00:00Göksu yanımızda Profesör Doktor Orhan Tatar var. Deprem ve
00:05risk azaltma genel müdürü Ege'ye bölgesinde son iki üç
00:09gündür artan sarsıntılar var. Onlar ne anlama geliyor? Neye
00:13bizi işaret ediyor? Onu konuşacağız. Efendim yayınımıza
00:16hoş geldiniz. Hoş bulduk efendim. Eee efendim iki gündür
00:20eee özellikle Ege bölgesinde peş peşe eee meydana gelen
00:24depremler var. Bu konuda bize ne söylemek istersiniz? Evet
00:27yani şunu söyleyebiliriz. Aslında iki gündeyim daha önce
00:29başlayan bir deprem fırtınası var. Yaklaşık bir aydan bu
00:32yana Ege bölgesinin özellikle Santorin Adası'nı
00:35adlandırdığımız Yunan Adası içerisinin etrafında çok ciddi
00:38bir sistemi aktivite var. Bu tabii son bir hafta daha da
00:41büyük büyük bir artış gösterdi ve şu ana kadar bu adanın
00:45civarında büyük bir çoğunluğu da adanın kuzeyi doğusunda
00:47yoğunlaşmış olacak şekilde eee beş yüz otuz civarında bugün
00:51itibariyle orada işte en büyüğü dört nokta sekiz olan eee
00:55depremler var. Bunlar tabii ciddi şekilde takip ediliyor.
00:58Tabii Santorin Adası aslında biliyorsunuz bir volkanik ada.
01:02Orası büyük bir volkanik kompleks ve o eee kompleksin
01:06içerisinde birbirinden farklı değişik samanlarda püskürmüş
01:09volkanlar var, çıkış merkezleri var. Eee bu aktivite de aslında
01:13eee bu volkanik kompleksin Santorin'in volkanik kompleksinin
01:17kuzey doğusundaki bir eee deniz altında bulunan ve şu anda
01:21yüzeye çıkmamış olan bir büyük bir kalderanın etrafında
01:24oluşan bir eee volkanik aktivite. Çok büyük bir çoğunluğu
01:27oraya düşüyor. Aslında Santorin Adası tabii baktığınızda eee
01:31eee en büyük püskürmesini üç bin altı yüz yıl önce yapmış.
01:34Üç bin altı yüz yıl önce çok büyük bir püskürmeyle bugünkü
01:37o büyük ana kaldera bölgesi oluşmuş. Sonra eee bin altı yüz
01:41elli yılında bir başka büyük püskürme olmuş. Çok yakın bir
01:45zamanda ise bin dokuz yüz elli yılında bir püskürme meydana
01:48gelmiş ve bunun tabii sonucunda da işte bir takım eee gaz
01:51çıkışları daha yakın civarında ve daha uzak mesafelerde işte
01:56kül ve benzeri çok daha küçük ııı toz parçacıklarının
01:59değişik yerlere ulaştığını görüyoruz. Özellikle bin altı
02:02yüz elli yılında ve onun öncesindeki altı yüz yılında
02:05ki o büyük patlamalar sırasında oluşan ııı küllerin bizim Ege
02:10kıyılarımıza kadar ulaştığını bugünkü bilimsel değerlerle
02:13ııı biliyoruz. Bugün birçok ııı ilimizdeki ııı jeolojik
02:17çökerler içerisinde, jeolojik yapılar içerisinde o patlamadan
02:21kıyılarımıza kadar ulaşmış olan ııı bu volkanik küllerin
02:25parçalarını görebiliyoruz. Burada tabii ııı Yunan tarafı
02:29biliyorsunuz dün itibariyle bir acil durum ilan etti. O
02:32bölgede ııı girebildiğim kadarıyla Santorini Adası'nda
02:36yaklaşık on sekiz bin civarında bir insan yaşıyor. Iıı tabii
02:40tahliye etmek de mümkün. Ama ııı özellikle iki bin on birle
