00:00Ayasofya'yı bazı yapılar gerçekten zamanla yarışmıyor, zamanla durduruyor.
00:05Ayasofya'da o yapılardan biri.
00:07Bu soruyla birlikte şunu da hatırlatmakta fayda var.
00:10Justinianus burayı Ayasofya'yı tüm görkemiyle inşa ettirdikten hemen sonra
00:17Ey Süleyman seni geçtim diye haykırıyor.
00:20Şimdi bu söylemin arkasındaki asıl mesaj ne?
00:23Yani söylentiye göre burada haykırıyor, tam arkamızda.
00:27Tam bu kapının?
00:28Tam buradan gelirken ya da buraya girerken haykırıyor.
00:32Niyet ne?
00:33Biraz söylenti mi, gerçek mi bilmiyoruz ama insanlar her zaman böyle olduğuna inanmış.
00:38Şimdi bunu iki türlü görebiliriz.
00:41Bir tanesi o zamana kadar bilinen en büyük muhabbet Süleyman Mabedi.
00:47Kudüs'teki bugün bildiğimiz.
00:49İşte en büyük, en görkemli.
00:51Ayasofya o kadar büyük ve görkemli ki ben seni geçtim diyor artık senden,
00:56senin mabedinden daha büyüğünü, daha güzelini yaptım diyor.
01:00Tabii bu biraz da politik.
01:02Hani İstanbul, Yeni Roma.
01:05Konstantin, Nea Roma diyor ya da Nova Roma.
01:09O zamandan beri gelen bir isim o.
01:12Yani Yeni Roma artık Kudüs'te burası, Kutsal'da burada.
01:15Evet.
01:16Kutsal'da olduğu için Yeni Roma'da burası, Yeni Kudüs'te.
01:19İkincisi de burada bir mabet daha var o dönemde.
01:23Kudüs'teki mabet formunda yapılmış.
01:26İstanbul'un en güzel kilisesi diye geçiyor.
01:28En büyük.
01:30Hemen Saraçhane'deki bugün kalıntıları olan, restorasyonda olan Ayapolyektoz Manastırı ve Kilisesi.
01:37Onu da mabet diyorlar çünkü onun ölçülerine göre yapılmış.
01:41Onu da geçtiğine bir gönderme olabilir.
01:43Aslında şöyle diyor Jüsnianus, benden önceki herkese geçtim bunu yapmakla diyor.
01:49Tabii konuşacağız.
01:50En büyük mabet benim diyor.
01:51İlerledikçe böyle detaylandırıyor olacağız.
01:53Nasıl bir ilişkisi vardır?
01:55Kudüs'ten İstanbul'a uzanan Haçlı Seferleri.
01:58Hedef neredeyken nereye doğru ilerlemiş?
02:01Hepsini ilerledikçe detaylandıracağız.
02:03Bilse zaten Jüsnianus öyle demezdi.
02:05Demezdi değil mi?
02:06Demezdi sonra kalmıyor.
02:08İşte her medeniyet bir iz bırakmış da kimse bu Ayasofya'nın, bu görkemli yapının ruhunu silememiş Erhan Hocam.
02:15Kesinlikle bana da öyle geliyor.
02:16Çünkü hani dediğin gibi başta açılışta bu bir bina değil aslında.
02:22Çok büyük bir sembol.
02:23Yani İstanbul'un sembolü, Feth'in sembolü, İstanbul'un Türklerin olmasının sembolü, görkemin sembolü.
02:31O kadar çok şey taşıyor ki kendini de barındırıyor.
02:33Umarım en iyi şekilde koruyarak daha yüzyıllar boyu bunun var olmasını sağlarız.
02:39Biz elimizden geleni yapmışız.
02:41Osmanlı neler katmış Ayasofya'yı yine detaylandıracağız.
02:45Öncesinde nice isyanlara, nice yıkımlara şahitlik etmiş bu yapı yağmalanmış.
02:51Fakat Osmanlı'yla birlikte 1453'te Fatih'le birlikte çok güzel şeyler de bünyesine kazandırmış.
02:57Ayasofya'nın kelime anlamı.
02:59Ayasofya, ayak kutsal demek.
03:01Sofya, Sofya'yinden geliyor.
03:03Bilgelik demek.
03:05Kutsal bilgelik.
03:07Aslında baktığımızda hani kutsal bilgelik, Sofya biraz paganımsı bir tabir.
03:13Çünkü hani kadın önce genç kız sonra doğurgan bir anne en sonunda da bilge kadına dönüşüyor.
03:21Kadınlık figürüne baktığımızda Sofya oluyor.
03:25Ama bu tabi Hristiyanlıkta Hristiyanlığın kutsal bilgeliğine dönüşüyor.
03:30Bir kutsallık ifade ediyor ve Ayasofya.
03:33Ayasofya sadece İstanbul'da yok tabi.
03:35Trabzon'da var, İznik'te var.
