00:00Vaktim yettiğince değerlendirmelerimi paylaşacağım.
00:03Önümüzde uzun bir maraton var. Her bir bakanlığımızla ilgili
00:07bütçe görüşmelerinde eminim. Bu konular tekrar tekrar gündeme
00:12gelecektir. Özellikle bakanlıklarımızın bütçesi
00:15müzakere edilirken daha detaylı bir şekilde ele alınacaktır
00:19diye inanıyorum. Öncelikle bütçe kavramından başlamak
00:23istiyorum. Bütçe hakkı çok temel bir hak. Meclislerin
00:28kuruluş varlık sebeplerinden en temel sebeplerden bir tanesi
00:33yasama ve millet adına yürütmeyi denetleme yetkilerinin
00:38dışında en temel hak, en temel görev, bütçe hakkı bu anlamda
00:43bütçe müzakere sürecini çok değerli, çok önemli gördüğümüzü
00:46belirtmek istiyorum. Bazı arkadaşlarımızın şöyle bir
00:50eleştirisi oldu. Işte komisyonda genel kurulda fazla
00:53rakamsal bir değişiklik olmuyor dediler. Doğrudur.
00:57Ancak dünyaya da baktığınızda gerek parlamenter sistemlerde
01:02gerek başkanlık sistemlerinde özellikle de parlamenter
01:05sistemlerde doğrusu yürütmenin parlamentoya gönderdiği
01:10bütçeler genellikle belli bir iş tutarlılığı korunsun diye
01:13fazla bir değişikliğe uğramadan kabul edilir. Meclisin bütçe
01:18hakkı olduğu gibi yürütmenin de bütçeyi uygulama yükümlülüğü
01:22vardır. Dolayısıyla bu karşılıklı bir ııı anlayış
01:27içinde gelişir. Ancak şunu ifade etmek isterim. Burada
01:32dile bütçe vesilesiyle aslında ülkemizin tüm meseleleri
01:36tartışılıyor. Tüm konular müzakere ediliyor. Buralarda
01:40ifade edilen görüşler, yapıcı eleştiriler, değerlendirmeler
01:44mutlaka dikkate alınmaktadır. Hemen belki bir etkisini
01:48bütçesel rakamlar üzerinde görmeyebilirsiniz. Ama bunlar
01:52mutlaka gerek kurumlarımız, gerek hükümetimiz tarafından
01:55dikkate alınan, değerlendirilen hususlardır. Geleceğe dönük
02:00olarak da mutlaka yol gösterici bir fonksiyon icra ederler.
02:05Dolayısıyla bir taraftan bütçe hesap verebilirliği sağlarken
02:09diğer taraftan politikaların kalitesini, yeni politikalar
02:13oluşturulmasını destekleyici bir süreçtir. Bu anlamda çok
02:17değerli bir süreç olduğunu tekrar ifade etmek isterim.
02:21Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle ilgili çeşitli
02:24değerlendirmeler yapıldı. Öncelikle şunu belirtmek
02:28isterim. Şunun altını çizmek isterim. Demokrasilerde farklı
02:32yönetim modelleri söz konusudur. Bir tane yönetim
02:35modeli yok. Cumhurbaşkanlık sistemleri olan ülkeler var.
02:40Yarı başkanlık olan ülkeler var. Parlamenter sistemle
02:43yönetilen demokrasiler var. Her birinin kendi alt versiyonları
02:48var. Hepsi de demokratik yönetim modelleridir. Ha
02:51birbirleriyle mukayese edersiniz. Farklı partiler,
02:54farklı görüşlere sahip olabilirler. Buna da elbette
02:58saygı duyuyoruz. Ancak şunun altını çizmek isterim. Bugünün
03:03co politiğinde küresel ve bölgesel şartlarında ülkemizin
03:07istikrar ihtiyacı her zamankinden daha yüksek bir
03:11seviyededir. Ve Cumhurbaşkanlığı hükümet
03:14sistemi siyasi istikrarı garanti eden bir model olarak
03:18çok önemli bir görev icra etmektedir. Bir defa ekonomik
03:23istikrarın temeli siyasi istikrardır. Son yirmi yılda
03:27daha önceki yirmi yılla mukayese ettiğinizde sağlanan
03:31ilerlemeler rakamsal olarak da ortadadır. Bunun en temel
03:36sebeplerinden biri siyasi istikrarın sağlanmış olmasıdır.
