00:00MÜZİK
00:30Merhaba ben Gümeş Samoğlu. Yeşildoğ programı ile yine karşınızdayız.
00:3621 kilometre olan bir kumsal görüyorsunuz.
00:39Burası Karasu sahili. Muhteşem bir yer.
00:42Şu gördüğünüz dalga kıranlar yoktu. Daha sonra eklendi.
00:46İşte bu hafta bu hikayeyi yapacağız. Niye bu hikayeyi yapacağız? Gülüyorum.
00:49Şundan dolayı gülüyorum. İleride bir liman yaptılar buraya.
00:52O limanı yapılınca buraya gelen kumda bir azalma oldu.
00:56Azalma olunca Karadeniz ilerlemeye başladı.
00:58İlerleyince yerleşim yerlerine girdi. Evleri yıkmaya başladılar.
01:02Derken onu kurtarmak için bu gördüğünüz dalga kıranları yaptılar ama fayda etmedi.
01:07Şu anda aradan geçen 15 yıl içinde koca bir mahallenin taşınması planlanıyor.
01:13Ne diye? Yapılan bir liman diye.
01:16İşte bu hafta bu hikayeyi ekrana getireceğiz.
01:18Bu limanın etkilerini size anlatmaya çalışacağım.
01:21Doğaya dokunduğunuz zaman, doğanın dengesini bozduğunuz zaman neler oluyor onu göreceksiniz.
01:28Karasu 21 kilometrelik sahil ile eşsiz bir yer, daha doğrusu bir yerde.
01:39İnsan müdahalesi çevrenin bazen olumlu, bazen de olumsuz şekil değiştirmesine neden olabiliyor.
01:44Barajlar ve liman karasu kumlu ekosistemini yerle bir etmiş.
01:51Özellikle Orta Sakarya Nehri üzerinde Gökçekaya Barajı ve Sarıyer Barajı inşasından sonra burada sediment miktarında %50'lik bir azalma oldu.
02:08Barajlar şöyle yapıldıktan sonra gelen katı maddeyi tutacak illa ki et ve masrafına temiz su verecek.
02:15Barajda yapılması gerekiyordu çünkü Sakarya ilinde çokça taşkınlar yaşanmaktaydı.
02:21Hem taşkınları önlemek amacıyla, hem enerji üretmek, hem içme su ihtiyacıyla bu barajlar yapıldı.
02:26Peki bu normalde hiçbir baraj yapılmasaydı, bunun bir döngüsü var herhalde.
02:31Hiçbir baraj yapılmasaydı, tabi buraya daha fazla katı madde ya da sediment dediğimiz malzeme daha fazla gelecekti.
02:37Fakat o malzemenin çok fazla gelmesi de tabi nehir burada hız sıfırlandığı için akımızı nehir ağzında o madde malzeme yığılacağı için nehir ağzında kapatıyordu.
02:50Eskiden öyle durumlar da var, delta oluşturuyordu.
02:52Burada balıkçı barınaklarını görüyorsunuz.
02:55Dolayısıyla bir fırtına esnasında da onlar buraya giremiyordu.
02:57Onun da öyle bir dezavantajı var.
03:00Ama tabi barajlarda yapılması gerekiyordu.
03:07Yıllarca kaçak yapılaşma nedeniyle kumsal evlerle doldu.
03:17İmar haftarıyla bu evlerin sayısı artmaya başladı.
03:20Evleri yapmakla kalmadılar, tapusu var diye kumsalları çitle çevirdiler.
03:25Bu durum kumsaldan yararlanmak isteyenlerle ev sahipleri arasında kumsal kullanım konusunda sorunlar yaşanmasına neden oldu.
03:332011 yılında Karadeniz bu kavgalara son verdi.
03:38Fırtınalı bir günde dalgalar sahildeki evleri yıkıp geçti.
03:422011 yılında gelip bu durumu ekrana taşımıştım.
03:44O zaman yeni yapılan liman sorumlu olarak gösterilmişti.
03:48Denizi durdurmak için ayrık dalga kıranları inşa edildi.
