00:00Iıı tabii iki bin yirmi beş yılı bütçesi on dört nokta yedi
00:04trilyonluk bir harcama öngörüyor. On iki nokta sekiz
00:07trilyonlukta bir kamu geliri öngörüyor. Daha başlangıçtan
00:11bir trilyon dokuz yüz otuz bir milyarlık bir bütçe açığı var.
00:14Bütçe açığı da nasıl kapatılacak? Net borçlanma
00:17hasılatıyla yani kamunun borçlanmasıyla. Şimdi üçüncü
00:22maddedeki net borçlanma hasılatı yetkisi kullanılacak
00:25olsa iki trilyon yüz yirmi sekiz milyarlık bir borçlanma
00:30yetkisi var. Hazine ve Maliye Bakanlığı'na ve
00:32Cumhurbaşkanı'na verilen yetkilerle. Bunun verimli bir
00:35şekilde kullanılması çok çok önemli. Çünkü faiz giderleri
00:39bir trilyon dokuz yüz elli milyar yıllar itibariyle de
00:42artarak devam ediyor. Geçtiğimiz yıla göre de yüzde
00:45elli üçün üzerinde bir artış olmuş. Kullanılan borçların
00:49kredilerin istihdamı arttırıcı, üretimi arttırıcı ve ihracatı
00:54geliştirici bir şekliyle kullanılması ve faiz giderlerinin
00:58ve ana para giderlerinin aşağı çekilmesi lazım. Maalesef öyle
01:01değil. Rakamlarla iki bin yirmi bir yılında iki nokta yedi
01:05trilyon olan kamunun toplam borç stoku iki bin yirmi dört
01:09Ocak itibariyle altı nokta yedi trilyona çıkmış. Iki bin yirmi
01:14dört yıl sonu itibariyle de yani on iki aylık bir süre
01:17içerisinde iki buçuk trilyonluk artışla dokuz nokta üç trilyona
01:21ulaşmıştır. Bu kronik bir problemdir. Burada bir problem
01:25daha var kur farkı giderleri. Kur farkı giderleri döviz kuru
01:29baskılandığı için şu anda sıkıntı yaratmamaktadır. Ama
01:32önümüzdeki dönemdeki bir gelişmeden kur farkında kurlarda
01:36artış olduğunda çok ciddi bir yükle karşı karşıya kalacağız.
01:40Iki bin yirmi dört başında bir trilyon yedi yüz yirmi iki
01:45milyarlık bir kur farkı gideri var. Toplam borç stokunun da
01:49yüzde yirmi beşine tekabül ediyor. Bu aranda artarak
01:52devam ediyor. Iki bin yirmi dört yılının dokuz aylık
01:55döneminde ana para ve faiz gideri dokuz aylık yedi milyon
02:00asgari ücretlinin ücretini aşmıştır. Bu kronik bir
02:04problemdir. Görev zararları almış başını gitmiş, görev
02:07zararları artarak devam ediyor. Halkımız borcu borçla öderken
02:12kamu kurum ve kuruluşları da artık borcu borçla ödüyorlar.
02:16Türkiye Varlık Fonu'nun alt fonu var, pit fonu örneğin. Kamu
02:20bankalarına sermaye desteği sağlaması gerekirken borç
02:23kullanıyor Hazireme Maliye Bakanlığı'ndan ama bu borcu
02:26vadesinde geldiğinde ödemiyor. Yine kamu bankalarından kredi
02:30alarak geri ödüyor. Üç nokta altı milyar euroluk bir borç
02:34kullanımı var bu şekliyle. Şimdi borçla ilgili borç vade
02:38yapısının düzeltilmesi gerekiyor. Faiz oranlarının
02:40aşağıya çekilmesi gerekiyor. Dünyanın en yüksek ikinci
02:43yüksek faiz oranını ödüyor. Borç yapısına baktığımızda
02:48borcumuzun yüzde elli altısı döviz borcu. Ve vade yapısı da
02:52kısa vadeli değil, orta ve uzun vadeli. Bu yapının da aşağıya
02:55çekilmesi gerekiyor. Iki kamu bankasının Ziraat Bankası ve
02:59Halk Bankı iki bin yirmi dört görev zararı yüz yirmi beş
03:02milyar. Bu yıl Ocak ayında sadece elde ettiği yani görev
03:06zararı on üç nokta yedi milyar. Görev zararlarını aşağıya
03:10çekip kamu da israfı önlememiz ve verimli bir şekliyle
03:13kullanmamız lazım. Borç üstelim taahhütleriyle ilgili
03:16de ayrıca sıkıntılar var. On yedi milyar dolarlık bir
03:19kullanım var. Bunlar köy projesi yapılan firma olarak
03:22kullanılıyor. Bunların hangi içeriklerde nasıl
03:24kullanıldığını, hazine garantilerinin geri dönüşünün
03:27nasıl olduğunu, bu projelerin maliyetinin ve ihale bedelleri
03:31arasındaki farkların neler olduğunu da tespit edilmesi ve
03:35ciddi bir kamu ihale mekanizmasının kurulması Avrupa
03:39standartlarında olması gerekiyor. Bu problemler
03:42çözülmeden de kamu borcuyla ilgili sorunun çözülmesi
03:45mümkün.
Yorumlar