03:40Dolayısıyla ekonomi açısından siyasi istikrar çok önemli.
03:44Ama sadece ekonomiyle ilgili değil dış siyaset açısından da
03:48istikrar son derece önemlidir. Bugün dünyaya çevremize
03:52baktığınızda siyasi istikrara sahip olmayan ülkelerin dış
03:57politikada ve riskleri yönetmede çok ciddi sorunlar
04:00yaşadıklarını görmekteyiz. Yine diğer bir alan istikrarın çok
04:05kritik olduğu bir diğer alan ise salgın hastalıklar ve afet
04:09gibi risk ortamlarıdır. Buralarda da hızlı ve etkili
04:14karar alma süreçlerinin yine çok kıymetli, çok önemli
04:17olduğunu biliyoruz. Her üç alanda da geçtiğimiz süreçte
04:22Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin ülkemiz açısından
04:26ürettiği değerleri gördük. Diğer yandan şunu da ifade
04:29etmek isterim. Sanki önceden ideal bir sistemimiz varmış
04:34gibi hiçbir sorun yaşamamışız gibi bazen bahsediliyor.
04:38Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden önce malum eski
04:42yönetim sistemimiz döneminde Türkiye birçok krizler
04:45yaşadı. Birçok afet afetlerde yönetim sorunları yaşadı. Dış
04:50politikada birçok sıkıntılar yaşadı ve o dönemleri de
04:54hatırlatmak isterim. Dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı
04:58Hükümet Sistemi vatandaşımızın, milletimizin onay verdiği bir
05:01sistem olarak ülkemizin, milletimizin menfaatleri
05:05açısından son derece etkili bir rol oynamaktadır. Ancak şunu
05:09da tabii ki ilave etmek isterim. Her sistem gibi
05:13Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi de geliştirilmeye,
05:17iyileştirilmeye, daha iyi bir noktaya taşınmaya elbette açık
05:21bir sistemdir. Tabiatında da zaten bu vardır. Bir
05:26arkadaşımız ya istemediğiniz bir kişi başkan olursa,
05:31cumhurbaşkanı olursa ne olacak diye bir soru sordu. Değerli
05:35arkadaşlar, bu sistemde bizim istediğimiz değil, milletin
05:40istediği kişi cumhurbaşkanı olur. Son seçilen
05:45cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'da yüzde elli ikinin
05:49oyunu alarak seçilmiş bir cumhurbaşkanıdır. Kim bu teveccühü
05:54görüyorsa, milletimizin onayını kim alıyorsa başımızın
05:57gözümüzün üstünde yeri vardır. Ve milletin bu kadar büyük bir
06:01çoğunluğunun biz yanlış yapacağını düşünmüyoruz. Kaldı
06:05ki yanlış yaptı diyelim farklı bir ııı iyi icraat yapamayan
06:11bir cumhurbaşkanını seçti. Bir sonraki seçim var değerli
06:14arkadaşlar. Bir defalık bir seçim yok. Icraatını millet
06:18beğenmezse bir sonraki seçimde o cumhurbaşkanını gönderir,
06:23başka bir cumhurbaşkanını seçer. Dolayısıyla bu sistemin
06:26bizim istemediğimiz kişiler seçilir diye endişe etmenin bir
06:30anlamı yoktur. Vatandaşımızın milletimizin tercihi başımızın
06:35gözümüzün üstündedir. Diğer taraftan biz milletimize
06:39güveniyoruz. Ayrıca tabii ki başkanlık sistemi,
06:43cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi kuvvetler ayrılığının
06:46olduğu bir sistemdir. Denge, denetleme mekanizmalarının
06:50olduğu bir sistemdir. Bu anlamda yanlış yapan olursa da
06:55devletimizin organları vardır. Anayasal çerçevesi vardır ve bu
07:00çerçevede elbette gereği yapılır. Diğer taraftan da
07:05ülkemize haksızlık yapmayalım. Ülkemiz belli bir seviyeye
07:09gelmiş, sivil toplumuyla, medyasıyla, farklı organlarıyla
07:13bugün farklı bir ileri bir düzeydedir ve yanlışlıkları her
07:20zaman millet düzeltir. Buna da biz inanıyoruz. Cumhuriyetle
07:25ilgili de bu çerçevede bir şey söylemek istiyorum. Cumhuriyet
07:29hepimizin cumhuriyeti. Ve ben şunun altını çizmek istiyorum.