03:52Fakat faydası kısa sürdü.
03:54Görmüş olduğumuz ayrık dalga kıranlar var.
04:09Arkayı'da limandan dolayı meydana gelen erozyon önlemek için
04:13Bolu Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan tasarım
04:17artı araştırma daire başkanlığı tarafından yapılan simülasyonlarla
04:21burayı nasıl kurtarırız hızın çalışmaları yapıldı.
04:24Bu çalışmalar neticesinde de 27 tane ayrık dalga kıran projelendirildi.
04:29Limandan dolayı limanın doğusunda meydana gelen erozyon önlemek için
04:332010 ile 2016 yılları arasında bu 27 tane ayrık dalga kıran projelendirilip inşa edildi.
04:40Bunlar inşa edildikten sonra yapılan gözlemler, yapılan çalışmalar neticesinde
04:44oldukça olumlu sonuçlar verildiği görüldü.
04:48Oldukça güzel kum birikimlerine rastlandı.
04:50Teknik olarak bunların isimleri tombola olarak isimlendiriyoruz.
04:54Hemen bunların arkasında kumların biriktiğini görüyoruz.
04:57Böylece bütçe açığımızı bir nebzede olsa bunlarla kapatmış oluyoruz.
05:01Tam kapatamadı şu anda.
05:03Nispeten oldukça faydalı oldu.
05:05Ama tam olarak çözüm önerisi nedir diye soracak olursanız
05:09yapay besleme dediğimiz plajların yeniden inşası için kum.
05:14Çünkü bütçemizden malzeme gidiyor sürekli.
05:16Bu bütçe açığını ne yapmamız lazım?
05:19Kum transferi.
05:20Kum transferi diyebilirsiniz.
05:21Ya açıktan kum transferi olacak ya da karadan bu bütçe açığımıza dışarıdan ne yapmamız lazım?
05:27Destek vermemiz lazım.
05:29Bir liman yapıldı.
05:30Limanın yaptığına bakar mısınız?
05:32Yapılanı düzeltmek bayağı.
05:34Belki liman kadar maliyetli bir iş.
05:36Bir yeri kıyıda dengeyi bozduğunuz an, bir yeri yaptığınız an diğer yeri mutlaka bozarsınız.
05:43O tarafa da mutlaka bir tedbir almanız gerekecektir.
05:45Sakarya'nın batısı ise tam bir cennet.
05:50Kumul ekosistemine hiç dokunulmamış.
05:53Muhtemelen karası da bu şekildeydi.
05:55Kumul ekosistemini ortadan kaldırınca deniz ilerledi.
05:59Hakim rüzgarlar nedeniyle batıda sorun yok.
06:01Çünkü bitkiler kumul erozyonunu önlüyor.
06:04Kum zambaklarıyla bezermiş bu alanın mutlak koruma altına alınması lazım.
06:08Oradaki özellikle rüzgar tarafından taşınımı engelleyen en önemli etken buradaki bitki örtüsü.
06:17Artı gelen yine dalgalara karşı da bir koruma sağlıyor.
06:21Onun için bu bölge özel bir bölge.
06:23Tarif edilmemesi lazım.
06:24Korunması lazım burası.
06:25Tabii düzenlenmemesi lazım.
06:26Buradaki bunların kıyıya kötü bir görüntü verdiği veya buranın temizlenip de kıyıya denize girilecek hale getirilmesine engellenmesi lazım.
06:36Muhtemelen nehrin diğer tarafında da benzer bir bölge vardı ve burası düzenlenip de normal düzgün bir hale getirildiyse yine erozyonun nedenlerinden birisi olarak görebiliriz.
06:46Deniz ilerlemeye devam ediyor.
07:04Limanı yıkmak zor.
07:05Ancak onlarca insan risk altında.
07:08Sahil ile evler arasındaki yol bir set görevi görüyor.
07:11Deniz zaman zaman bu seti de aşıyor.
07:14Yolun kumsal tarafında kalan mülk sahipleri evlerinden de çıkmak istemiyor.
