00:00MÜZİK
00:30Merhaba, ben Güme İslamalı Yeşildoğa programı ile yine karşınızdayız.
00:38Kaşgar Dağları'ndayız. Gerçekten muhteşem bir yer.
00:422200 metredeyiz. Kale-i Bağla bölgesindeyiz.
00:46Buraların böyle korunması için yıllardır aslında savaş veren kişilerden bir tanesim.
00:51Alternatif turizm burası için gerçekten çok önemli.
00:54Burayı olduğu gibi korumak gerekiyor ama
00:56aşağıdan yukarı çıkınca çıkarken çok hoş olmayan manzaralarla karşılaştım.
01:02Aslında istemediğim bir durumla karşılaştım.
01:05Bunu biraz ekrana taşımak istiyorum.
01:07Karadeniz'den yukarı doğru çıkarken, Çamlı-i Emşim bölgesine çıkarken
01:11yıllar önce görmediğim bir yapılaşma başlamış.
01:14Bungolo yapılaşmalar başlamış.
01:15Biz buradaki evleri onaralım, turizme kazandıralım derken, dokuyu koruyalım derken
01:21alternatif turizmin en önemli ayaklarından biri bunu derken
01:25bir anda iş başka bir yere gitti.
01:27İşte bu hafta bu hikayeyi ekrana taşıyacağım.
01:30Aynı zamanda bu işi başlatan insanlarla görüşeceğim.
01:34Çünkü onların da çıkış yolu buydu.
01:35Ama iş başka bir yere doğru gidiyor.
01:37Acaba diyoruz ikinci bir aydar faciası yaşanabilir mi?
01:41İşte bu hafta bu hikayeyi ekrana taşıyacağız.
01:42İnanılır gibi değil, yıllarca dere yatağına yapılan yapılaşma üzerine konuştuk.
02:10Birçok sel felaketi yaşandı.
02:12Birçok insan hayatını kaybetti.
02:14Daha geçen sene yine de Longoz'un da bir tatil köyü sular altında kaldı.
02:20Hayatını kaybedenler oldu.
02:21Ki oraya suyun çıkacağını kimse tahmin edemiyordu.
02:24Şimdi gördüğünüz gibi fırtına derezi boyunca onlarca bungalow yapmışlar.
02:29Ve de mesafeleri de 2 metre, 3 metre bile yok.
02:32Bazıları 1,5-2 metre yükseklikte dere yatağının içinde.
02:36İklim kriziyle biz beraber bu sene ne olacağı belli olmaz.
02:40Aşırı bir kar yağışı, arkasından gelecek bir sıcak hava dalgası bambaşka bir yere götürebilir bizi.
02:46Büyük facialar yaşayabiliriz ve buna hala izin veriyorlar.
02:49Koskoca Furtuna Vadisi boyunca yüzlerce bungalow ev var.
02:54Ve bunlar zaten bu dokuya uygun da değil.
02:57Biz felaket olmadan uyaralım dedik ama maalesef felaketlerden de ders almıyoruz.
03:03Sadece nehir yatağı değil, yukarısı da sorun.
03:15Bakın bahçelerin içerisinde, çay bahçelerin içerisinde toprak harfiyatı görüyorsunuz.
03:21Oraya bungalow yerleştiriyorlar.
03:22Aslında bungalow olduğu gibi oturtmaları gerekir ama altları beton.
03:26Yani bunu kim kontrol ediyor çok da bilemiyorum ama son zamanlarda bu konu çok gündemde ama hala sayıları artmaya devam ediyor.
03:47Rafting yapıyorum.
03:48Yaklaşık olarak 2000 yılından beri o günümüze rafting aktivitesini sürdürüyorum.
03:53Peki o zamanki rafting, raftların üstünde yüzdüğü suyla şimdi bu su arasında bir fark var mı?
04:01Çok fark var. İnanılmaz derecede fark var.
04:04Şunu şöyle söyleyebiliriz.
04:06Ben o günlerde ilk açtığım zaman çadırla başlamıştım.
04:10İnanır mısın derenin suyuyla çay demlerdin ve keyifle içerdin.
04:13Şu an bırakın derenin suyu çay demlemeyi.
04:16Şu an rehberlerimiz yani nehir rehberlerimiz suya girdiği zamanlar yara olmaya başlıyor.
04:20Kimyasal atıklar mı dersiniz?
04:21Ondan sonra birçok atık buna öncülük ediyor.
04:26İnanın ben çok üzülüyorum.
