00:00PISTA PINAAS TUNGHAYAN
00:08Bukod sa paligsahan sa tabing dagat at pagpupugay kay San Juan Bautista,
00:13mas malalim na debosyon at pangangalaga sa kalikasan
00:16ang isinusulong sa Hibok-hibok festival sa Kamigin.
00:19Ang Pista Pinaas Tunghayan sa report na ito.
00:26Masusubok ang lakas ng mga suntok,
00:28pero ang tamaan, tubig dagat ang malalagok.
00:34Hamon sa pagbalansin, panalo ang unang makakaabante.
00:39Palong-palo ang bawat kupunan,
00:42depensa ang labanan.
00:45Ang mga larong ito, pinadayo at inaabangan tuwing Hunyo
00:48ng mga tagakamigin, panahon ng pagpupugay kay San Juan Bautista
00:52at pagbiriwang ng kanilang Hibok-hibok festival.
00:56Bilang kilala ang Kamigin sa Bulcang Hibok-hibok,
00:59ito na rin ang pinangalan sa kanilang pista.
01:02It was the objective of the organizer to have fun,
01:06to enjoy, to celebrate,
01:08to make Kamigin popular.
01:10Hibok-hibok volcano is located in Kamigin.
01:15So, name recall.
01:16So, that is why Hibok-hibok was chosen.
01:20May fluvial parade at iba't ibang pasiyahan at kompetisyon
01:24na ibinarao sa tabing dagat.
01:26There is no traffic during this day.
01:29Old and young goes to the sea to celebrate.
01:34Pero ang laban, dinala na rin nila sa ilalim ng tubig.
01:37Ang kalaban, mga basurang itinatapon sa dagat.
01:41Napakalaga ang escoba sorero dito sa isla ng Kamigin
01:45dahil ang aming isla ay isa sa tourist destination dito sa Pilipinas.
01:50Tumutulong sa paglilinis ng karagatan,
01:53pagpapanantili ng kalisan.
01:56Isa si Julian Amariyento sa mga magigiting na sumisisid
01:59para linisin ang karagatan ng Kamigin.
02:02Tuwing Hibok-hibok festival,
02:04mas pinaiigting ang laban sa pamamagitan ng escoba sorero,
02:07underwater cleanup drive.
02:09Pero paligsahan din ng mga volunteer scuba diver
02:12sa paramihan ng basurang makukuha.
02:14Ngayong taon, mahigit 40 kilo ng basura
02:17ang nakolekta ni Julian.
02:19Ang karaniwang makikitin doon sa ilalim
02:21ay yung glass bottles, old clothes, nylon ropes.
02:26Nagtulak po sa akin para makaisan itong aktividad
02:29para mabigyan pang 10 po ang ating karagatan.
02:32Kaya hindi lang ito basta-pista.
02:34Pagpapaalala rin na pangalagaan ng kanilang kabuhayan na pangingisda.
02:39Protektahan ng yamang dagat at baybayin
02:41para sa susunod ang Hibok-hibok festival.
02:47Tuwing kapistahan,
02:49hindi mawawala ang bida sa hapagkainan.
02:54Ang malinamnam, putok-batok
02:57at hinahanap-hanap na lechon.
03:00Tuwing Hunyo, sa Balayan, Batangas,
03:04alae, hindi lang basta iniyahain ang lechon,
03:08kundi ipinaparada.
03:10Ito ang taonang parada ng lechon.
03:12Ang pagle-lechon ay isang sinuunang paraan ng pagpapasalamat sa santo.
03:21For example,
03:22ang ikaw ay nakapagpatapos ng koleyo,
03:28kumita ka sa pagsasaka,
03:30kumita ka sa pagmangingisda.
03:32Ang nagbabagang tradisyon
03:36nagsimula raw noong dekada 50
03:38nang may isang pamilyang nagikot ng buong lechon sa kanilang barangay
03:42nang mapagtapos sa pag-aaral ang mga anak.
