00:00Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim.
00:05Bir sonraki videoda görüşürüz, hoşça kalın.
00:30Gıdaların işlenmesi, depolanması gibi süreçler aslında gıdaların renklerini kaybetmesine sebep olabiliyor.
00:45Orijinal renkleri kaybolabiliyor.
00:47Özellikle ısıl işlem uygulandıktan sonra daha solgun görünebiliyorlar.
00:52Gıdaların bu kaybolan renklerini geri yerine getirmek için gıda boyalarına başvurabiliyor gıda enstitüsü.
00:59Benzer şekilde renksiz gıdaları renklendirmek için şekerleme, cupcakeler, enerji içecekleri gibi ürünlerde
01:07ürünün çekiciliğini artırmak için de yine kullanılabiliyor.
01:11Bu sebeple gıda enstitüsünün sıklıkla kullandığı katkı maddeleri aslında gıda boyaları.
01:16Tabii ki gıda enstitüsü farklı katkı maddeleri, gıda boyaları kullanabiliyor.
01:21Her gıda boyasının sağlık üzerine olumsuz etkisi vardır diye bir genelleme yapmak doğru değil.
01:27Çünkü sentetik gıda boyaları, yapay gıda boyaları olduğu gibi doğal meyve sebze ekstraklarından evde edilmiş gıda boyaları da mevcut.
01:35Bunların kullanımları da yine Türk Gıda Kodeksi ile hangi ürün grubunda, hangi limitlerde kullanılması gerektiği belirtilmiş durumda.
01:43Her gıda boyasının sağlık üzerine olumsuz etkisi vardır diye bir genelleme yapmak doğru değil.
01:49Çünkü sentetik yapay gıda boyaları olduğu gibi doğal ürünlerden, meyve sebze ekstraklarından evde edilmiş
01:56doğal gıda boyaları da mevcut.
01:58Dolayısıyla bunların kullanımları hangi ürün grubunda, ne seviyede kullanılması gerektiği
02:04zaten Türk Gıda Kodeksi ile belirli koşullar altında kullanımına izin veriliyor.
02:10Bunlar içerisinde tabii ki sentetik olanların bazılarında sağlık üzerine olumsuz etkisiyle ilgili bazı şüpheler var.
02:20Tabii ki bu dinamik bir alan.
02:22Yapılan bilimsel çalışmalar sürekli bu kodeksin güncellenmesine, bazı ürünlerin yasaklanmasına sebep olabiliyor.
02:29Önceden güvenli olan bir gıda boyası yapılan çalışmalar neticesinde sonradan yasaklanabiliyor örneğin.
02:36Eritrus'un da yine sentetik gıda boyalarından birisi.
02:39E-127 ya da kırmızı NO3 diye bilinen sentetik bir gıda boyası ve kırmızı kiraz rengi renk vermek için daha çok gıda sanayinde kullanılıyor.
02:50Bununla alakalı aslında sağlık endişeleri çok öncesinden belki 30-35 yıl öncesinden ortaya çıkmıştı.
02:57Ve Amerika'da kozmetik ürünlerde kullanımı tamamen yasaklanmıştı.
03:01Bunun arkasında da hayvan deneyleri bulguları vardı aslında bazı kanserlere sebep olabileceğiyle alakalı.
03:08Tiroit üzerine olumsuz etkileriyle alakalı.
03:11Sonrasında da en son 2025 Ocak ayı itibariyle Amerika bu ürünün gıda ve vitamin, öksürük şurubu gibi ağızdan alınan tüm takviyelerde kullanımını yasakladı.
03:24Amerika'da tamamen yasaklandı.
03:26Bu yasağın yürürlüğe girmesi yine gıdalar için 2027 Ocak diğer takviyeler içinse öksürük şurubu, vitamin gibi takviyeler içinse 2028 Ocak ayını bulacak.
03:37Ülkemizde eritrosin kullanımı Türk Gıda Kodeksi ile belirli şartlar altında kısıtlanmış durumda.
03:45Örneğin sadece kokteyl kirazlarda ve kiraz şekerlemelerinde kullanımına o da belirli limitlerde izin veriliyor.
03:53Dolayısıyla orada bir denetim var.
03:56Fakat tabii ki merdiven altı üretim yapan firmalarda bunu denetlemek oldukça zor.
04:02Açıktan alınan ürünlerde bunu denetlemek oldukça zor.
04:05Dolayısıyla denetim yapılan ürünlerden satın almaya çalışmak, etiket okuma alışkanlığı kazanmak oldukça önemli tüketiciler açısından.
04:16Etikette bir gıda boyası kullanıp kullanılmadığını ürünün e-kodlu bir katkı maddesi içip içermediğinden, e-kodundan tüketiciler tespit edebilirler.
04:26Tabii bazı gıda boyaları sadece e-koduyla değil bazıları da uzun isimleriyle yazılabiliyor.
04:32Örneğin eritrosin yerine E-127 de yazabilirler.