04:27Yani bu dereye baktığım zaman içindeki çakıl taşlarını tek tek sayardım.
04:32Şu an mümkün değil.
04:33Gördüğünüz gibi yosun tutmuş.
04:34Bunları şey yapmaları lazım bungalovları.
04:36Yani bunların atık giderlerinin muhakkak muhafaza edilmesi gerekiyor.
04:40Bu çok önemli bir şart yani.
04:42Çünkü atıklar kesinlikle dereye verilmemesi gerekiyor.
04:44Valla ben bungalovu sevmiyorum.
05:04Çünkü ülkemizde böyle bungalov deyince bütün kapılarının açıldığı bir sistem var.
05:10Yani bungalovu yapacaksanız size her konuda esneklik gösteriliyor.
05:15Büyük kısmı çaydan elde ettiği gelirle bungalovu yapmaya başladı.
05:19Ama bu böyle bir mantar gibi bir önü alınamaz bir şekilde büyüdü.
05:24Ve maalesef şu anda tahmin ediyorum 2000'in üzerinde bungalov yapıldı.
05:30Son 3-4 yıl içinde.
05:40Burada mıydı? Okulun muydu?
05:43Yok yok.
05:43Bu Tunca köyünden, Ardaşar'ın Tunca köyünden daha önce biz köydeki evimizi almıştık.
05:51Orada biraz atıl olunca bunu buraya alalım diye düşündük.
05:56Tekrar söküldü, tekrar numaralandırıldı, buraya getirildi.
06:00Tekrar yeniden monte edildi ve oda şekline getirdik.
06:03İçi gayet güzel banyolu bir konaklama odası oldu.
06:07Bunlar çürürken onların olması da biraz garip geldi.
06:10Zaten bungalov hiçbir şekilde yöre mimarisi değil.
06:16Türkiye için bile bize ait bir şey değil bungalov.
06:19Dolayısıyla bunlar aslında konaklama tesisine dönüştürülebilir.
06:24Çok da otantik, çok da güzel ve yaşatılması gereken şeyler.
06:27Bu mesela bu 150 yıllık.
06:28Bir de daha da büyük, 6'da var.
06:30Büyükleri var, 6 ayaklı olanları var.
06:329 ayaklı olanlarını duydum.
06:35Gayet güzel bu şeyler var.
06:38Olduğu yerde korunabilir onlar, olduğu yerde.
06:40Çünkü bungalov da dağlara kadar müsaade, derede değil her yerde yayılmış.
06:45Konakladığınız yer 150 yıllık bir serender.
07:03Burada olmak nasıl bir duygu?
07:05Çok özel bir şey. Bir kere iki açıdan çok özel benim açımdan.
07:09İki sene önce doğayla yeni tanışmış bir insanım.
07:12Daha çok acemiyim burada ve bu doğa içerisinde olmak, bu özel mekanda olmak bana çok iyi geliyor.
07:18Bir de böyle özel bir mimari içerisinde daha önce hiç görmemiştim böyle bir yapı.
07:22Aşağıda bir tane yuvarlak daireler var.
07:23Onlar ne için olduğunu biliyor musunuz?
07:25Onlar zannediyorum işte fareler, böcekler yukarı çıkmasın diye.
07:29Kendinizi güvende hissediyorsunuz o zaman.
07:31Çok.
07:33Peki aşağıda bungalovlar falan var.
07:35Yani orada onlar da buna benziyor sonucunda.
07:39Öyle bir yer tercih eder miydiniz?
07:41Hiç etmem.
07:42Hem konumlandırıldıkları yerler açısından hiç çekici değiller.
07:45Neredeyse artık yolun kenarına bile yapılıyorlar.
07:47Hem çok fazlalar.
07:49Hem misafir konusunda çok seçici değiller.
07:51Hem de bir özelliği yok.
07:54Yani bu yöre mimarisine ait bir yapı sonuçta ve doğanın içerisinde.
07:58Diğerleri her yerde bulabileceğiniz artık bir de çok küçük bir alana çok fazla koyuyorlar.
08:04Yan yana dip dibe bir sürü ev.
08:06Hiç çekici değil bence.
08:07Şu andaki durumumuz gerçekten bana göre işçiler acısı.
08:33Doğru yolda ilerlemiyoruz.
08:35En azından onu söyleyeyim.
08:36Çoğusu kaçak çoğusu.
08:38Fakat Vali Bey'in yaptığı sonra açıklamalarıyla bu kaçak yapıların devamı edeceğini anladık.
