00:00Müsilajın ortaya çıkışına ve ilerleyişine bakacak olursak,
00:05müsilaj aslında su kütlelerinin kirlilik nedeniyle,
00:10yani insan eliyle oluşturulan kirlilik nedeniyle,
00:13oksijensiz kalışının su yüzüğüne yansıttığı bir sonuç.
00:18Yani aslında müsilaj bir alerjikaz işareti.
00:22Marmara Denizi'nin kirlenmesi ve buna bağlı
00:27alınan önlemler süreci yaklaşık 40 yıldır sürüyor.
00:32Bunun 40 yıllık bir geçmişi var.
00:35Bu kirlilik, Marmara Denizi'nin kirliliği,
00:39en önemli işaretini 2021 yılında verdi.
00:432021 yılında Marmara Denizi'nin yüzeyinde
00:48müsilaj çok geniş bir alanda
00:51ne kadar önemli bir tehdit olduğunu bizlere gösterdi.
00:55Daha sonra bu müsilajın, yüzeydeki müsilajın
01:00mekanik olarak temizlenmesi gerçekleşti.
01:03Ama bunun yanı sıra müsilaj tehdidi de Türkiye gündemine oturdu.
01:07Ne yapıldı? Stratejik bir plan hazırlandı.
01:10Bilim kurulu oluşturuldu ve eylem planı,
01:14koordinasyon kurulu da oluşturularak çalışmalarına başladı.
01:20Aradan 3 yıl geçti.
01:22Ancak bu 3 yıl sonrasında
01:25Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin Deniz Bilimleri Estüdüsü'nün
01:29Bilim 2 gemisinin yaptığı araştırmanın sonuçları
01:34bizim istediğimiz sonuçlar,
01:37görmeyi istediğimiz sonuçlar olmadı maalesef.
01:41Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından yapılan çalışma,
01:44Marmara Denizi'nde yapılan ölçümler bu 3 yıl sonrasında
01:48Marmara Denizi'nin ilk 30 metresi hariç
01:52ciddi oksijen azlığı içerisinde ve koma halinde olduğunu ortaya çıkardı.
02:00Şimdi bu açıklamanın bir başka önemli hususu daha vardı.
02:04Açıklamada şöyle deniyordu.
02:07Sıcaklık, oksijensizleşme ve kirliliğin Marmara Denizi'nde
02:12birbirini besleyen kısır bir döngü oluşturduğu ifade ediliyordu.
02:19Bu çok önemli çünkü bu bizim çözümden oldukça uzak olduğumuzu
02:25göstermesi açısından önemli bir bulguydu.
02:28Bilim insanları bunu da açıkladı ve daha sonra açıklamalarına şöyle devam ettiler.
02:34Son 3 yıldaki gidişat eğer aynı şekilde devam ederse
02:39önümüzdeki 4-5 yıl içerisinde
02:41doğu Marmara'da hidrojen sütları artacak ve bunun da
02:45bir felaket anlamına geleceğini şimdiden söyleyebiliriz dediler.
02:50Bilim insanları Marmara'da müsilajı yaratan sorunun
02:54azot ve fosfor yükü olduğunu ifade ettiler.
02:58Şimdi bu yük nereden geliyor ona bakalım.
03:00Bu yükün önemli bir kısmı tarımsal girdilerden yani tarımsal sulama sonrasında
03:07Marmara Denizi'ne ulaşan drenaj sularının içerisindeki kirlilikten geliyor
03:14ve aynı zamanda daha büyük oranda Marmara Denizi çevresindeki kentlerin
03:20yeterince arıtılmadan doğal ortama bırakılan Marmara Denizi'ne bırakılan
03:26atık sularından kaynaklı.
03:28Buna yönelik olarak önlemler de devreye alınmış durumda.
03:33Örneğin Haziran 2021 yılında 22 maddelik Marmara Denizi eylem planı açıklandı.
03:43Bu maddelerden 14 adedi kirliliğin azaltılmasıyla ilgilidir.
03:48Bu da müsilaj sorununun nedeninin açıkça bilindiğini ortaya koyması açısından önemli.
03:56Şimdi bu tedbirler alındıktan sonra son 3 yıldır bu konuda yapılan çalışmalar neticesinde
04:06bir takım toplantılar gerçekleşti.
04:09Kirlilik yönleyici bilimsel projeler üzerinde çalışıldı.
04:14Marmara Denizi Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi.
04:19Hatta bu Özel Koruma Çevre Bölgesi'nin sınırları da genişletildi.
04:24Eylem Planı Koordinasyon Kurulu oluşturulmuştu.
04:27Bu kurul bölgedeki farklı kentlerde 5 toplantı yaptı.
04:31Çalışmalar sürüyor ancak Marmara Denizi'nin kirliliği de sürüyor.
04:36Müsilajın biyolojik sonuçları itibariyle bir kirlilik sorunu ancak sebepleri itibariyle
04:43bir atık su yönetimi ve çevre yönetimi sorunu olarak görülmesi gerektiğinden söz etmeliyim.
