00:00Öncelikle Ermeni Fatrikhanesi'nin bir dini kurum olarak ortaya çıkışından başlamamız gerekiyor Fatrikhanesi'yle konuşurken.
00:08Zira Ermeni Fatrikhanesi aslında İstanbul Ermeni Fatrikhanesi,
00:12Ermeni kilise hiyerarşisinde İstanbul'un fethi sürecine kadar var olmayan bir kurum.
00:19Dolayısıyla fetihten sonra Sultan Fatih'in ortaya çıkarttığı ve teşekkürü için zemin hazırladığı bir kurum.
00:28Literatürden bahsedildiği şekilde maalesef bizim tarih literatürümüzde de Ermeni meselesiyle ilgili literatürümüzde de kıymetli hocalarım da buradalar.
00:38Çok sık tekrarlanan birtakım temel hatalarımız var.
00:42Bu hatalardan birisi Fatih'in hemen fetihten sonra İstanbul'da bir Ermeni Fatrikhanesi kurdurduğu şeklindeki yaygın kanaattir.
00:51İstanbul fethedildiğinde aslında Fatih Sultan Mehmet hemen bir patrikhane teşekkül ettirmiyor.
00:58Bunu ettirebilecek bir dini ya da siyasi güç de yok.
01:01Çünkü Ermeni kilisesi içerisinde yeni bir dini kurum inşa edebilmeniz için onun diğer dini merkezler tarafından da tasdik edilmesi gerekiyor.
01:12Yani bugünkü halen o kalim kilise merkezi özelliğini koruyan Eçmeyaz'ın Katolikosluğu başta olmak üzere,
01:21dönemin 15. yüzyıl sonları ve 16. yüzyıl başındaki dünya genelindeki otorite itibariyle Eçmeyaz'ın Katolikosluğu,
01:30bugünkü Van sınırlarında kalan Halk Damar, Adana bölgesinde olan sis Katolikoslukları ile Kudüs'teki patrikliğin onayılım alınması gereken bir süreç bu.
01:42Ve bu kurumların hiçbirisi İstanbul fethedildiği dönemde Osmanlı'nın kendi idaresinde değil.
01:49Dolayısıyla aslında Fatih sonraki yıllarda yani bu bölgelerin tamamının,
01:55Kanuni Sultan Süleyman döneminde özellikle bu bölgelerin tamamının Osman tarafından fethedilmesiyle
02:00statüsü değiştirilen bir dini merkezi İstanbul'da temellerini atıyordu, dini merkezinin oluşumunu sağlıyordu.
02:07Nasıl? İşte bu meşhur hikayedir. Fethihten önce Bursa bölgesinde Episkopos Hovagim ile tanışıyor Fatih
02:16ve ona İstanbul'u bir gün alırsa kendisini ve cemaatini İstanbul'a taşıyacağını söylüyor.
02:23Fethihten sonra da 1461 yılında Hovagim ile beraberindeki Ermenileri Bursa'da İstanbul'a getiriyor
02:30ve bunlar İstanbul'daki bugünkü Ermeni cemaatinin de büyük oranda temelini oluşturuyorlar.
02:35Çünkü o sırada Bizans döneminde İstanbul'da Ermeni'nin hukusu son derece azalmış durumda.
02:39Rum kilisesi ile olan çatışmalar dolayısıyla.
02:42Ve İstanbul Ermenilerinin otoritesini belirleyen bir Ermeni kilisesi var.
02:49Fakat atıl durumda. Fatih de bu kiliseyi tekrar canlandırıyor.
02:53Dolayısıyla aslında Hovagim İstanbul'a geldiğinde bir patrik olarak değil de
02:57İstanbul ve civarındaki Ermenilerin dini işlerine sorumlu bir güç düzeyli din adam olarak getiriliyor.
Comments