00:00Biliyorsunuz yaklaşık bir buçuk yıldır eee fiilen yani geçti
00:06geçen sene Eylül'de açıkladık ama fiilen uyguladığımız bir
00:10orta vadeli program var. Eee bu programın artık çıktılarını
00:16konuşabiliriz. Geçen sene bu vakitlerde daha çok ne
00:20yapacağımızdan bahsediyordum. Şimdi biraz eee yani bir yılın
00:27yapabiliriz. Ama daha önemlisi iki bin yirmi beşe ilişkin eee
00:33bence görünümü konuşmamız lazım. Buradan baktığımızda
00:38hatırlarsanız geçen senede söyledik. Bu programın tek bir
00:43hedefi var. Sürdürülebilir yüksek büyüme ve bunun daha
00:48adil bir şekilde dağılımı. Basit. Peki bunu nasıl
00:53başaracağız? Enflasyonu düşürerek fiyat istikrarı. Mali
00:58disiplini sağlayarak Sürdürülebilir cari açığı
01:03yakalayarak çünkü makro finansal istikrarın
01:07tesis edilmesi gerekiyordu. Ve esas olarak yapısal dönüşümle
01:12rekabet gücünü ve verimliliği arttırarak. Dolayısıyla
01:16gördüğünüz gibi çok da karmaşık bir resim değil. Basit. Peki ne
01:22kadar mesafe katettik? Birincisi bu program sayesinde
01:28Türkiye'de kırılganlıkları azalttık. Makro finansal
01:32istikrarı tesis ettik. Daha gideceğimiz yol var ama bu
01:38önemliydi. Yani ödemeler dengesi risklerini enflasyonun
01:43kontrolüden çıkma risklerini bunların hepsini daha
01:47yönetilebilir bir noktada tuttuk. Bütçe disiplini deprem
01:52yaralarını sararken tesis ettik. Yani birazdan
01:58göstereceğim ben size rakamlarla. Eee bütçe
02:02görüşmelerinde de söyledim. Bugünkü fiyatlarla iki yıllık
02:07deprem için bütçeden tahakkuk eden miktar bugünkü fiyatlarla
02:12iki nokta altı trilyon lira. Bunu cari kura bölün neredeyse
02:18yetmiş beş milyar dolarlık bir rakamda. Yani dünyanın en
02:21güçlü ülkeleri bile bu türden büyük bir doğal afet karşısında
02:26ne yapar? Yani bayağı etkileniriz. Biz de etkilendik
02:29ama ona rağmen şu anda bütçe disiplini iki bin yirmi beş
02:33itibariyle tesis etmiş olacağız. Real ekonomi imalat
02:39sanayinde geçici bir tabii ki daralmayla karşı karşıyayız.
02:44Sınırlı bir daralmayla karşı karşıyayız. Gerçi orada da
02:46toparlanmanın işaretleri başladı. Ama ekonominin
02:51geneline baktığınız zaman şunun altını çizmek istiyorum.
02:54Oldukça dayanıklı ve bir milyondan fazla vatandaşımıza
02:59son bir yılda istidam imkanı sunuldu. Iki bin yirmi beşte
03:05en büyük önceliğimiz tabii ki dezenflasyon. Ve onunla
03:10birlikte yapısal dönüşümün hızlandırılması. Şimdi bakalım
03:15müsaade ederseniz. Az önce ben özetledim. Sizin görsellerle
03:20söylediklerimizi destekleyelim. Bir. Ülkede cari açık.
03:25Ülkemizde cari açık. Milli gelirin yüzde birinin altına
03:30indi. Biz milli gelirin yüzde iki, iki buçuğuna kadar
03:34sürdürülebilir görüyoruz. Dolayısıyla aslında
03:38güneyimizdeki bu kriz olmasa muhtemelen muhtemelen bu seneyi
03:45sıfır açıkla kapatırdık. Dolayısıyla gerçekten burada
03:50hangi faktörler etkili oldu? Tabii ki bir miktar altına
03:54ilişkin aldığımız tedbirler etkili oldu. Enerji fiyatları
03:59etkili oldu. Şimdi diyorlar ki efendim ekonomi yavaşladığı
04:03için. E tabii ki ekonomi bir miktar yavaşladı. Bunun da
04:07etkisi var. Tabii ki var. Ama bakın ihracatta bir gerileme
04:14yok. Hizmet ihracatında bir gerileme yok. Esas olarak
04:19ithalatta daralma var. Ve bazıları efendim tüketim
04:24ithalatı arttı falan o tamamen aslında altın ithalatın
04:27mücevher görüntüsü altında biz biraz biliyoruz rakamların
04:32detayına vakıfız. Tüketim ithalatı da iddia edildiği kadar
04:35falan artmamış. Yani henüz çünkü biz yakından bütün
04:39verileri takip ediyoruz. Ama özetle Türkiye'de cari açık
04:44milli gelire oran olarak bu sene muhtemelen yüzde sıfır nokta
04:47yedi civarında olacak. Yüzde sıfır nokta sekiz sıfır nokta
04:51yedi civarında olacak. Bu oldukça önemli bir kazanım
04:55çünkü bu makro finansal istikrar açısından çok önemli
04:58Gelelim rezerv konusuna. Tabii rezervler her hafta değişiyor
05:02ama en son açıklanan haftayı ben tabii ııı konuşacağım
05:05burada. Brezilya'nın etkisiyle son bir iki haftadır ııı
05:09rezervlerde bir miktar bütün dünyada olduğu gibi ııı bir
05:13miktar gelişmekte olan ülkelerde tedirginlik var.
