00:00Şuraya baksana. Işaretle.
00:08Değerli basın mensupları alt şubat depremlerinin ikinci
00:13yılı. Türkiye sıradaki afetliği çaresizce beklemektedir.
00:18Sorumlular bir an önce harekete geçmelidir. Bugün ülkemizi
00:24derinden sarsan ve tüm yurttaşlarımızın hafızalarında
00:28unutulmayacak acılar bırakan altı Şubat iki bin yirmi üç
00:32Kahramanmaraş merkezli depremlerin ikinci yıl
00:35dönümünü geride bırakıyoruz. Aynı gün ard ardına Kahramanmaraş
00:40Pazarcık ve Elbistan ilçeleri merkezli meydana gelen
00:45depremlerde resmi verilere göre yaklaşık kırk bine kırk bin
00:50bina yıkılmış iki yüz binden fazlası ağır hasar almış on bir
00:55yılda on dört milyonu aşkın nüfusu doğrudan etkileyen bu
00:59yıkımın sonucunda elli binin üzerinde yurttaşımız hayatını
01:03kaybetmiştir. Bu büyük felakette hayatını kaybeden
01:07yurttaşlarımızı saygıyla alıyor ailelerine ve yakınlarına bir
01:12kez daha başsağlığı diliyoruz. Altı Şubat depremleri etkilediği
01:19coğrafi alanın genişliği nüfusun fazlalığı ve yıkımın
01:24boyutu itibariyle yıllarca etkisini sürdürecek bir
01:28toplumsal travma yarmıştır. Bununla birlikte bilimin ve
01:33mühendislik uygulamalarının gelişimine ülkemizin bu
01:36alandaki beşeri kaynaklarına dayanarak Türkiye gibi aktif
01:41fay hatlarıyla ölülü bir coğrafyada deprem endişesiyle
01:45yaşama çaresizliğine mahkum olmadığımız rahatlıkla
01:49söylenebilir. Fakat ne yazık ki bilime ve mühendisliğe kulak
01:54tıkandığı, mezleko dönerinin yok sayıldığı, geçmişteki acı
01:59tecrübelere rağmen bunca yıldır önlem almayan
02:02sorumlulardan hesap sorulmadığı sürece yeni felaketlerinde
02:07kapımızda olduğu bilinmelidir. Deprem istatistiklerine göre
02:12ortalama her altı yılda bir büyüklüğü yedi ve üzeri her
02:17yıl iki adet altı veya üzeri bir deprem meydana gelmekte ve
02:23ne yazık ki bu depremler önemli can ve mal kayıtlarına yolaç
02:28baktadır. Türkiye'de her yıl ortalama yirmi beş bin
02:33civarında deprem oldu. Altı Şubat depremlerinin artçı
02:37yoğunluğu nedeniyle iki bin yirmi üç yılında yetmiş dört
02:41bin iki yüz otuz iki, iki bin yirmi dört yılında ise otuz bir
02:45bin sekiz yüz doksan depremin meydana geldiği bilinmektedir.
02:49Bu veriler ülkemizin depremselliğinin açık bir
02:53göstergesidir.
02:57Asıl şaşırtıcı olan deprem olaylarına aşina olmamıza
03:02karşın depreme yönelik hazırlıklarımızın bu kadar geri
03:07kalmasıdır. Yakın bir gelecekte de büyük depremler yaşayacağımız
03:13gerçeği bilimsel bir hakikattir. Tam olarak ne
03:17zaman ve nerede meydana geleceği bilinmese de bilimsel
03:20veriler ışığında deprem olaylarını öngörmek
03:24mümkündür. Nitekim AFAD tarafından yapılan selerle
03:29çalışmasına göre Kuzey Anadolu ufayında Marmara Denizi'nde
03:32meydana gelebilecek yedi buçuk büyüklüğündeki bir deprem
03:36sonucu kırk dört bin sekiz yüz iki binanın yıkılacağı sadece
03:40İstanbul Kent Merkezi'nde yirmi altı ila otuz bin arasında
03:44yurttaşımızın hayatını kaybedeceği varsayılmaktadır.
03:49Değerli basın mensupları, ülkemizin depremselliği bilinen
03:54bir gerçek. Bilinmez olansa her an deprem beklenen aktif
03:59fay hatlarıyla örülü bir ülkenin yapı stokunun durumudur.
04:03Öyle ki yapı stokumuzun belirsizliğini gözler önüne
04:07seren acı bir olay yakın zamanda Konya ilinde yaşanmıştır.