04:36Tüketiciler bunu çok kolay bir şekilde tespit edebilir bu ürünün varlığını.
04:41Türkiye'de tabii ki eritrosin kullanımı belirli koşullar altına sınırlandırılmış ama bu kirazlar da kullanıldığından bahsetmiştik.
04:49Bu ürünlerin de girdiği tatlılar, şekerlemelerde de eritrosinle karşılaşma olasılığı bulunuyor.
04:55Bir diğer sıkıntı da bununla alakalı ürünün internet satışının olması.
05:01Şu anda son kullanıcı da internetten bu ürünleri pembe toz gıda boyası şeklinde satın alabiliyor bazı durumlarda.
05:08Türkiye'de yasaklanmış bir ürün değil sadece Türk Gıda Kodeksi ile kullanıma sınırlandırılmış.
05:14Türkiye'de titanyum dioksit olarak bilinen beyaz gıda boyasının kullanımı 2024 yılı itibariyle yasaklanmıştır.
05:21Benzer şekilde yine bu geleneksel ürünlerde pastırma gibi sucuk gibi fermante ürünlerde gıda boyalarının kullanımı tamamen yasaklı hale gelmiştir.
05:31Türk Gıda Kodeksi ile birlikte.
05:33Yine bu panso, sunset yellow gibi tartışmaya açık olan sağlık üzerine olumsuz etkileri bulunan fakat yasaklanmamış gıda boyalarının
05:44hassas kullanım alanlarında dondurma gibi alanlarda kullanımında kısıtlamaya gidilmiştir.
05:49Yine bu panso boyasının örneğin kullanıldığı ürünlerde etiket üzerinde mutlaka çocuklarda hiperaktivite ve dikkat eksikliğine sebep olabilir gibi
06:00ibareler yer alması gerekmektedir.
06:03Bu şekilde yine kullanımı tamamen yasaklanmasa bile belirli yönetmediklerle bunların kullanımı kısıtlanmaktadır.
06:12Tabii ki bu sentetik yapay gıda boyaları yerine doğal alternatifleri de var şu anda.
06:17Bunların da yine e-kodlu olanları da var.
06:20Bu ürünler meyve sebze gibi ürünlerden ekstrakte edilebiliyor.
06:25Ve kullanımında herhangi bir sakınca yok.
06:27Örneğin işte pancar kökü tozu gibi ya da meyve sebzelerden, meyvelerden, böğürtlen vişne gibi meyvelerden edilen
06:33anthocyaninler yine gıda boyaları olarak kullanılabiliyor.
06:37Sentetik olanlara kıyasla onların stabiliteleri birazcık daha düşük olabiliyor.
06:42Bu yüzden biraz da endüstri sentetik olanları tercih etme eğiliminde olabiliyor kim zaman.
06:47Ama tabii ki doğal alternatifleri mevcut ve doğala dönüş önemli bir konu.
06:52Bu şekilde belki temiz etikete geçmek anlamında tüketicilerin bilinçlenmesi de önemli olacaktır.
06:58Gıda boyalarının sadece çocuklarda değil yetişkinlerde de olumsuz etkileri bulunabiliyor.
07:02Özellikle çocuklarda hiperaktivite, dikkat dağınıklığı gibi problemlere sebep olabiliyor beyin gelişimini henüz tamamlamadıkları için de.
07:10Ancak diğer taraftan yetişkinlerde de yine alerjik bireylerde deri döküntüsü, astım atakları,
07:16tiroitle alakalı problemler, DNA hasarına kadar varabilecek ciddi problemlere sebep olabiliyor.
07:24Tabii bunlar maruziyet seviyelerine de bağlı olarak değişkenlik gösterebiliyor.
07:29O yüzden olabildiğince tüketicilerin etiket okuma alışkanlığı kazanması, paketler üzerindeki uyarıların dikkate alınması,
07:38bu ürünlerin tüketirken dikkate alınması ve açık ürünlerin tüketiminde de yine denetimi yapılan işletmeleri,
07:44tercih etmeleri bir önlem niteliğinde olacaktır.
07:48Tüketiciler yine etiket bilgisi okuyarak gıda boyasının doğal mı, yapay mı olduğu sonucuna varabilirler.
07:54Yine kodeksimizde çeşitli ürün gruplarında kullanılması gereken izin verilen limitler ve izin verilen katkı maddeleri açık bir şekilde yer alıyor.
08:02O yüzden tüketiciler de çok rahat bir şekilde bunun takibini yapabilirler.
08:06O ürünün bulunup bulunmadığını ya da doğal mı, yapay mı olduğunu en azından tespitini yapabilirler.
08:13Ama tabii ki bu limitlere uyulup uyulmadığı bilgisi etiket üzerinde yer alan bir bilgi değil.
08:18Bu konuda da güven duydukları işletmeleri, denetim yapılan işletmeleri, tercih etmeleri önemli olacaktır.