07:20Karasu Belediyesi bu sorunu aşmak için bir proje geliştirmiş ve bu projeyi de Cumhurbaşkanlığı'na sunmuş.
07:27Geçtiğimiz haftalarda Sayın Cumhurbaşkanı bu projeye onay verdi.
07:31Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Karasu sahilindeki tüm evler kaldırılacak.
07:36Türkiye'de ilk defa bir sahil şeridi taşınacak.
07:39Muhteşem bir sahile sahipsiniz.
07:42Bazı dünya ülkelerinde bu tür kumsalları dışarıdan getirip toprak dökerek, kum dökerek yapıyorlar.
07:48Siz burada kumu tutmakta zorlanıyorsunuz, denizi tutmakta zorlanıyorsunuz.
07:52Ne oluyor şu anda burada?
07:53Bu aslında Türkiye'de örnek olacak bir proje, ilk proje.
07:58Projemizin adı da Sahiller Halkındır projesi.
08:01Bu motto ile yola çıktık.
08:02Gördüğünüz boş gibi duran sahil mülkiyetli.
08:05Vatandaş burayı avluyla çevirse veyahut da bir işaretleme yapıp da burada beklemiş olsa
08:10vatandaşın sahile inmesi, denize inmesi, kumla buluşması mümkün değil.
08:14Burası vatandaşın mülkiyetinde parsel olmuş, tapulandırılmış arsalar.
08:18Çatışmalara sebep oluyor insanlar arasında.
08:20Çatışmalara sebep oluyor.
08:22Vatandaşın sahili ve denizi kullanmasına rahat, gönül rahatla kullanması engellenmiş oluyordu.
08:28Artık bu projemizle beraber vatandaşın mülkiyetinden kurtarılmış,
08:32devletin ve kamunun mülkiyetine geçmiş olacak.
08:35Nitelikli bir sahil haline gelmiş olacak.
08:37Kaç tane bir bina yapı var böyle kaldıracağınız?
08:40Şu anda ruhsatlı olarak 27 tane var.
08:43Diğeri ruhsatla beraber 150 civarında bina var.
08:47Esasında vatandaş bu arsaları kullanamadığı için devlete de tazminat davası açıyordu.
08:53Devleti biz aslında tazminat davası külfetinden de kurtarmış oluyoruz.
08:57Vatandaşın araziyi kullanması, kullanıp kullanmama noktasındaki mağduriyetini de gidermiş oluyoruz.
09:03Yer mi göstereceksiniz?
09:04Biz bu arazilerin 850 tane parseli ilçemizin kuzey tarafında 850 dönümlük arazide,
09:12orayı rezerv alanı olarak bakanlığımıza ilan ettirdik.
09:16O araziyi de planladık.
09:18O arazide parseller oluşturduk.
09:20O parselleri vatandaşa çağrı yaparak takas usulüyle
09:23bu parselleri hiç kamulaştırma yapmadan ilk etapta parselleri taşımayı düşünüyoruz.
09:28Evet biz burada zaten bu sahilde yaklaşık 12 km'lik sahilde 2,5 km'ni bu şeklinde temizlemiştik.
09:49Şurada birkaç yapı var.
09:50Tertemiz, vatandaşın kullanımına açık.
09:53İnşa etmiş olacağız.
09:53Bu kadar uzun bir sahil Türkiye'de var mı?
09:55Bildiğim kadarıyla bir Hatay tarafında var.
09:58Samandağ tarafında var.
09:59Evet o tarafta var.
10:00Türkiye'nin ikinci büyük uzun sahili Karasu'da.
10:18Burada yapılan şu projeyi takdirle karşılamak lazım.
10:22binalar kaldırılacak tamamı.
10:25Halka açılacak, halkın olacak buralar.
10:40Karasu'nun nüfusu 100 bin.
10:42Yazın bu oran 1 milyona ulaşıyor.
10:45Bu da önemli bir insan baskısı demek.
10:48Umarım bu baskı Batı Karasu'ya ulaşmaz.
10:51Haftaya bir başka yerde bir başka hikaye de buluşmak üzere.
10:56Hoşçakalın.
Yorumlar