07:33Kendi kişisel hayatımdan da ifade etmek istiyorum. Çok
07:37farklı şekillerde cumhuriyeti tarif edebiliyoruz. Ben
07:41cumhuriyeti biraz da fırsat eşitliği olarak tarif etmek
07:44istiyorum. Çok değerli cumhuriyetimiz, hepimizin
07:47cumhuriyeti, cumhuriyetin en temel özelliklerinden bir
07:51tanesi herkese açık olmasıdır. Fırsat eşitliği sağlamasıdır.
07:56Doğusuyla, batısıyla, kuzeyle, güneyle, nerede doğarsanız
08:00doğun, kimliğiniz ne olursa olsun size belli kanallar
08:05açması ve siyasal yapıya sizi katmasıdır. Tabii ki demokratik
08:09süreçlerle birlikte. Bingöl'de doğan sonra liseyi Bingöl'de
08:16bitiren, Ankara'da üniversite okuyan, bürokraside on sekiz
08:21yıl çalışan bir kardeşiniz olarak bugün Cumhurbaşkanı
08:24yardımcısı olabildiysen işte bu cumhuriyetin başarısıdır. Ben
08:28öyle görüyorum. Ve cumhuriyet hepimizin cumhuriyetidir,
08:34cumhuriyete sonuna kadar da sahip çıkacağız. Ülkemiz sıradan
08:39bir ülke değil, sıradan bir devlet değil. Çok köklü
08:42geçmişi olan bir ülkedir, bir devlettir. Büyük medeniyet
08:47değerleri olan bir coğrafyada yaşıyoruz. Dolayısıyla
08:51cumhuriyette bu birikimin üzerine gelmiş ve bunu ileriye
08:55taşımış bir yönetim anlayışıdır. Biz böyle görüyoruz ve bu köklü
08:59geneleyi şu gün itibariyle de devam ettiriyoruz. Türkiye'nin
09:04yüz yılı dediğimizde cumhuriyetimizin ikinci yüz
09:07yılı daha ileriye ülkemizi, milletimizi taşıma çok daha
09:12güçlü bir şekilde uluslararası alanda bir aktör haline
09:15getirme idealinin ürünüdür. Ve burada ekonomi elbette önemli
09:20bir yere, önemli bir değere sahiptir. Gazi Mustafa Kemal
09:25Atatürk İzmir İktisat Kongresi'nde çok önemli bir
09:28tespitte bulunuyor. Diyor ki belki mota motanı tam
09:32söyleyemeyebilirim ama askeri zaferler ne kadar büyük olursa
09:37olsunlar iktisadi zaferlerle taşlandırılmadıkları sürece
09:42eksik kalmaya mahkumdurlar. Dolayısıyla biz bir taraftan
09:46cumhuriyetimizin siyasal değerlerini, katılımcılığını
09:49giderek standartları artan demokratik yapısını geliştirirken
09:53diğer taraftan da halkımızın refahını, ekonomimizi
09:58güçlendirmek zorundayız.
Yorumlar