00:00Suriye'de olup bitenler gerçekten yürek parçalayan hadiseler.
00:06Şöyle bir bakacak olursak son yıllarda yaşananlara,
00:10milyonlarca insan evinden barkından oldu.
00:13Milyonlarca insan başka ülkelere göç etmek zorunda kaldı.
00:17Ve kendi insanının, kendi vatandaşlarının üzerine bomba yağdıran zalim bir rejimden bahsediyoruz.
00:24Ve bu rejim, uluslararası toplumun bunca ısrarına rağmen,
00:30herhangi bir çözüm için oturup kimseyle masada konuşmayan,
00:36çözümü konuşmamak konusunda da direnen bir rejim aynı zamanda.
00:40Şu son olanlara baktığımızda,
00:44öncelikle tabi dış politikadaki bütün meselelerde,
00:47güncel çok önemlidir tabi ama,
00:50bir de bir strateji, bir hedef, bir büyük resmi mutlaka tanımlamak gerekir.
00:56Şimdi ülkemizin dış politikasının çok önemli iki ayağı vardır.
01:02Birincisi kendi çıkarlarımız, Türkiye'nin çıkarları.
01:06İkincisi de insani kaygılarımız.
01:09Yani dünyanın neresinde olursa olsun önce insan diyebilmemiz.
01:13Bu iki önemli ilkeyle mutlaka hareket etmek gerekir.
01:17Ve nihayetinde nasıl bir Suriye görmek istediğimizde önden bir tanımlamak gerekir.
01:24Çünkü dış politikada eğer nihai hedefinizi, o büyük hedefinizi, amacınızı net bir şekilde tanımlamazsanız,
01:32günlük olaylarda çalkalanıp durursunuz ve yolunuzu kaybedersiniz.
01:36Ve zikzaklarla hem vakit kaybedersiniz hem de pek çok insana yazık edersiniz.
01:44Nasıl bir Suriye görmek istiyoruz? Oradan başlamak gerekiyor.
01:47Bizim Deva Partisi olarak görmek istediğimiz Suriye, toprak bütünlüğü olan,
01:53Suriye'de yaşayan tüm insanların temel hak ve özgürlüklerinin yaşandığı,
01:59çoğulcu bir demokrasiyle Suriye halkının yönetime, arzularının, iradelerinin yansıdığı bir Suriye.
02:09Biliyorsun Suriye'de etnik bir çeşitlilik var, farklı farklı dinler var, mezhepsel çeşitlilik var.
02:19Dolayısıyla bütün bu çeşitliliğin yansıtıldığı bir yönetim sistemini mutlaka Suriye'de hedeflemek gerekiyor.
02:25Suriye rejimi aslında bir azınlık rejimi.
02:27Yani Suriye'ye yaşayan bir azınlığın çoğunluğa takim ettiği bir rejimden bahsediyoruz.
02:35Tabi ki demokraside azınlık hakları da korunmalıdır.
02:40Eğer rejimin mensup olduğu azınlık, bizim haklarımız ne olacak diye düşünüyorsa,
02:45onların da haklarını gözetecek, onların da yönetimde adil bir şekilde söz sahibi olacağı bir Suriye'yi mutlaka hedeflemek gerekiyor.
02:54Böyle baktığımızda, o hedefe ulaşmak için ne yapmak gerekiyor?
03:00Öncelikle Suriye'deki çözüm için mutlaka Suriye'deki farklı grupların angaja edileceği bir iç diyalog sürecine ihtiyaç var.
03:09Yine çok önemli iki komşu, Türkiye'nin ve İran'ın içinde olduğu ama aynı zamanda maalesef uzaktan ya da yakında gelip
03:17Suriye'ye müdahil olan Amerika ve Rusya'yla da mutlaka komşuyu olmak gerekiyor.
03:25Yani Türkiye, İran, Amerika, Rusya'nın bir masada oturup beraberce çalışması gerekiyor.
03:32Ama aynı zamanda Suriye içerisindeki farklı grupların, farklı yapıların da bu sürecin içerisine şöyle ya da böyle katılması gerekiyor.
