00:00çok ciddi bir yıkımdı ve bu yıkımın ardından bir yıl içerisinde yeniden kentlerin inşa
00:08edilmesi gerçekçi bir iddia değildi.
00:10Tam tersi bizim nitelikli geçici barınma alanlarını orta ve uzun vade, kısa orta
00:19ve uzun vade planlamamız gerekir ve kentleri daha planlı, programlı ve aslında o tarihsel
00:26dirkinini de yansıtacak şekilde geleceğe taşımaya yeniden inşa etme iddiasıyla
00:32yola koyulmalıydık.
00:33Ancak böyle başlamadığı süreç hızlıca müteahhitlerin odağında olduğu bir yöntemle
00:44konutlar yeniden, konut alanları, sadece konut alanları yeniden inşa edilmeye başlandı.
00:50Geçtiğimiz yıl, birinci yıl dolduğunda Mart ayı için 75.000 konutun teslim edileceği
00:57iletilmişti.
00:58Bu da yaklaşık neredeyse %10'una tekabül ediyordu.
01:03Bugün ne durumdayız?
01:04Yine bakanlığın açıkladığı verilere göre 201.000 konut bağımsız biriminin teslime
01:11hazır olduğu duyuruldu.
01:14İş yeri sayısına baktığımızda da yalnızca 149 iş yerinin yeniden inşa edildiği ifade
01:23edilmişti.
01:24Yani 170.000 kullanılamaz iş yerinden 149'unun yeniden inşa edildiğini görüyoruz.
01:33Baktığımızda bu sene itibariyle aslında konut üretim sürecinin bir miktar hızlandığını
01:39söylemek mümkün.
01:40Öte yandan sadece konutların yeniden inşası gerçekten depremin Türkiye üzerinde yarattığı
01:50etkiyi ve kentlerimiz üzerindeki yarattığı etkiyi sarmak anlamına mı geliyor?
01:55Bu açıdan evet doğru bir yoldayız demek mümkün değil.
02:00Bu konut üretim sürecinde bizim bölge ilişkin gözlemlerimizde şöyle aksaklıklar olduğunu
02:08görüyoruz.
02:09Örneğin vatandaşlar boş kağıtlara imza atıyorlar.
02:13Yani bu konut üretim sürecinde ne verecekleri ve şılığında ne alacakları belirsiz.
02:21Yani borçlu olacaklar mı, borçlanacaklar mı, ne kadar borçlanacaklar, ne kadarlık
02:28bir daire alacaklar hiçbiri belli değil.
02:31Ama hızlıca apar topar müteahhitleriyle bu süreç başlatıldı.
02:38Ve devam ediyor.
02:41Şunu söyleyebiliriz.
02:43Yapı yaklaşık maliyetlerin çok üstünde bedellerle ihaleler verildi.
02:47Bu doğrultuda doğal olarak bu işleri üstlenen yükleniciler, müteahhitler ciddi
02:55bir zenginleşme alanı buldular.
02:59Bunu söylemek mümkün.
03:01Hata özelinde ayrıca şöyle kaygılar da var.
03:04Bahsettiğiniz gibi yer değiştirme, yerinden etme ve demografik yapının değişmesi
03:12kaygıları oluştu bölge halkında.
03:15Bunlar önemli ve gerçek kaygılar.
03:18Toplumsal kaygılar.
03:20Tam da bu nedenle zaten aslında bütüncül bir planlama yaklaşımına ihtiyaç var.
03:25Yani sadece konut alanları değil, konut alanlarında yaşayacak insanların çalışma
03:30alanları ne olacak?
03:33Çalışma alanları ve konut alanları piyasanın inisiyatifine bırakılabilecek durumlar mı?
03:40Değil.
03:41Bütüncül kamucu bir perspektif geliştirmesi gerekiyordu.
03:45Şimdi biz bakanlığın açıkladığı verilere baktığımızda yalnızca konut sayılarını
03:50görüyoruz.
03:51Oysa ki bu konut alanlarında yaşayan nüfusun nerede çalışacağı çalışma alanları,
03:58çalışma alanlarıyla konut alanlarının arasındaki ulaşım bağlantıları.
04:03Yine bu konut bölgelerinde yaşayan nüfusun ihtiyaç duyduğu ne kadar sosyal donatı alanı
04:09örneğin hayata geçirildi, eğitim alanları, sağlık alanları bunlar inşa edildi mi?
04:15Mekansal kuruluşu nedir?
04:18Buna dair çok ciddi boşluklar bulunuyor.
04:23Dediğiniz gibi yine Hatay'da, Antakya'da kültürel miras alanlarında da çok ciddi
04:32bir sorun var.
04:34Yani Antakya'da biz reform amaçlı imar planına itiraz ettik ve kamuoyuna yönelik
04:39bir bilgilendirme yapmıştık.
04:41Bu süreçte yürüyen projelerin, uygulamaların, çalışmaların yasal zemini, yasal altlı
04:51olsun diye şeklen üretilmiş plan belgeleriyle karşı karşıya kaldık.
04:57Dolayısıyla proje bazlı bakılıyor bütün bölgelere.