03:46Mula sa simpleng hando,
03:48sumibol ang isang makulay na tradisyon.
03:51Ngayong taon,
03:52hindi lang isa o dalawa,
03:54kundi dosy-dose ng lechon
03:56ang ibinida sa kalsada.
03:58Bawat isa,
03:59may kostyum.
03:59Pero bago'y parada,
04:02babusisi itong inihahanda ng mga lechonero
04:05kaya ni Jepoy.
04:07Mahigit isang daang pamilya raw
04:08ang umorder sa kanya
04:09para sa pista ngayong taon.
04:12May bumili po sa akin.
04:14Ngayon po,
04:14natin ang mga nagustuhan nila.
04:16Hanggat kumalat na po siya yung mga nakatikin po,
04:18naalaman na nagustuhan po nila yung lechon.
04:20Masarap po daw.
04:22Ito, nagsunod-sunod na po yung order.
04:24Natapos ang parada,
04:26magpanamig muna tayo sa masayang basaan.
04:28Mga paresidente o turista,
04:31kanya-kanyang dala ng water gun,
04:32balde,
04:33tabo,
04:34hose,
04:35at game na nakipagbasaan.
04:37Nagsimula lamang ng biruan ng mga maginginom,
04:40nagsasaboyin ng tubig,
04:42hanggang sa mabasa yung ibang tao.
04:44Kaya,
04:44yung basaan o saboyin ng tubig,
04:47ay isinama doon sa parada na lechon
04:51para maging mas masaya ang dating.
04:53Ang sabi naman ng elders na iba,
04:56to symbolize yung baptism ni Price.
05:00Ang parada ng lechon,
05:02paalala ng nag-aalab na tradisyon
05:04na nagugat sa pasasalamat
05:06at layong maipadama,
05:08ang pagkakaisa.
05:09Sa masbate,
05:13dida sa kapistahan
05:14ang mga cowboy,
05:15cowgirl,
05:16at mga baka.
05:18Alamin ng pinagmulan
05:19at simbolo ng kasiyahang iyan.
05:21Makipista-Pinas sa report na ito.
05:28Cowboy hats?
05:29Check.
05:30Ropes?
05:31Check.
05:32Denim pants?
05:34Check.
05:35Kaakilain mong nasa wild-wild west ka.
05:37Pero ang mga cowboy at cowgirls na iyan,
05:41mga Pilipino.
05:43Dahil dito sa arinang ito,
05:44sa masbate,
05:45may taunang puksa ang nagaganap,
05:49ang Rodeo Masbatenyo Festival.
05:52The objective of the festival way back in 1993
05:54was to put an attention on the cattle industry.
05:59This was the time when the economy
06:01of the Philippines was going down.
06:03Magmula noon,
06:04ang piyesta ay naging simbolo
06:06ng kanilang muling pagbangon.
06:08Hanggang noong 2002,
06:10idineklarang Rodeo Capital of the Philippines
06:12ang masbate,
06:14na hindi lamang tahanan at pastulan
06:15ng mga baka,
06:17kundi tahanan din
06:18ng mga radyero
06:19tulad ni Nolly.
06:21Araw-araw po,
06:21nag-bilang kami ng baka.
06:24Tapos kung may sugat,
06:25pinapasok namin sa toral,
06:26ginagamot.
06:27Mahalagaan Rodeo Festival dito sa amin.
06:30Ang kasama namin ng mga cowboy,
06:32nakakatira sila.
06:34Ngayong taon,
06:35dida ang 13 school organizations
06:37na lumahok at nagpakitang gilas.
06:39Ang tutok ng RMI,
06:40kung iniimbuntahan ngayon,
06:42may pag-focus sa mga studyang.
06:45Kasi ito ang nakikita namin
06:47kundasyon.
06:48Napakabaka nila
06:49nasa elementary and high schools
06:52actively and efficiently
06:55can do their job as cowboys.