02:43on iki yılında benzer bir yaklaşık bir on iki on üç ay
02:46boyunca süren büyük bir sismik aktivitenin olduğunu
02:50görüyoruz o bölgede de. Bu da bir ııı deprem fırtınası
02:53adlandırılabilir. Iıı Sayın Fether ııı Ege'deki bir deprem
02:57fırtınasından bahsediyorsunuz efendim. Yani iki günde de
02:59beş yüz otuz sekize aşan bir depremden bahsediyoruz. Peki
03:02bunun Türkiye'nin etkisi ne olur efendim? Evet çok net şunu
03:06söylemek lazım. Yani bugünkü tabii ııı aktiviteye
03:08baktığımızda sürekli biz bir yandan da hem İtalyan ııı
03:11meslektaşlarımızla hem Yunan meslektaşlarımızla sürekli
03:15temas halindeyiz. Sürekli veri paylaşıma yapıyoruz. Bütün bu
03:18veriler birlikte değerlendirdiğimizde aslında bu
03:21volkanın çeperlerinde oluşan bu sismik aktivitenin her geçen
03:24gün yüksekçe azaldığını görüyoruz. Ama tabii burada
03:26şöyle bir risk olabilir. Özellikle ııı bin dokuz yüz
03:30elli yılında olan ııı aktivite sırasında da önce ııı işte ııı
03:35Kasım Aralık ayında ııı yavaş yavaş bu aktivite başlıyor.
03:40Sonra ııı aktivite durduktan belli bir zaman sonra aslında
03:43volkanik aktivite bu kez ııı hareketlenmeye başlıyor.
03:46Dolayısıyla burada da böyle bir risk olduğu için ııı
03:50öncelikli olarak böyle bir ııı acil durum ilan edildi. Tabii
03:53riskin Türkiye açısından ne olduğunu ııı çok net olarak
03:57söylemek gerekirse aslında baktığınızda bu volkanik tabii
04:00patlama eğer olursa ki şu an ııı bu anlamda çok net bir ııı
04:06veri yok. Tamamen takip ediliyor hem bizim tarafımıza
04:08hem de ııı Yunan ııı tarafından bu takip yapılıyor çok ciddi
04:12şekilde. Ama tabii bu tür volkanik patlamaları da biraz
04:15daha volkanik patlamanın büyüklüğüne göre ııı oluş
04:19şekline göre vesaire bir takım farklı parametrelere göre
04:22ortaya çıkacak olan o büyük ııı kül parçacıklarının ııı toz
04:27bulutunun muhakkak belli bir mesafeye kadar taşınması
04:30mümkün. Bunun hızı nereden baksanız ııı saatte yüz altmış
04:34yüz yetmiş kilometreyi de bulabilecek hızlara
04:37erişebiliyor. O nedenle eski tarihsel dönemlerde olduğu
04:40gibi yine benzer bir şekilde kıyılarımıza kadar ulaşma
04:44olasılığı var bunun. Bunun tabii ııı önlemi çok basit. Yani
04:48öyle bir durum olduğunda zaten sürekli ülke olarak bizim ııı
04:52hem deprem dairemiz AFAD'a bağlı hem diğer bütün
04:56üniversitelerimizin bu alanda çalışan akademisyenler onlarla
04:59sürekli temas halindeyiz. Sürekli konuyu
05:01değerlendiriyoruz. Iıı vatandaşlarımızın bu anlamda
05:05sakin olmasına fayda var. Çünkü son bir haftadan beri
05:08özellikle ııı bu konuda sosyal medya üzerinden özellikle çok
05:12ııı dezenformasyon niteliğinde paylaşımlar olduğunu
05:17görüyoruz ve nihayetinde dün biz ııı akşam saatlerinde AFAD
05:21olarak çok kısa öz bir şekilde bir ııı paylaşım yaparak bu
05:24konudaki yaptığımız çalışmaları ve düşüncelerimizi aktardık.
05:28Yine ihtiyaç olması haline bunu muhakkak paylaşırız. Ama ııı
05:32özellikle bu tür ııı volkanik tehlikeler tabii ülkemiz için
05:35de bir tehlike. Çünkü şu anda ülkemizde belki birçok insan
05:39bunun farkında değil aktif diyebileceğimiz on dört tane
05:43volkan var. Bunlar baktığınız işte Kula Volkanı, bu tarafa
05:47geliyorsunuz Erciyes, Hasan Dağı, Göllü Dağı, bu tarafa
05:50daha doğuya gidiyorsunuz işte ağrı, tendürek vesaire. Örneğin
05:54ağrı da bin sekiz yüz kırk yılında püskürmüş, patlamış ve
05:59bunun sonucunda tahminen bin dokuz yüz bin dokuz yüz civarının
06:02insan yaşamını yitirmiş. Çok insanın bilmediği bir ııı
06:05önemli bir ııı afetle karşı karşıya kalmışız o dönemde.
06:08Ondan hemen on beş yıl sonra bin sekiz yüz elli beş yılında
06:11ise tendüre kenarda biliyorsunuz ağrıyla van
06:15arasında bir bölgede çok aktif şu anda da ııı gaz çıkışlarının
06:19olduğu bir ııı alan orada bir püskürme olmuş. Yani dolayısıyla
06:22baktığımızda. Efendim Türkiye'de bu püskürmeler olabilir mi
06:25hala? Işte öyle yani ııı biz bir volkana aktif volkan
06:29diyebilmemiz için onun son on bir bin beş yüz yıl içerisinde
06:33yani jeolojik olarak Polosen dediğimiz dönem içerisinde en
06:36az bir defa püskürmüş aktif hale geçmiş olması gerekir. Tıpkı
06:40faylar gibi. Biz bir faya değeri fay dememiz için orada
06:43ne ne olması gerekiyor? Diri fayın muhakkak son on bin yıl
06:47içerisinde diyoruz ki muhakkak bir büyük yüzey kırığı
06:50oluşturacak büyüklükte deprem üretmiş olması gerekiyor
06:52diyoruz. Burada ayrı mantık var. Son on bin yılda on bir bin
06:55beş yüz yılda yani Holosen jeolojik dönemi içerisinde
06:58muhakkak en az bir defa bir yanardağı patlamışsa bir
07:02aktivite içinde olmuşsa o bir halen potansiyel bir aktif
07:05volkandır. Bu anlamda bizim ülkemizde on dört tane bu
07:08şekilde son bir sorumuz olsun. Iıı özellikle Yunanistan
07:12tarafındaki deprem fırtınası olası hani hep bir beklenildiği
07:17söyleniyor. İzmir'deki o büyük depremi tetikleyebilir mi?
07:20Hayır, hiç yani bunu bunu bunu söylemek mümkün değil. Çünkü
07:23İzmir'de, İzmir'de özellikle kara içerisinde tamamen
07:27bağımsız, farklı bir özelliğe sahip faylar var, diri faylar
07:30var. Bugün İzmir'in sınırları içerisinde birbirinden farklı
07:34uzunlukta, birbirinden farklı özellikte eee birbirinden
07:37farklı dönemlerde deprem üretmiş aktif faylar var.
07:40Bunların sayısı nereden baksanız on beş, on yedi
07:43civarında ve bunlar üzerinde olduğu gibi diğerlerinin de
07:46olduğu gibi şu anda dünyanın belki de en büyük
07:49paleosipoloji projesini yürüteceğiz. Yani bir fayın
07:51üzerindeki eski deprem tarihçesini anlamaya çalışıyoruz.
07:54Bu verileri bilmeden, bu verileri anlamadan yorum yapmak
07:58doğru olmaz. Dolayısıyla şu anda özellikle şunu söylemeye
08:01çalışıyorum. Eee vatandaşlarımızın muhakkak bu
08:04resmi kanallardan çok önemli. Afat tabii bu konuda hem
08:09metanımızla hem diğer kurumlarla üniversitelerimize
08:12sürekli temas halinde. Bu anlamda da sürekli ııı bu
08:15bilgilendirme yapmak bizim en büyük görevimizdir. Çok
08:17teşekkür ederim. Eee Profesör Doktor Orhan Tatar'la Ege
08:21Denizi'ndeki deprem fırtınasını konuştuk. Yoksul Sözlü'yenden
08:25sende.
Yorumlar