00:00Teşekkür ediyoruz. Sayın Başkanım, değerli
00:09milletvekillerimiz, bakanlığımızın iki bin yirmi
00:12beş yılı merkezi yönetim bütçe kanunu teklifiyle iki bin yirmi
00:17üç yılı merkezi yönetim kesin hesap kanun teklifinin
00:20görüşmeleri münasebetiyle huzurlarınızdayım, genel kurulu
00:24saygılarımla selamlıyorum. Öncelikle görüşme
00:27düşüncelerini, eleştirilerini burada ifade eden
00:30milletvekillerimize çok teşekkür ediyoruz. Bunlardan
00:34ziyadesiyle faydalanacağımızı iştenlikle belirtmek istiyorum.
00:39Bugün on Aralık Dünya İnsan Hakları Günü. Bu özel günde
00:43başta Filistin olmak üzere hangi ırka, dine, dile, renge
00:50sahip olursa olsun insanların haklarının ihlal edilmediği
00:54insan onuruna saygılı daha adil bir dünya inşa etme
00:59çağrımızı gazi meclisimizden bir kez daha haykırıyoruz. Aynı
01:04zamanda bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi faaliyetlerini
01:09ekranlarında milletimize sunan Türkiye Büyük Millet Meclisi
01:13TV, TBMM TV'nin de otuzuncu yaş günü kutluyorum. Çalışanlarına
01:20da kolaylıklar ve başarılar diliyorum. Sayın Başkanım
01:24değerli milletvekillerimiz adalet her şeyin temeli ve
01:28insanın erdemidir. Adaletin olmadığı yerde barış olmaz,
01:32huzur olmaz. Herkesin onurlu yaşamasının teminatı
01:37adalettir. Adalet ise haklıya hakkını vermektir. Adaletin
01:43hakkıyla tecellisi hukuk devletiyle mümkündür. Yasama,
01:47yürütme ve yargıdan oluşan demokratik hukuk devletinin
01:51adaleti hakkıyla tecelli edebilmesi için tarafsız ve
01:55bağımsız etkin işleyen bir yargı sistemine sahip olması
02:00elzemdir. Son yirmi iki yılda ülkemiz demokratik hukuk
02:05devletinin tahkimi ve güvenilir adalet sisteminin
02:08tesisi yolunda önemli mesafeler almıştır. Bu süreçte
02:12meclisimizin yoğun çalışmaları sayesinde temel kanunlarımızın
02:17tamamını yeniledik. Ve toplumun ve çağımızın
02:21ihtiyaçlarına uygun hale getirdik. Darbe Anayasası'nın
02:25vesayetçi ruhunu azaltan önemli reformları milletimizin
02:29desteğiyle gerçekleştirdik. Milli Güvenlik Kurulu'nu,
02:32Yüksek Askeri Şurayı, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nu ve
02:37Anayasa Mahkemesi'ni yeniden yapılandırarak ülkemizin
02:40demokratik hukuk devleti niteliğini güçlendirdik. Askeri
02:45Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Devlet Güvenlik
02:49Mahkemeleri ve özel yetkili mahkemelere son vererek
02:53ülkemizde yargı birliğini sağladık. Sıkı yönetim ilanına
02:57izin veren anayasa hükmünü kaldırdık. Darbecilerin
03:01yargılanamayacağına dair anayasa maddesini yürürlükten
03:05kaldırarak yıllar sonra da olsa millete hesap vermelerini
03:10sağladık. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçerek
03:13parlamenter sistemin neden olduğu istikrarsızlıklara kısa
03:18süren koalisyon hükümetlerine ve bunların yol açtığı siyasi
03:21krizlere son verdik. Cumhuriyetimizi ve demokrasimizi
03:25güçlendirdik. Yeni hak arama yolları ihtas ederek hak arama
03:30yollarını genişlettik. Bu kapsamda kamu denetçiliği
03:34kurumunu kurarak vatandaşlarımızın idarenin
03:37işleyişiyle ilgili şikayetlerini inceleyecek etkin
03:40bir mekanizma oluşturduk. Anayasa mahkemesine bireysel
03:45başvuru imkanı getirerek vatandaşlarımızın Avrupa İnsan
03:48Hakları Mahkemesi'ne gitmeden önce kendi ülkesinde hakkını
03:53arayabilme imkanını sağladık. Bilgi edinme hakkını anayasal
03:57güvenceye kavuşturarak kamu kurumlarının şeffaflığını
04:00artırdık. Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını
04:03güvence altına alarak özel hayatın gizliliği vatandaşların
04:08mahremiyeti ve veri güvenliğini sağladık. Kadınlara,
04:12çocuklara, engellilere, yaşlılara, şehit aileleri ve
04:16gazilerimize pozitif ayrımcılık sağladık. Yirmi iki yıl
04:20boyunca anayasamızda gerçekleştirilen bu reformların
04:24ve temel kanunlarımızın yenilenmesinin yanı sıra dörder
04:29yıl aralıklarla üç kez açıklanan yargı reformu
04:32stratejisi belgeleri kapsamında toplumun değişen ve gelişen
04:37ihtiyaçları karşısında yeni uygulamaları devreye aldık. Çok
04:41sayıda yargı paketini yasalaştırarak güvenilir adalet
04:45sisteminin tesisinde çok önemli mesafeler aldık. Ayrıca bu
04:50yasama döneminde de siz değerli kıymetli milletvekillerimizin
04:54çalışmaları sayesinde sekizinci ve dokuzuncu yargı paketleriyle
04:58yargı hizmetlerinin etkinliğinin arttırılarak
05:01hızlandırılması hak arama hürriyetinin genişletilmesi suç
05:05ve etkin mücadelenin sağlanması kişisel verilerin etkili bir
05:10şekilde korunması adil yargılanma hakkı kapsamında
05:13mahkemeye erişim hakkının güçlendirilmesi ara buluculuk
05:17sisteminin etkinliğinin arttırılması makul sürede
05:21yargılanma hakkının tahkimi savunma hakkının
05:24güçlendirilmesi çocukların üstün yararının gözetilmesi adi adli
05:29yardım hizmetlerine ayrılan mali kaynağın arttırılması mülkiyet
05:34hakkının korunması başta olmak üzere birçok alanı düzenleyen
05:38kanun teklifleri desteklerinizle yasalaştı. Ayrıca hukuki işlem
05:43güvenliğinin sağlanması ve noterlerimizin etkinliğinin
05:46arttırılmasını amaçlayan noterlik kanunu değişikliği de
05:50gerçekleştirildi. Yine idari yargılama usulü kanununda
05:55yapılan düzenlemeyle hızlı bir yargılama usulü ihdas ederek
05:59altı Şubat depremlerinde asrın felaketini yaşayan şehirlerimiz
06:04inşa sürecinin aksamadan devamını da sağlamış olduk.