04:11Konya'da dört katlı bir bina deprem gibi herhangi bir dış
04:16etken dahi olmaksızın kendi dilinden çökmüştür. Üstelik bir
04:21yapının kendi kendine çökülü olayının ülkemizde ilk kez
04:25yaşanmadığı da bilinmektedir. Iki bin yirmi beş yılı
04:30Cumhurbaşkanlığı yıllık programına göre iki bin yirmi
04:35itibariyle Türkiye'de toplam konut sayısı kırk iki nokta iki
04:41milyondur. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Kahramanmaraş
04:46depremlerinden sonra kurulan araştırma komisyonunun Mayıs
04:49iki bin yirmi üç tarihçi raporuna göre altı yedi milyon
04:53konutun en kısa sürede dönüştürülmesi gerektiği
04:56ifade edilmektedir. Altı bin üç yüz altı sayılı kanunun
05:01yürürlüğe girdiği iki bin on iki yılından beş Nisan iki bin
05:05yirmi üç tarihine kadar ülke genelinde yedi yüz seksen bir
05:09bin üç yüz otuz üç konuta riski yapı tespiti yapılmış. Yedi yüz
05:13on bir bin beş yüz kırk beş konutun ise yıkımı
05:17gerçekleştirilmiştir. Yani on bir yılda riski görülen altı
05:21yedi milyon yapının yalnızca yaklaşık yüzde onu kadar
05:24dönüşmeye girmiştir. Ülke genelinde yedi milyon
05:28civarında konutun olası bir depremde yıkılması söz konusuysa
05:32konusuyken bu hızla ilerlerse tüm riski yapılarımızın
05:37dönüşümü ancak yüz yıl sonra tamamlanmış olacaktır. Tabii
05:42yapı stokumuza yeni riski yapılar eklenmezse. Gerçekler
05:47ve vaatler arasında derin bir fark görünmektedir. Bu fark
05:51altı Şubat depremlerinden sonra başlatılan deprem konutları
05:55çalışmalarında da açığa çıkmıştır. Depremlerin
06:00temelerinden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından
06:04üç yüz on dokuz bine bir yıl içinde olmak üzere toplam altı
06:08yüz elli bin konut inşa edileceği sözü verilmiştir.
06:11Bırakalım bir yılda üç yüz on dokuz bin konut yapımını
06:14depremin ikinci yılı geride kalırken yalnızca iki yüz bir
06:18bin konutun tamamlandığı bakanlık tarafından
06:21açıklanmıştır. Depremlerin üzerinden geçen iki yılın
06:26ardından vaat edilen konutların yalnızca yüzde otuz biri
06:30tamamlanmıştır. Tamamlanan konut alanlarında da elektrik, su ve
06:35kanalizasyon hizmetlerinde, kent içi, ulaşımda yaşanan
06:40yetersizlikler günlük yaşamı olumsuz etkilemektedir. Yine
06:45bunu da ilerleyeceği varsayılırsa vaat edilen deprem
06:48konutlarının tamamlanması en az dört yıl daha sürecektir.
06:54Benzer bir durum köy konutlarının inşasında da
06:58mevcuttur. Depremin ardından yüz kırk üç bin iki yüz yetmiş
07:04bir köy konutunun yapılacağı vaat edilmiştir. Şu ana kadar
07:08bakanlık tarafından yapılan açıklamalarda köy konutlarının
07:12yalnızca yirmi ikisinin tamamlanma aşamasına geldiği
07:15anlaşılmaktadır. Otuz bir bin köy konutunun iki bin yirmi dört
07:20sonu itibariyle tamamlandığı belirtilirken şu anda kadar
07:24ihalesi yapılan toplam köy konutu sayısının ise altmış
07:29bin civarında olduğu ifade edilmektedir.
07:36Değerli basın mensupları, deprem bölgesinde birçok ilde
07:41ağır fasayda yapıların yıkım işlemlerinin bile henüz
07:45tamamlanmamış olması bölgenin daha uzun yıllar normal yaşama
07:49dönmesinin zor olduğuna işaret etmektedir. Konut üretimiyle
07:54ilgili sorunlar bir yana deprem bölgesinde bugün hala
07:57altyapı, ulaşım, sağlık, eğitim gibi yaşamsal konularda çok
08:03ciddi sorunlar devam etmektedir. Bir hışa daha
08:06deprem bölgesinde geçici barınma alanlarında giren
08:10depremzedeler elektrik ve su kesintilerinin yarattığı
08:14olumsuzluklarının yanı sıra temiz suya erişim sorunları
08:18hijyen koşullarının sağlanılmaması nedeniyle de
08:21salgın hastalık başta olmak üzere önemli sağlık
08:25sorunlarıyla karşı karşıyadır. Çadırlarda ve konteyner
08:29kentlerde sel ve yangın gibi olaylar meydana gelmekte deprem
08:34felaketinden canlarını zor kurtaran depremzedeler başka
08:38felaketlerle karşı karşıya kalmaktadır. Enkaz atıklarının
08:43yönetimindeki kuralsızlık da asbest yerine bu başta olmak
08:47üzere çok ciddi çevresel sorunlara yol açmaktadır.
08:53Öte yandan altı Şubat depremlerinin ardından
08:58başlatılan yargı süreçlerinde ise yıkımın gerçek
09:01sorumlularının ortaya çıkarılmasından uzaklaşılmakta
09:05tüm sorumluluk günah keçisi ilan edilen teknik elemanların
09:09üzerine yıkılmaktadır. Basına yansıyan verilere göre şu an
09:13kadar açılan davalarda en az beş bin kişinin ölümüne sebep
09:18olan binaların sorumluları yargılanmaktadır. Bu davalarda
09:23ise sadece altmış civarında kamu görevlisi hakkında bilinçli
09:27taksirle birden fazla insanın ölümüne ve yaralanmasına neden
09:31olma, resmi belgede saklayıcılık, taksirle ölüme ve
09:35yaralanmaya neden olma, gönül bir kötüye kullanma suçlarından
09:39soruşturma izni verilmiştir. Kuşkusuz yıkımda sorumluluğu
09:44bulunan herkes yargı önüne çıkarılmalı. Gerçek sorumlular
09:48tespit edilip cezalandırılmalıdır. Unutulmalı
09:52ki halkın can ve mal güvenliğiyle doğrudan ilgili
09:55olan deprem riskine karşı tedbir almak bu hususta gerekli
09:59denetim
Yorumlar