06:58Kabilang sa mga maglalaban
07:00para sa karambola
07:00for student men and women,
07:02ang team captains
07:03na sina Trunks at Julian.
07:05Para sa kanila,
07:06malaking tulong
07:07ang kompetisyong ito
07:08sa pagpapalaganap
07:10ng kanilang ginagawa.
07:11She's advanced naman talaga
07:13yung like Julia ngayon.
07:15Makatulong po ito
07:16ng pag-share ng
07:17very accurate information
07:18or especially sa rodeo culture ko.
07:21Yung proper
07:22sa alimbas.
07:24Ito po yung
07:25proper na restraining.
07:27Sa safety din
07:27sa mga farmers,
07:29sa mga ranchero.
07:30Dito may showcase natin
07:32kung gano'ng kasaya
07:33at kung gano'ng ka-exciting
07:34ang karambola yun.
07:38Ang goal sa karambola,
07:40mapatumba ang baka
07:41ng hindi masasaktan.
07:43Kailangang talian ang mga paa
07:44para hindi makatayo.
07:46Binibilangan ng 10 seconds.
07:48Kapag success, green.
07:50Kapag red, disqualified.
07:52Para sa mga cowboy at cowgirl
07:55gaya ni Natrunk
07:56sa Julian,
07:57ang buhay
07:57ay parang rodeo lamang.
08:00Life is unexpected
08:01at grabe ang well.
08:03At kailangan mo
08:04i-facehead on
08:05parang rodeo.
08:06Umaani ng abakang
08:18export quality
08:19ang mga magkasaka
08:20sa katanduanes
08:21na kilalang
08:22Abaka Capital
08:23of the Philippines.
08:25Ang hinihimay nilang abaka
08:26ibinibida sa kanilang
08:27Abaka Festival.
08:29Ang pista-Pinas na yan
08:30sa report na ito.
08:31Pagkakakilan lang
08:36naging bahagi na
08:37ng hibla
08:37ng kasaysayan
08:38dahil sa kabuhayang
08:39hinabi ng tatag
08:40at sipag.
08:42Ito
08:42ang abaka
08:43ng katanduanes.
08:46Produktong
08:47ipinagmamalaki
08:48at ipinagdiriwang
08:49sa kanilang
08:49Abaka Festival.
08:50Katanduanes
09:15ang pangunahing
09:15producer ng Abaka
09:16sa Pilipinas.
09:18Nasa 30%
09:19ang ambag nito
09:20sa kabuang
09:21produksyon
09:21ng bansa.
09:22Kaya nga
09:23ang katanduanes
09:24ang tinaguriang
09:25Abaka Capital
09:26of the Philippines.
09:28Para kilalani nito,
09:30isa sa mga
09:30pinakamahalagang
09:31bahagi ng kapistahan
09:33ang pati palak
09:34para sa
09:34abakaleros.
09:37Kitang-kita
09:38ang husay
09:38at dedikasyon
09:39ng bawat abakalero.
09:41Pero sa likod nito,
09:42ang hirap
09:43na nararanasan nila.
09:44Pagod na pagod ka.
09:46Tapos
09:47depresyon,
09:48hindi mo nang makabili
09:48ng bigas
09:49kasi dapat
09:49may magano talaga
09:52ng presyo
09:53ng bansa.
09:53Takakatulong
09:53ang
09:54Abaka Festival
09:55para
09:56babago na rin
09:57ng
09:58lalagayan
09:59ang presyo
10:00ng abaka natin.
10:01Sa dami
10:02ng maaaring
10:03gawing produkto
10:04mula sa abaka,
10:05hindi may kakailang
10:06malaki
10:06ang potensyal
10:07nito sa merkado.
10:09Maging sa kapistahan
10:10nga,
10:11gawa sa abaka
10:12ang halos
10:13lahat ng gamit
10:13at damit
10:14na itinatampok nila
10:15sa sayawan
10:16o abakabayle.