08:43Biz tam böyle durdurulsun, en azından sınırlandırılsın, en azından belli bir regülasyonu tabi tutulsun diye düşünürken
08:50daha çok ihtiyacımız olduğu yönünde bir açıklama geldi.
08:54Bu ne demek?
08:55Devam edin yapmaya demek.
08:57Çünkü buradaki turizm şöyle bakılmaya başlandı.
09:01Ne kadar çok araba geliyor, ne kadar çok insan geliyor.
09:04Ona göre bakınca doğru.
09:06O mantıkla bakarsanız evet doğru.
09:08Belki de daha çok üçgen bungalov'a ihtiyaç var.
09:11Ama hiç kimse kaliteyle kuantili karıştırıyor.
09:16Yani acaba çok sayı mı önemli yoksa az gelsin, hem korunsun hem de daha verimli olsun.
09:22Bunun şeyini pek yapmıyoruz.
09:23Hesabını pek yapmadan konuşuyoruz galiba.
10:01Maalesef şu anda yaylalarımızda yaylacılık bitti.
10:08Hiç kimsenin ineği yok.
10:10Yaylada evi olan pansiyona çevirdi, kafeteryaya çevirdi, lokantaya çevirdi.
10:15Herkesin turizme karşı büyük bir iştahı var ama bitmek tükenmek bilmez bir iştah.
10:22Bu ta sahilden başlıyor, Ardeşen'den başlıyor, ta zirvelere kadar bir iştah var.
10:28Herkes turizmden pay almak istiyor.
10:29Herkes turizmden zenginleşmek istiyor ve kontrolsüz bir şekilde büyüyor.
10:35Bu son 33 yıla baktığımda gidişatı ben hiç ileriye görmedim.
10:40Hep geriye doğru bir gidişat var.
10:42O dönemler kaç gardağlarına?
10:44Avrupa'nın hemen hemen her ülkesinden insanlar gelirdi.
10:47Organizatör olarak gelirlerdi ve zirveye çıkmak için sıra beklerdiniz.
10:51Yani günde 5-6 ekip zirve yoluna çıkardı.
10:55Öteki grup zirveden inip bir sonraki grup çıkacak şekilde bir sıra olduğunu
11:00ve dağlarda sırt çantalarını taşıyan katırların böyle kervan gibi yol aldığını anlatırlardı.
11:07Biz onun son kısmına yetiştik.
11:10Aslında bana göre Türkiye'de doğa turizminin lokomotifi ağrıdağ.
11:14Ne zamanki ağrıdağ kapandı kaç gardağ gözlerine düşmeye başladı.
11:18Çünkü kaç gardağ bir antrenmandaydı ağrıdağına çıkmak isteyenler için.
11:23Turizmin her dalı doğayı bozuyor.
11:25Yani bunun en az bozanı ekoturizm ama ekoturizm de bozmaz diyemem.
11:29Ekoturizmin de bozucu yetkileri var.
11:48Ben yıllar önce anonsları şöyle yapardım işte ölmeden önce görmeniz gereken yer.
11:54Şimdi maalesef yok olmadan önce görmeniz gereken yer gibi anonslar yapıyorum.
12:00Bu da çok üzücü.
12:01Gerçekten çok üzücü.
12:03Gerçi henüz buraya kadar gelemediler.
12:04Burası biraz yüksek buraya kadar gelemediler ama yol olduğu zaman geliyorlar.
12:08Bazen diyorlar ki siz yürüyorsunuz biz yürüyemiyoruz.
12:11Yürüyemiyoruz.
12:12Her yere de gelmeyin gelince de böyle oluyor.
12:14Yürüyebilen gelsin.
12:15Ya da gençken yürüdüğünüz zaman gelin.
12:17Biz her yere gidiyor muyuz?
12:18Gitmiyoruz.
12:19Bazıları Mars'a gidiyor.
12:22Gidemiyoruz yani.
12:23Herkesin bir imkanı var.
12:25Buraları böyle görmek lazım.
12:27Böyle kalması gerekiyor.
12:29Gerçekten de çok güzel.
12:30Şu anda bozulmamış ama aşağısı için biraz tedirginim açıkçası.
12:34Haftaya bir başka yerde bir başka hikayede birlikte olacağız.
12:37Biz şu anda kaleyi bağla da biraz doğanın tadını çıkartacağız.
12:43Biraz keyif alacağız.
Yorumlar