03:37Hani böyle kutsal bilgelik adı verilen kiliselerden biri Ayasofya.
03:41Şu sorular da beraberinde geliyor tabi.
03:44Bir kutucuk açtım her hafta olduğu gibi.
03:46Sosyal medyadan sorularınız gelmeye devam etsin.
03:49Neden adı değiştirilmedi acaba diye.
03:51Yani böyle bir şeye gerek var mıydı?
03:54Yani bir başta Fethiye Cami falan deniyor.
03:57Öyle bir isim geçiyor Fethihten dolayı.
04:01Ama genel kanı Ayasofya adının korunması.
04:04Camiyi Kebir.
04:05Camiyi Kebir ama Ayasofya Camii Kebir.
04:07Neden?
04:08Çünkü Fatih de onu istiyor.
04:10Yani bu bir simge.
04:12Buranın bir simgesi.
04:13Fethin simgesi.
04:14O adı korumak zorunda.
04:15Bakın bu yanlış da anlaşılıyor.
04:17Mesela Konstantinopolis adı.
04:20Konstantinopolis adı.
04:21Demanda verilmemiş tabi.
04:22Daha sonra buraya Konstantinopolis deniyor.
04:25Ve Konstantiniye adı Osmanlı'da kullanılıyor.
04:30Ve Vahdettin'in bastığı son sikkeye kadar Konstantiniye yazıyor üstünde.
04:35Osmanlı aldığı isimleri koruyor.
04:38Aslında Osmanlı'nın öyle bir derdi yok.
04:41Çünkü onun malı oluyor artık.
04:43İster Ayasofya desin, ister Fethiye desin onun malı.
04:45Onu belli etmek için de bu ismi kullanıyor.
04:48Vakfiyelerde falan Ayasofya'dır yani.
04:50O vakfiye kültürü de burada çok önemlidir.
04:53Yine detaylandıracağız.
04:54Peki ilk Ayasofya ne zaman yapıldı, kim yaptı, ilk yıkım ne zaman oldu, kim yıktı?
05:01Evet şimdi tabi bu üçüncü Ayasofya şu anki olduğumuz, bulunduğumuz Ayasofya.
05:10İlk ikisi isyanlarla yıkıldı, yakıldı.
05:14En sonuncusu anlatırız onu.
05:15İlk Ayasofya'nın işte Konstantinus'a zamanı yapıldığı söylenir ama Konstantin'den sonradır.
05:23Oğlu Konstantius zamanında 360 yapıldığı söylenir.
05:29Ama bu böyle bir kilise değil, kubbeli falan.
05:31Bildiğimiz eski tapınak modeli, dörtgen planlı bir bina.
05:35Onun bu tam Ayasofya'nın olduğu yerde olduğundan da emin değiliz.
05:40Belki farklı bir yerdeydi, buraya yakındı.
05:42Çünkü burası tamam kiliselerin olduğu yer, yakın olduğu yer.
05:46Onu soracaktım, hep aynı bölgeye mi inşallah?
05:48Hep aynı bölge, bölge aynı ama tam aynı yerde olmayabilir.
05:55İkincisi, buraya yakın, burada.
05:58Çünkü şöyle bir şey de biliyoruz.
06:00Bu bölgede çok önemli bir bina daha var.
06:03Tüke Tapınağı.
06:05Yani Roma döneminde, Pagan döneminde burada bir tapınak olduğunu biliyoruz.
06:10Hani altında büyük olasılık o var.
06:13Civarında bir Apollon, bir Artemis Tapınağı var.
06:16Hani o tür binaların da olduğunu biliyoruz.
06:18Tam üstü de ne var bilmiyoruz.
06:20Anlız ikinci Ayasofya tabii ki.
06:23Yani altıncı yüzyıda, Jusinianus zamanında Nike isyanıyla yıkılıyor, yakılıyor.
06:28İstanbul'un çok büyük bir bölümü yanıyor.
06:30Ne notlar anlatılıyor, ne notlar kaynaklarda.
06:32Neler anlatılıyor.
06:34İsyan, öyle bir isyan ki artık uzun uzun mavileri, yeşilleri anlatmayalım ama
06:3830 bin kişinin hipodromda öldürüldüğü söyleniyor.
06:42Bundan sonra bu isyanı bastırmak için.
06:46Ve ondan sonra tabii bütün bölge yanıyor.
06:48Bir de şöyle bir yanlış anlaşma var.
06:49İstanbul'un her tarafı şey gibi o dönem, mermer, taş, muhteşem.
06:54Değil tabii bu ana arterler, büyük binalar, devlet binaları, kutsal binalar, taş.
07:00Ama kalanı ahşap.
07:02Böyle bir yangın olduğu zaman bütün İstanbul yanıyor Osmanlı döneminde olduğu gibi.
07:06O zaman da yanıyor ve bir imar hareketine gerekiyor, girişiyor Jusinianus.
07:13İşte o zaman en büyük muhabbeti yapacağım diyor ve burası yapılıyor.