10:19Patunay na
10:19ang abaka,
10:21aning yaman
10:21na dapat
10:22pahalagahan.
10:23Sobrang
10:24halaga sa amin
10:25yan sir.
10:26Yan kami
10:27tumutuha
10:27ng mga
10:28pagkain,
10:29pangaraw-araw
10:29na sana
10:30ng pangalaga nila.
10:34Biyahing
10:35Romblon tayo
10:36para sa kwento
10:36ng pinagmula
10:37ng isang bayan
10:38na hagu raw
10:39sa kabayanihan
10:40ng isang gigante,
10:42ang kanilang
10:42Talabucon Festival
10:44tampok sa ating
10:45Pista,
10:45Pinas.
10:50Sa bayan ng
10:51Look sa Romblon,
10:52isang nila lang
10:53ang pinaniniwala
10:54ang may di pang
10:55karaniwang kapangyarihan.
10:57Si Talabucon po
10:59ay sabihin natin
11:00parang semi-historical figure.
11:02Panahon ng
11:03Moro Wars,
11:03mga
11:0417th,
11:0518th century,
11:07uso yung pagsalakay
11:08ng mga muslim
11:09from Mindanao
11:10sa aming bayan.
11:11Nung sumasalakay
11:12yung mga Moro,
11:13bigla siyang
11:14nagtransform
11:16dinang giant
11:16tapos pinagsasakay
11:18nga yung mga Moro.
11:19Ang
11:20Visayan term namin
11:21para doon
11:22sa pagsakal
11:22ay nilook.
11:24Ang kwento
11:25ni Talabucon,
11:26nagpasalin-salin
11:27at itinuturing
11:28na isa sa basihan
11:29ng pangalan
11:30ng bayan.
11:32At pagamat
11:33mahirap patunayan
11:34kung totoong nangyari,
11:35may tuturing daw
11:36itong refleksyon
11:37ng sinaunang kultura.
11:43Itong kwento
11:44ni Talabucon
11:45ay nakaugat
11:46sa tradisyon
11:47ng mga buyong.
11:49Sila ay mga
11:49mandirigmang
11:50lumaban sa mga
11:51Espanyol sa Panay
11:52at tumawid
11:53sa mga isla
11:54para umiwas
11:55at magbagong buhay.
11:56Ang tingin
11:57ng mga Espanyol
11:58sa mga buyong
11:59ay mga kriminal
12:00tulisan.
12:01Pero sa
12:02kultura
12:02ng mga bisaya
12:03galing sa Panay,
12:04ang buyong
12:05ay mga bayani
12:06ng bayan.
12:06Meron silang
12:07di pangkaraniwang
12:08kapangyarihan.
12:09Hindi na natin
12:10masagot talaga
12:11kung totoong nangyari
12:12pero
12:12ang point doon
12:13bakit ang papatuloy?
12:14Tumatak kasi
12:15yung kwento niya eh.
12:16Nagpersist
12:17yung pangalan
12:17ng look
12:18na may kanalaman
12:19doon sa ginawa niya
12:20ni look
12:20ngayong mga moro.
12:21Ang kabayanihan
12:22ni Talabucon
12:23inaalala
12:24sa kanilang
12:25Talabucon Festival.
12:27The highlight
12:27of Talabucon Festival
12:29every year
12:30is the
12:31street dancing
12:32competition.
12:34Nai-inculcate
12:35sa mga mamamayan
12:36ng bayan ng look
12:37na ito
12:39ang aming
12:39mga pinagmulan.
12:41Ito
12:41ang dahilan
12:42kung bakit
12:43merong bayan ng look.
12:45Maalamat mang
12:45may tuturin.
12:46Huwag magpahuli
12:48sa mga balitang
12:49dapat niyong malaman.
12:50Mag-subscribe na
12:51sa GMA Integrated News
12:52sa YouTube.
Comments