05:15Bizde de ııı bir miktar ııı portföy ııı düzeltmeleri oldu
05:20ama sonuç itibariyle ııı Türkiye'de rezerv bir endişe
05:25kaynağı olmaktan çıktı. Yani uluslararası tanımlara göre
05:29rezerv yeterliğini sağladık. Türkiye'nin dış finansmana
05:33erişim sorunu yok. Yani şöyle söyleyeyim program öncesinde
05:37real sektör rollover rasyoları yüzde yetmiş ikiye kadar
05:41düşmüştü. Beş yıllık beş aylık ortalama. Bankacı sektörü ki
05:46çok uzun vadeli ilişkilere sahip orada bile yüzde yüzün
05:49altına düşmüştü. Bakın bir taraftan CDS'ler düştüğü için
05:56borçlanma maliyetleri düştü. Bir taraftan da vadeler uzadı.
06:01Bir taraftan da rollover rasyoları yüzde yüzleri oldukça
06:05üzerine çıktı. Ve bunun üzerinden yani iki bin yirmi
06:11üç Mayıs sonrası Türkiye'ye bu iki kanaldan elli milyar
06:15dolardan fazla para girişiyordu. Bunun da önemli
06:18bir kısmı vade olarak daha makul vade. Ve biz basit bir
06:23hesap yaptık. Hani diyorlar ya işte sıcak para işte şu kadar
06:27kazanıyor vesaire. Aslında gelecek beş yılda bizim faizden
06:34yurt dışı borçlanma üzerinden söyleyeyim. Bugünkü CDS'lerle
06:39ki rahat sürdürülebilir muhtemelen aşağısına ineceğiz.
06:44Yıllık yedi milyar dolarlık faiz ödemelerine tasarruf
06:50sağlayacağız. Raporda çok rahat bir şekilde cari açıktaki
06:55daralmadan bahsediliyor. Bütçe disiplini tesis edilmesinden
06:58bahsediyor. Yapsal dönüşme ilişkin ııı programdan
07:02bahsediyor. Bütün bunlardan bahsediyor. Dezenflasyon
07:05sürecinden bahsediyor. Dolayısıyla şunu da altını
07:10çizeyim. Çok nadirdir. Üç ayrı reyting kuruluşu tarafından üç
07:15ayrı bir yılda ikişer kademe notu artması çok nadirdir ve
07:20iki bin yirmi dört yılında dünyada tek ülkeyiz. Dolayısıyla
07:25bütün bunlar aslında ııı programın bir fark yarattığını
07:31ortaya koyuyor. Şimdi mali disipline gelince AK Parti
07:37hükümetlerinin en önemli özelliklerinden bir tanesi
07:40gerçekten doksanlı yıllar sonrasında mali disiplinin
07:45güçlü bir şekilde kalıcı bir şekilde tesis edilmiş olmasıdır.
07:48Ve Türkiye bundan çok kazandı. Çünkü bunun sayesinde bütçenin
07:52bakın faiz gideri aşağı çekildi. Bütçeye oran olarak
07:57milli gelire oran olarak ve ortaya çıkan mali alan sağlık
08:02için, eğitim için, çiftçimiz için, esnafımız için bütün bu
08:06kullanıldı. Geçen sene depremin tabii en büyük faktör
08:15deprem, depremin bir de tabii ki EYT ve benzeri
08:20uygulamaların etkisiyle geçen sene tedbir alınmasaydı bütçe
08:26açığı belki milli gelire oran olarak tahmin o düzeydeydi.
08:30Yüzde dokuz on civarında olacaktı. Türkiye tabii bu
08:35türden büyük bir açığı ııı kolay bir şekilde yönetemezdi.
08:39Biz ne yaptık? Tedbir aldık. Evet. Tedbir aldık geçen sene.
08:43Ve onun sayesinde geçen sene bütçe açığını milli gelire
08:47oran olarak yüzde beş nokta ikide tuttuk. Kontrol altına
08:51aldık. Onun üçte ikisi görüyorsunuz orada var. Iki bin
08:55yirmi üç. Üçte ikisi deprem. Bu sene tabii ki depremin ağırlığı
09:01bütçede devam ediyor. Ve bu senede büyük ihtimalle bütçe
09:05açığını öngörülerimiz çerçevesinde muhtemelen yüzde
09:09beşin bir tık altında yüzde dört nokta dokuz öngörüyoruz.
09:11Bu da önemli. Neden? Çünkü deprem etkisi azaldıkça bütçe
09:18açığı tabii ki daha da düşecek ve biz iki bin yirmi beşte
09:23bütçe açığını yüzde üç yuvarına düşürmeyi hedefliyoruz. Ve
09:28böylece aslında mali disiplini yeniden güçlü bir şekilde deprem
09:33yaralarını sararken tesis etmiş oluyoruz. Bakın deprem
09:38harcamaları burada. Yani iki trilyon gibi görünebilir size.
09:42Yani ama bugünkü fiyatlarla iki nokta altı trilyondan
09:47bahsediyoruz. Önümüzdeki yıllarda tabii ki bir miktar
09:52yavaşlayacak ama iki bin yirmi yediye kadar iki bin yirmi
09:55sekize kadar deprem harcamaları tabii ki devam
09:58edecek. Çünkü altyapı ihtiyaçları
Yorumlar