06:08Geçmiş yasama dönemlerinde olduğu gibi bu dönemde de yoğun
06:13bir şekilde çalışarak yargı ve adalet alanındaki mevzuatın
06:16yenilenmesi sürecine katkı sağlayan siz değerli
06:20milletvekillerimize tüm adalet teşkilatı ve yargı camiamız
06:24adına çok çok teşekkür ediyorum. Sayın Başkan değerli
06:30milletvekilleri. Yargı teşkilatımızın adaleti hakkıyla
06:34tecelli edebilmesi için ihtiyaca cevap veren bir
06:38mevzuatın olması önemlidir. Fiziki ve teknolojik
06:42kapasitenin güçlü olması da önemlidir. Ancak en önemlisi
06:46ise insan unsurudur. Bu amaçla iki bin iki yılında dokuz bin
06:51üç yüz kırk dokuz olan hakim savcı sayımızı yirmi dört bin
06:55altı yüz seksen ikiye yükselterek yüzde yüz altmış
06:59dört oranında artı sağladık. Iki bin yirmi dört yılı
07:03içerisinde de bin yüz doksan beş yeni hakim ve savcımız
07:06mesleğe başladı. Ayrıca iki bin iki yılında elli bir bin altı
07:11yüz seksen bir olan personel sayısını yüz seksen bir bin
07:15altmış yediye yükselterek yüzde iki yüz elli artı sağladık.
07:20Iki bin yirmi üç yılından bu yana yirmi üç bin üç yüz seksen
07:24dokuz yeni personelimizi de göreve başlattık. Özgürlük ve
07:29güvenlik hakkı gibi, mülkiyet hakkı gibi önemli kararlara
07:32imza atacak olan hakim ve savcılarımızın savunmayı
07:36temsil eden avukatlarımızın hizmet öncesi de hizmet içi
07:40eğitimlerle niteliğinin arttırılması büyük önem
07:44arzetmektedir. Bu amaçla yargının insan kaynağını
07:48yetiştiren hukuk fakültesine girişte başarı sıralamasını yüz
07:53doksan binden yüz yirmi beş bine yükseltmiştik.
07:56Önümüzdeki süreçte bunu kademeli olarak daha da
08:00yükselterek ülkemizin en başarılı öğrencilerinin hukuk
08:04fakültelerinde okumasını hedefliyoruz. Ayrıca geçen
08:07yıldan itibaren hukuk fakültelerinin ikinci
08:10öğretimleri de kaldırıldı. Meslek Yüksel okullarından
08:13dikey geçişlerde sonlandırıldı. Hukuk fakültelerindeki derslerin
08:18çağın gerekleri ve kanunlarımızdaki değişime uygun
08:22bir şekilde yenilenmesi, akademik kadroların
08:25güçlendirilmesi ve öğrencilerin hukuk klinikleri
08:29gibi pratik çalışmalara ağırlık vererek geleceğe hazırlanmalarını
08:34da önemsiyoruz. Hakim ve savcılarla savunma hakkını
08:38temsil eden avukatların daha nitelikli ve kaliteli bir
08:42eğitim sürecinden geçmesini amaçlayan bir diğer
08:46uygulamamız bu yıl başlattığımız hukuk
08:48mesleklerine giriş sınavıdır. Hukuk mesleklerine giriş
08:52sınavının ilki yirmi dokuz Eylül iki bin yirmi dört
08:55tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirildi. Bundan sonra
08:59da her yıl Nisan ve Eylül aylarında olmak üzere yılda iki
09:04kez bu sınavları yapmaya devam edeceğiz. Iki bin yirmi beş
09:08yılı sınavları yirmi yedi Nisan ve yirmi sekiz Eylül
09:13tarihleri olarak ÖSYM'nin takviminde belirlendi. Yine bu
09:17yıl başlattığımız bir diğer uygulama da hakim ve savcı
09:21yardımcılığı sistemi. Iki yıl süren hakim ve savcı
09:24yardımcılığı sisteminden vazgeçerek bir yılı adalet
09:29akademisinde iki yılı tecrübeli hakim ve savcıların yanında
09:34usta çırak ilişkisi içerisinde üç yıl boyunca geçirilecek bir
09:39mesleğe hazırlık dönemi uygulamasını da başlatmış
09:42bulunuyoruz. Bu uygulamanın mesleğin kalitesini
09:45artıracağına inanıyoruz. Yirmi üç Aralık iki bin yirmi üç
09:49tarihinde gerçekleşen sınavı kazanarak bin yetmiş beş hakim
09:54ve savcı yardımcısı görevlerine başladılar. Halihazırda önceki
09:59sistemden