03:41Suriye yerine baktığımızda şu anda terör örgütlerin cirit attığı, silahlı pek çok grubun olduğu,
03:50bu gruplardan bir kısmının haklı, meşru, muhalefet hareketi olarak kabul edilip bir kısmının da terör örgütü olarak tanımlandığı bir tablodan bahsediyoruz.
04:02Ve hangi örgüt terör örgütü, hangisi değil bu da kimin nereden baktığına bağlı.
04:06Bazı ülkeler bakıyor, bunlar terör örgütüdür diyor. Bazıları bakıyor, yok değildir diyor. Bir de böyle bir karmaşa da söz konusu.
04:15Bunun için uluslararası hukuku baz alan, uluslararası hukuku mutlaka esas alan bir bakış açısıyla da Suriye'de hareket etmek gerekiyor.
04:28Suriye'nin nihai çözümünde mutlaka doğal kaynakların adil paylaşıldığı bir hedefi de ortaya koymak gerekir.
04:37Kimler arasında özür dilerim?
04:39Suriye halkı arasında.
04:41Yani o bahsettiğimiz etnik ve mezhepsel gruplar arasında mı?
04:44Tabii ki.
04:45Bölgelerden öte Suriye'deki topyekûn halkın, oradaki doğal kaynakların oluşturacağı geliren, refahın tüm halka adil bir şekilde dağıtıldığı bir yapıdan burada bahsediyoruz.
05:03Yani işte bir tarafta tarım iyi, tamam orada yaşayanlar bundan ispat etsin. Öbür tarafta petrol var, öyle değil.
05:09Yani Suriye'nin bütün doğal varlıklarının ne var ne yoksa bir havuzda toplanıp yine bütün Suriye halkına adil paylaştırıldığı bir yapıdan mutlaka bahsetmemiz gerekiyor.
05:24Bütün bunlar zor mu? Zor.
05:26Ama mümkün mü? Mümkün.
05:28Mümkün mü? Bugünkü ortama baktığımızda 10 yıl oldu.
05:30Belki zaman alır ama mümkün. Şimdi Suriye rejiminin diyalogdan kaçması bu noktaya işi getirdi.
05:39Fakat son bir haftadır olan gelişmeler Suriye rejimini nihayetinde masaya çekebilir.
05:45Yani burada amaç rejimi yıkmak mı yoksa sıkıştırıp masaya oturtmak mı?
05:53Şu anda aslında Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin de vermesi gereken çok önemli bir karar bu.
05:59Yani yıkalım bu rejimi sonrasına bakarız mı yoksa rejimi sıkıştırıp masaya oturtup nihai çözümün bir siyasi çözüm olmasını sağlamak mı?
06:12İki tane büyük tercih var. Umarım ki bu iki tercih arasında bizim hükümet yanlış yollara sapmaz, yanlış yollara girmez.
06:19Bugün Sayın Cumhurbaşkanı'nın bir açıklaması vardı. Biz Esrat'la diyaloğa kurmak istedik ama kendisi yanaşmadı gibi.
06:26Tam da aslında söylediğinizle Bağdaş'ın niteliğinde bir açıklama.
06:30Evet. Yani ben her zaman diyalogdan yana oldum.
06:35Ve zamanında mutlaka rejimle konuşulması gerektiğini ben hep savundum.
06:40Ve öncelerinde olmasa bile Sayın Erdoğan son dönemlerde konuşma konusunda, diyalog konusunda biraz daha sıcak bakmaya başladı.
06:47Davet etmeye başladı. Bu sefer de rejim istemedi.
06:52Ön şartlar sundular. Yani önce şunu yapın, önce bunu yapın.
06:56Şimdi ön şartlı diyalog olmaz. Yani konuşmaya başlarsınız, görüşmeye başlarsınız.
07:03Ondan sonra o görüşmeler içerisinde karşılıklı mutlaka da varabilirsiniz, hususlarda da ilerlersiniz.
07:09Süre rejimi tamamen sırtını birinci sırada Rusya'ya, askeri ve finansal açıdan, ideolojik açıdan da İran'a dayadı.
07:22İran da farklı farklı destekler verdi bugüne kadar.
