00:00YEMENDEKİ HUSİYLER
00:19Yemen'deki Husiler, yani resmi adlarıyla Ensarullah örgütü,
00:2490'larda Yemen'de ortaya çıkan Zeydi Şiilerden oluşan bir siyasi ve askeri örgüt
00:29ve lider kadrosu büyük ölçüde Husi kabilesinden geliyor.
00:361979'daki İran İslam Devrimi'nden etkilenen Hareket Devrimi'nin liderlerinden
00:42Hümeyni'nin söylemlerini benimsedi.
00:44Grup'un İran'la ilk yakınlaşması böyle başladı.
00:47Bu sırada Yemen'in güneyi ve kuzeyinde,
00:491960'lardan beri var olan iki farklı devlet 1990'da tek bir yönetim altında birleşti.
00:56Ancak ordular ortaklaştırılmadı.
00:581994'te de ülkede iç savaş çıktı.
01:02Bu iç savaş sırasında Husilerle diğer Zeydi gruplar arasında da sorunlar çıkınca
01:07Bedrettin el-Husi ve oğlu Hüseyin el-Husi İran'a kaçtı.
01:111994'ten bu yana da İran'ın nüfusunu bölgede yaymakla görevli devrim muhafızlarından
01:17doğrudan destek almaya başladılar.
01:19Devrim muhafızları komutanları Husilerin oluşturduğu Ensarullah adlı silahlı örgüte
01:24doğrudan eğitim verirken, bu grubun silahları, askeri gereççileri ve parası da çoğunlukla
01:30İran'dan gelmeye başladı.
01:352010 yılına gelindiğinde Tunus'ta başlayan ve Arap Baharı adı verilen ayaklanmalar
01:40Yemen'e de sıçradı.
01:42Husilerin çatıştığı 1978'den beri Kuzey Yemen'i,
01:461990'daki birleşmeden beri de ülkeyi yöneten Ali Abdullah Salih yönetimi devrildi yerine
01:53yine Riyad tarafından desteklenen Mansur Hadi'yi geçti.
01:56Oluşan güç boşluğu ve karmaşadan yararlanan Husiler, yıllardan sonra ilk kez Sada şehrinden
02:03başlayarak bazı topraklarda doğrudan hakimiyetlerini ilan ettiler.
02:07Bu süreçte her ne kadar İran, Husiler'e destek verdiğine yönelik haberleri yalanlasa da,
02:12Husiler gittikçe güçlenerek nihayetinde 21 Eylül 2014'te başkent Sana'yı ele geçirdi.
02:192015'in başında ev hapsinde olan Cumhurbaşkanı Mansur Hadi ve hükümet,
02:25ülkeyi Husiler'in kontrolü altındaki başkentte yönetemediklerini açıklayarak istifalarını verdi.
02:31Şubat ayında da Husiler, meclisi feshettiğini duyurdu.
02:35Mart 2015'te ise bölgedeki en büyük rakibi İran'ın desteklediği bir grubun güçlenerek
02:40sınırlarında hakimiyet kazanmasına karşı Suudi Arabistan, Yemen'de operasyonlara başladı.
02:46Ancak örgüt, Susa Dağı'dan başlayarak ülkenin kuzeybatısını ve ülkedeki en kritik liman olan
02:54Hudeyde Limanı'nı da kapsayan batıdaki sahil kesimini bugün hala kontrol ediyor.
02:59Husiler, İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonları başlatmasının ardından Kasım 2023'ten bu yana
03:06Kızıldeniz'de gemileri hedef alıyor.
03:08Husiler, Hamas'ta dayanışma için İsrail'e yardım götüren gemileri hedef aldıklarını söylüyor.
03:16Amerika'da bölgedeki seyirsefer güvenliğini korumak için Refah Muhafızı Operasyonu başlatmıştı.
03:22Amerika öncülüğündeki koalisyon, gemilere yönelik tehditleri denizde savuşturmanın
03:26yanı sıra Yemen'deki Husi hedeflerine de zaman zaman hava saldırıları düzenliyor.
03:31Fakat Husilerin saldırılarına maruz kalma riskini almak istemeyen pek çok şirket,
03:36gemilerini Kızıldeniz'den geçirmek yerine Afrika'nın etrafını dolaşmayı tercih etti.
03:41Savunma uzmanlarına göre, Husilerin elinde İran teçhizatı veya parçalarıyla yapılan
03:48silahlar arasında balistik ve seyir füzelerinin yanı sıra insansız hava araçları da yer alıyor.
03:55Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nden Fabian Hintz'e göre,
03:59Husilerin Tayfun adı verilen balistik füzeler de bunların arasında yer alıyor.
04:03Bu füzeler, İran'ın Kadir füzelerinin yeniden markalanmış versiyonu ve
04:08menzili 1600 ila 1900 kilometre arasında değişiyor.
04:12Hintz, Kuzey Yemen'in büyük bölümünü kontrol eden isyançıların,
04:15ayrıca İran'ın Kudüs seyir füzesine de sahip olduğunu söyledi.
04:19Kudüs'ün farklı versiyonları olduğunu, bunlardan bazılarının menzilinin yaklaşık 1650 kilometre olduğunu,
04:26bunun da İsrail'e ulaşabilecek kadar uzun olduğunu söyledi.
04:30Suudi Arabistan ve Amerika Birleşik Devletleri, İran'ı Husilere insansız hava araçları,
04:37füzeler ve diğer silahlar sağlamakla suçlarken, Tahran bu iddiaları reddediyor.
04:43Husiler, insansız hava araçlarını kendi ülkelerinde ürettiklerini söylüyor ancak,
04:47analistler bu hava araçlarının da kaçak İran parçaları bulunduğunu söylüyor.
04:52Hintz, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta kullandığı İran'a ait
04:56şahit 136 insansız hava araçlarının da envanterlerinde bulunduğunu söyledi.
05:02Hintz, bunların menzilinin yaklaşık 2000 kilometre olduğunu belirtti.
05:06Hintz, Samet-3 isimli bir diğer drone modelinin de kendilerine sunulduğunu söyledi.
05:112020 verilerine göre de savaşçı sayısının 200 bin olduğu tahmin ediliyor.
Yorumlar