04:50Yani müsilaj sonuçları itibariyle bir biyolojik kirlilik sorunudur ama sebepleri itibariyle
04:56bir atık su yönetimi, bir su yönetimi ve çevre yönetimi sorunudur.
05:01Müsilajın oluştuğu bölgede suyu miktar ve kalite olarak havza bütünlüğü içinde
05:08entegre ve ödülsüz olarak yönetmeliyiz.
05:12Evet, suyun miktar ve kalite olarak havza bütünlüğü içerisinde yönetilmesi için
05:18bu yönetim tarzında öncelikle yaygın ve noktasal kirliliklerin tam denetim altına alınması
05:26ve aslında bunu denetlemenin önündeki engellerin ortadan kaldırılması lazım.
05:35Yani alınan önlemlerde önlemlerin etkinliği kadar bu önlemlerin uzun süre devam etmesi
05:42ve sürekliliğinin sağlanması da önemli.
05:47Şimdi Marmara Denizi çevresinde bu önlemler alınırken havza yönetimi esasıyla eğer işe bıkılacak olursa
05:54Marmara Denizi'nde Marmara Havzası ve Sursunluk Havzası'nın birlikte ele alınması
05:59ve bu havza bölgesinde tüm ilgili ölçüm, denetleme ve kontrol hizmetlerinin
06:06uygulama kurumlarıyla tam bir eş güdüm içerisinde gerçekleştirilmesi lazım ki
06:11bu yeni bir havza yönetim yapısına ihtiyaç duyulur.
06:14İşte bu yapı aslında yeni çıkacak olan su yasası içerisinde havza yönetim yapısı olarak tanımlanacak.
06:22O nedenle su yasasının da çıkması bu açıdan alınacak olan önlemlere yasal olarak,
06:27yasal çerçeve olarak önemli bir oranda katkıda bulunacak demektir.
06:31Şimdi Marmara Denizi'nde bu anlamda yapılan çalışmalar da var tabii ki
06:37ama bu çalışmaların Marmara Denizi çevresinde alınacak olan önlemlerin
06:43başarılı olması, bu geçici kurulların koordinasyon çalışmasıyla gerçekleşmesi zor görünüyor.
06:51Marmara Denizi Havza Bölgesi'nde bir yeni su yönetim planı hazırlanabilir.
06:56Ancak bu planın hazırlanmasından daha önemli olan şey
07:00plandaki tedbirlerin sürekli ve etkili bir şekilde
07:04hangi kurum ve kuruluş tarafından yerine getirilebileceği, gerçekleştirebileceğinin tespitidir.
07:10Şimdi bu görev hala yapılıyor. Kimin tarafından yapılıyor?
07:13Farklı yetki ve sorumluluklar taşıyan ilgili kurumlar bir araya geliyor.
07:17Koordinasyon kurumu kapsamının çalışması içerisinde
07:21ve bu kurul tarafından gerçekleştirmeye çalışılıyor.
07:24Ama sonuçlar bize gösteriyor ki
07:27bunun daha ileri seviyede, daha etkin bir şekilde ve daha sürekli ve acil olarak
07:32uygulanmasına yönelik tedbirlere ihtiyaç var.
07:36Eğer son 3 yıldaki gidişat sürecek olursa
07:40önümüzdeki 4-5 yıl içerisinde Doğu Marmara'da hidrojen sültürünün artacağı
07:45ve bunun da bir felaket anlamına geleceğini söylemişti çok değerli bilim insanları.
07:50Ve bu durum sadece deniz kirliliği açısından ortaya çıkan bir sorun değil.
07:57Aynı zamanda balıkçılık, su ürünleri gibi
08:01ekonomik sonuçları da olabilecek olan bir soruna işaretleniyor.
08:04Müsülajın oluştuğu koşullar ne?
08:07Bilim insanları bunu şöyle açıklıyor.
08:09Durgun su, artan kirlilik ve artan sıcaklık.
08:14Deniz kıyılarımızda bu koşulları sağlayan hemen her yerde özellikle
08:21atık suların yeterince arıtılmadığı ortama, doğal ortama bırakıldığı,
08:26sahillere bırakıldığı bölgelerde bu 3 koşulun bir araya gelmesine
08:32müsülaj oluşumu ortaya çıkabilir.
08:35Bu zaten bazı sadece Marmara'da değil,
08:38yine Ege'de, Karadeniz'de bazı sahillerimizde
08:44daha küçük ölçekte de olsa görülmeye başlandı.
08:48Bu açıdan bakıldığında öncelikle yapmamız gereken şey
08:53üzerinde etkili olabileceğimiz parametre üzerinde çalışmak
08:57ve denize bıraktığımız bu atık su arıtımının eksik yapılmasından kaynaklanan
09:06kirliliği azaltmak olduğunu söyleyebiliriz.
09:09Bu kirlilik azaltıldığı sürece
09:12müsülajın oluşumunu büyük oranda engelleyeceğiz gibi gözüküyor.
Yorumlar