07:25Ama bugün itibariyle Rusya'nın Ukrayna ile yaptığı savaş şu anda Rusya'yı çok meşgul ediyor.
07:31Bütün kaynaklarını, ilgisini, alakasını oraya toparlanmış durumda.
07:34İsrail ile İran arasında artık son dönemde açıktan karşılıklı sıcak savaşa düşük dozlu sıcak savaşa dönen durumda.
07:45İran'ı kendi iç güvenlik meseleleriyle alakalı tamamen meşgul etmiş durumda.
07:51Dolayısıyla Süre rejiminin sırtını dayadığı iki ülke Rusya ve İran bugün kendi dertlerine düşmüş durumdalar.
07:57Zaten bu son gelişmeler bu oluşan boşluktan da yararlanarak harekete geçilmesini beraberinde getirdi.
08:06Tabi bu HTS dediğimiz yapı, bunun arkasında kimler vardır? Bunları destekleyen kimlerdir?
08:13Buralar çok net alanlar değil, buralar çok gri alanlar.
08:17Bu gri alanlarda çok net ifadelerle şöyledir böyledir demek de mümkün değil.
08:24Ama şu önemli artık bundan sonraki süreçte ne dediklerine ve ne yaptıklarına bakmamız gerekecek.
08:32Yani bazı ülkelerin tanımladığı gibi bir terör örgütü olarak mı hareket edecekler?
08:38Ya da bazı ülkelerin tanıdıkları gibi farklı bir silahlı bir mücadele, bir muhalefet grubu olarak mı hareket edecekler?
08:49Kontrolü ele geçirdikleri yerlerde ne yapacaklar?
08:51Oralarda gerçekten sivillere ve o çoğulcu demografi yapıya saygı mı gösterecekler?
09:01Yoksa kendi o çıkış ideolojisine uygun hareket edip başkalarına hayat hakkı tanımayacaklar mı?
09:07Mesela bunlar çok çok önemli. Bunların hepsinin izlenmesi ve gözlenmesi gerekiyor.
09:11Burada ne olursa olsun, nereden bakarsak bakalım önce insan dememiz lazım.
09:16Ve bizim Türkiye olarak en çok dikkat etmemiz gereken konu, yeni bir insanlık trajetisinin olmaması, yeni bir göç dalgasının olmaması.
09:25Yani Suriye ile alakalı meseleleri değerlendirirken, Türkiye'de hükümetin attığı ya da atmadığı her adımda ben sivil insanlarının ölmesine sebep oluyor muyum?
09:37Veya ben yeni bir göç dalgasını tetikleyecek bir işe sebep oluyor muyum?
09:41Ya buna bakması lazım şu anda hükümetin. Çünkü kendi açımızdan baktığımızda en önemli konular bunlar.
09:48Tabi ki Türkiye'nin hudut güvenliği önemli, tabi ki Suriye'deki nihai yapı önemli.
09:52Bütün bunlara dikkat etmek gerekiyor ama bu sıcak gelişmelerde, iki konu çok önemli.
09:59Bakın bir haftada neler neler oldu değil mi Suriye'de?
10:01Bu sıcak gelişmelerde hükümetin dikkat etmesi gereken iki konu, bir, sivillerin ölmesine, masum kadınların, çocukların ölmesine sebep olacak.
10:09Herhangi bir işi Türkiye destekliyor mu?
10:12Yeni bir göç dalgasını tetikleyecek herhangi bir işi Türkiye destekliyor mu desteklemiyor mu? Bunlara çok dikkat etmesi lazım.
10:18Bunun ötesinde tabi ki her değişiklik bir fırsat oluşturur, her değişiklik bir alan açar.
10:25Ama bu açılan alanı ve bu değişikliğin getirdiği fırsatları çok akıllıca kullanmak lazım.
10:31Uluslararası hukuka dikkat etmek lazım.
10:33Önce insan demek lazım ve Suriye'nin toprak bütünlüğüne ve nihayetinde oluşacak çoğulcu temel hak ve özgürlüğe saygılı her bir vatandaşın hakkını gözeten bir Suriye hedefinden de asla saplamak lazım.
Yorumlar