05:01Proje bazlı, inşaat odaklı ve parçacıl müdahalelerle bu alanlar yeniden inşa ediliyor.
05:11Biz bu süreçte odamızın ilk temsilcileriyle de, bölgedeki ilk temsilcileriyle de irtibat
05:17olduk.
05:19Bu anlamda verileri, bilgileri toplamaya çalıştığımızda karşılaştığımız sorunlardan
05:25biri de bu.
05:27Bilmiyoruz.
05:29Bakanlığın, hükümetin, ilgili idarelerin ne yapacağını bilmiyoruz.
05:37Şunu aktarıyor arkadaşlarımız, rezerv yapı alanları sürekli ilan ediliyor, kaldırılıyor,
05:47değiştiriliyor.
05:49Güçlendirme gerektiren binalar olduğunu söylemiştik.
05:53Güçlendirmesi yapılan ama güçlendirildikten ve belli bir maliyet harcandıktan sonra
05:59rezerv yapı alanı içine alınan binalar var.
06:03Bu anlamda uygulamalar da gündelik olarak değişiyor ve hiçbir bilginiz yok.
06:09Rezerv yapı alanları imar planları askıya çıktığında o alanın ilan edildiğini görüyoruz.
06:17Burada bilginin hallenileşmesiyle ilgili de bir problem var.
06:21Dolayısıyla bölgesel olarak bakanlığın hedeflediği, ne ölçüde yaptığı, hangi
06:29alanları rezerv alanında ilan edecek, hangi alanlarda bu sürecin devam edeceğine
06:35ilişkin paylaşılmış net bilgiler yok.
06:39Bu yerelde de maalesef, meslektaşlarımız da, halk da bilmiyor.
06:43Ancak idare işlemler tesis edildiğinde karşılaşıyorlar ve sonrasında süreci
06:49müdahil oluyorlar.
06:51Bu da önemli sakatlıklardan biri sürece ilişkin.
06:55Depremin ardından yapılması gerekenlerin başına şu geliyordu.
07:01Yakın yaşanan bölgede mutlaka mikrobölgeleme etüt çalışması ve jeolojik etüt çalışması
07:09olmayan alanlar vardı.
07:11Hasar alan veya yıkılan yapılarla zemin bilgisinin çakıştırılarak bir analiz yapılması
07:17gerekiyordu ve buna bağlı olarak plan kararlarının ya da yapılaşma kararlarının
07:23tartışılması ve yeniden üretilmesi gerekiyordu.
07:27Anlattığım gibi 24 Şubat 2023 kararnamesinden sonra zaten böyle bir süreç işletim ve
07:33planlama tamamen devre dışı bırakıldı.
07:37Dolayısıyla biz bu yeni oluşturulan konut alanları ya da yeniden kentleşme sürecinde
07:45böyle bir süzgeçten geçirmedik.
07:47Dolayısıyla önümüzde nasıl tehlikeler olacağını bilemiyoruz.
07:53Sadece afet riski deprem de değil yani işte en ufak doğalmayı maalesef son yıllarda
08:01ülkemizde afete dönüşüyor.
08:03Orman yangınını da bu kapsamda düşürebiliriz.
08:07Bir miktar olağan dışı bir yağmurda da sel felaketiyle yüzleşiyoruz.
08:13Bu bağlamda bizim aslında 6 Şubat depremlerinden sonra yaşanan yıkımdan sonra hayata
08:19geçireceğimiz, yeniden hayata kaldıracağımız kentlerin tümüyle afetlere karşı dirençli
08:24olması gerekiyor.
08:26Kuşkusuz bu dirençli kentleri ancak akılcı, bilime dayalı ve planlı programlı bir
08:37yaklaşımla hayata geçirdiğimizde bu tür dirençli bir kentleri inşa etmemiz mümkündü.
08:45Ancak süreç böyle yürümedi.
08:49Yani bugün aslında deprem olduğunda bu kentlerimiz ne olacak sorusundan önce bu
08:56kentlerimiz yaşayabilecek mi?
08:58Yani yaşayan kentler haline dönüşecek mi?
09:00Bizim buna dair de ciddi endişelerimiz var.
09:03Öte yandan bölgenin dışında ülkede kentleşme pratiği olduğu gibi devam ediyor.
09:10Yani ülke tarihinin en büyük depremini ve yıkımını yaşadık.
09:15Ama bu anlamda bir kentsel politikalarda radikal değişikliklerin olmadığını görüyoruz.
09:23Dolayısıyla sadece bölge için değil, ülke için de endişeliyiz.
09:29Şimdi yaklaşık 680 bin konutun kullanılamaz hale geldiğinden bahsetmiştik.
09:37Neredeyse bunun üçte biri yeniden inşa edilmiş durumda.
09:43Ancak hala bizim şimdi yanlışlardan dönmemiz mümkün.
09:48Bölgesel ölçekten mahalle birimine kadar tüm sektörleri de içeriyecek şekilde bütüncül
09:55bir planlama anlayışında derhal dönmemiz gerekiyor.
Yorumlar