsApp konuşmalarının sosyal medyada yayılması doğrudan sizi mağdurken fail durumuna sokabilir.
05:55Orada bir avukatla çalışarak savcılığa gidip gerekli işlemlere başlamamız gerekiyor.
06:00Gene mesela bir problem, sıkıntıyla karşılaştığımız zaman belediyenin ilgili kanalları olabilir, cimer olabilir.
06:06Devletin kurumlarına da başvurmamız lazım.
06:08Doğrunu bilmediğimiz bilgileri de sosyal medyada paylaşmaktan kaçınalım.
06:13Bir de biraz konu dışı olacak ama çocuklarımıza da çok ciddi bir sosyal medya eğitim vermemiz gerekiyor.
06:19İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar