00:00Evet Ege Denizi'nde sismik hareketlilik sürüyor. Bölgede 48 saatte 400'den fazla deprem meydana geldi.
00:07Haberde de aktardık. Depremlerin merkezi Santorini ve Amargos Adaları ve çevresi Yunanistan alarm durumuna geçti.
00:13Tüm etkinlikler iptal edildi. Bölgede eğitimi ara verildi.
00:16Şimdi bu deprem fırtınasının ne anlama geldiğini, Türkiye'yi etkiler mi etkilemez mi?
00:21Bütün bu başlıkları konuşacağız.
00:23İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Öğretim Yazısı Jeoloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Öztürk bizimle birlikte.
00:29Hocam hoş geldiniz.
00:30Hoş bulduk. Teşekkür ederim.
00:31Şimdi büyük bir hareketlilik var. Alışılagelmişin dışında bir durum yaşanıyor.
00:35Şimdi bir haritamız var. Onu ekrana getirelim.
00:37Bir deprem fırtınası diyoruz buna.
00:39Ne diyorsunuz? Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:41Bölgenin de geçmişine baktığımız zaman ki Santorini volkanik bir ada değil mi?
00:45Doğru.
00:46Daha önce bir volkanik bir patlama da yaşandığı için farklı da bir korku var. Nasıl yorumlamak lazım?
00:51Bir volkan patlamamız eksikti.
00:52Tabii. Hem de değil mi?
00:53Bir de o bütün olayların içine...
00:55Umarım olmaz.
00:56Umarım olmaz ama olabilir de.
00:58Tabii ki.
00:59Şimdi biraz onu konuşalım.
01:00Tabii.
01:01Şimdi bu Ege'de bir sonraki haritamızda daha ayrıntısını göreceğiz ama burada büyük bir yiğitim zonu var.
01:06Burası Girit Adası. Buraya Girit Yiğit'in kuşağı diyoruz.
01:09Burası Ege Denizi'nin altına doğru dalıyor.
01:13Fakat Ege Denizi, burası dünyada en hızla gerilen alanlardan başında geliyor. Çok hızlı geriliyor.
01:20Yani burada kabuk normalde 45-50 kilometre, 70'e kadar çıkan 35-40-45-50 kilometre olan kısa kabuk.
01:30Kırılgan kabuk. Burada 25-24 kilometre, 22 kilometre, 20 kilometre.
01:35Böyle bir büyük bir fark var.
01:36İyice incelmiş. Kabuk gerilince kabuk iyice çekile çekile, çekile çekile incelmiş.
01:42O istediğiniz haritayı bir ekrana getirin.
01:44Böyle bir yerdeyiz. Böyle bir yerdeyiz.
01:46Şimdi o haritada bu daha iyi gözükecek.
01:49Şimdi bakın bu maviler büyük deprem üreten, büyük Ege'nin altına doğru dalan Akdeniz plakası.
01:57Bu dünyanın en yaşlı okyanus kabuğu, 250 milyon yıllık büyük bir kabuk.
02:01Bitecek bu da. Yani Afrika gelecek, en sonunda gelecek buraya yaslanacak.
02:05Ne oluyor? Burası dalıyor, burası geriliyor.
02:08Komple şu okları görüyor musunuz? Gerilme. Geriliyor.
02:12Burası da gerilmenin en fazla olduğu yer. Amargos Havzası'nı görüyorsunuz burada.
02:18Amargos Adası. Şunlar da depremler.
02:21Şu 1957'de olan deprem. Yedilik bir deprem olmuş orada.
02:257-2, 7-3 büyüklüğünde bir deprem.
02:27Yani burası, şurası da Santorini.
02:30Bakın adamımız da burada. Patlamış büyük bir volkanın içi çöküntülü bir yer.
02:35Güzel bir ada.
02:36Ve burası volkanik yay diye bir yay kuşağı.
02:40Bu 2002'de çıkan, çok yeni bir makaleden aldım bu şekli.
02:45Böyle bir yerdeyiz.
02:47Şimdi burada bu volkanik kuşakta evet, volkanik yaylar var.
02:51Çok genç, aktif. Son 10 bin yılda defalarca patlamış. İklimi değiştirmiş.
02:56Türklerin hatta göçünün sebebi olduğu iddia edilen bunlar yanardağlar.
03:00Yani Asya'dan çıkıp Türklerin göçünde bu iklim krizi büyük bir rol oynuyor.
03:05Bunlar var altında. Bunlar da sayesinde...
03:07Yani çok geniş bir coğrafyayı etkileyebilir buradaki büyük bir...
03:10Patlama. Tabii. 3 patlama var.
03:12536'da, milattan sonra 536'da 3 büyük patlama.
03:16Bu, İzlanda ve Krakatoa. 3 büyük volkan patlıyor.
03:20Şimdi böyle bir yerde bolca deprem görüyoruz.
03:24En büyüğü 4,8.
03:264 küsür, 4... Böyle bir fırtınalar var.
03:28Biz bu fırtınaları daha önce de gördük.
03:30Biz bu fırtınayı Ege'de gördük.
03:34Midilli Bölgesi'nde gördük.
03:36Kırkıağaç Bölgesi'nde gördük.
03:38Ve sustular.
03:40Şimdi bunun için şöyle bir yorum yapabiliriz.
03:42Aynısı olur mu olmaz mı? Değil mi? Böyle bir endişe var şurada.
03:45Tabii, tabii.
03:46Sağ mı yoksa daha büyük bir deprem olabilir mi?
03:48Şimdi burası geriliyor.
03:49Alttan da magma gerildiği için
03:51Alttan da magma bu alanlara doğru yerleşiyor.
03:54Şurası gerilmenin, incelmenin, kabuktaki gerilip incelmenin ekseni burası.
04:00En ince olduğu yere görüyoruz.
04:02En ince olduğu yer burası.
04:0420-22 kilometre kalınlıkta bir kabuk.
04:06Yani oradan sonra zaten kabuk yok.
04:09Kırılmıyor ondan sonra.
04:11Kırılgan bir malzememiz elimizde kalmıyor.
04:14Buranın altında.
04:16Şimdi böyle bir yerde bu kadar sık bir depremler.
04:19Sizin haritanızda biraz daha bu faya yakın giden,
04:24Amargos hafızası fayına yakın dönen, kuzey doğu güney batı gidişli depremler vardı.
04:29Ama burada, bunu biz USGS'den aldık.
04:33USGS'in, Geological Survey'in şeyleri, deprem noktaları bunlar.
04:38Hemen hemen bizim AFAD datalarıyla da uyuyor.
04:42Burada büyük bir deprem bekler misiniz?
04:44Şimdi, hayır beklemiyoruz. Niye?
04:46Çünkü burası 7 nokta, küsur kırıldı. 7.3 bu kırıldı 1957'de.
04:50Burası böyle büyük bir depremi üretecek normal bir fay yok.
04:54Bir defa yeni büyük bir deprem beklemiyoruz.
04:57Peki Bekdörtler'de mi gider? En fazla kaça kadar?
04:59Buralarda gider. Muhtemelen de bu ya susarak,
05:02ve ertesi gün, birkaç gün sonra bu iş giderek susacak.
05:06Şimdi bu büyük olasılıkla aşağıdan magma geliyor,
05:09magma cepleri, kabuğa giriyor, üstte kırıyor.
05:11Bir daha geliyor, alttan gelen magmanın yerleşimiyle ilgili kabukta kırılıyor.
05:15Volkanik bir hareketlilik.
05:17Hatta magmatik bir etkilik. Yüzeye çıkarsa volkanik diyoruz buna.
05:20Daha henüz volkan yapmadı. Yüzeye çıkmıyor.
05:23Aşağıda kalıyor, geliyor ergi, kabuk.
05:27Bu ergi itlerin oluşturduğu büyük bir olasılıkla bir sismik aktiviteyi gösteriyoruz.
05:32Bu aktiviteler büyük volkan patlamaları önce oluyor.
05:35Yani Krakatoa'nın bir belgeseli var muhteşem Pasifik'te.
05:39Onun öncesi böyle çok sismik olarak çok aktif, sürekli sallanıyor zıngır zıngır.
05:45Ve arkasından o miner ölüyor, Krakatoa'da. Büyük tsunamiyle o.
05:49Şimdi burada da bu yapabilir bunu, patlayabilir.
05:53Büyük deprem beklemiyorsunuz ama bir volkanik patlama meydana gelebilir belki.
05:57Belki. Geçmişte olduğu için o da olabilir.
06:00Ama olma şartı, olma koşulları yok.
06:03Onun için bölgenin şişmesi, kabarması, sıcak suların, suyun kimyasının,
06:09bileşiminin, debisinin, gazların çıkışlarının değişmesi lazım.
06:14Yani orada öyle bir volkan patlamadan önce çok şey olur.
06:18Ama çok şeyin yine hala direkt bir patlamaya işaret edeceğini söyleyemeyiz.
06:24Burası izleniyor.
06:26Yani burası bizde de bir dönem erciyazlığını real time monitoring dediğimiz,
06:33gerçek zamanlı izliyoruz.
06:35Yani o an gazı durumu ne, o an suyun sıcaklığı ne kadar değişiyor falan izliyoruz.
06:41Burası da izleniyor muhtemelen. Yunanlılar mutlaka izliyorlar.
06:45Hemen acil toplantılar yaptı, hemen önlemler oldu.
06:47Yaptılar, evet önlemler dediler.
06:49Afak'tan da bu arada bazı açıklamalar geliyor.
06:51Hocam, Ege Denizi'nde de böyle bir deprem ya da volkanik bir patlama olursa dediğiniz gibi,
06:57biz Türkiye tarafından da Ege Denizi kıyılarında da bu nasıl hissedilebilir acaba?
07:01Şöyle, bu daha önce patlamış, bunun külleri bize gelmiş.
07:05Bir tsunami etkisi yaratır mı?
07:07Yaratabilir. Onun patlama, büyük patlama olursa, krakato gibi.
07:12Krakato da su altında büyük bir patlama yaptı, muhteşem dalga yaptı.
07:16Ama büyük, büyük tsunami yapacak bu kırılma.
07:20Büyük fayımız bu. Burası kırıldığı zaman hem Akdeniz'i hem Ege'yi,
07:26Akdeniz'e kadar çünkü, yakın çünkü.
07:28Gümbür gümbür, gümbür gümbür tabii. Tarihinde olmuş.
07:31Burası kırılmış, milat başlarında ve İskenderiye'deki çok büyük dalgalar,
07:40oradaki faroz şeyini, fenerini, İskenderiye Kütüphanesi'ni falan filan,
07:47hatta şehri, çok yedi yerini su altına almış bir tsunami üreten büyük merkez bu.
07:53Bütün işin zaten, bütün filmin altında bu var.
Yorumlar