00:00Iıı
00:22Sayın Büyükşehir Belediye Başkanı, Sayın Cumhuriyet
00:25Başkanı, Sayın Adalet Komisyonu Başkanı
00:30ev
00:44anayasaların ortaya çıkmasına neden ihtiyaç duyulur mu? Iıı
00:50çok da iyi değil bu kurşunların hayatı doğrumdan bir
00:53İngiliz kurupur başarılı diyor başkanım diyor Türkiye'de darbe
00:58oldu. O da kafasını çevirerek kimler yapmış diyor. O da
01:03our boys diyor. Bizim çocuklar yapmış diyor. Dönüyor tekrar
01:07oyunu izlemeye devam ediyor. Şimdi bizim çocuklar tabirini
01:11kullanarak devam edeceğim. Yani bu yeni dünya düzeninde ııı şey
01:16şu, her ülkede demokrasi olsun, çok partili hayat olsun, serbest
01:20seçimler olsun ama her ülkeyi de bizim çocuklar yönetsin diye
01:24istiyorlar. Yeni dünya düzenini tasarlayanlar. Fakat o mümkün
01:28değil. Serbest seçim olduğu takdirde bazen o ülkenin
01:31halkının çocukları da seçilebilir. Iıı diğer çocuklar
01:36bizim çocuklar olmayabilir tırnak içerisinde. O zaman ne
01:39olacak? O zaman daha rafine bir şey geliştiriyorlar. Diyorlar
01:43ki kim kazanırsa o yönetsin ama yönetirken bizim çocuklar gibi
01:48yönetsin. Işte bu anayasaların siyasetin temel parametrelerini
01:53içine alması ve siyasetin temel parametrelerinin
01:57anayasalar tarafından düzenlenmesinin anlamı bu. Kim
02:01kazanırsa kazansın belli daire sınırlar içerisinde ülkeyi
02:05yönetsin ama ııı o ana hatlarıyla temel politika
02:09kararlarıyla ilgili olarak da biz bunları kontrol altına
02:12alalım. Türkiye'de durum Türkiye'deki durum da aslında
02:15bin dokuz yüz altmış darbesiyle yirmi yedi Mayıs bin dokuz yüz
02:19altmış darbesiyle bu şekle dönüştürülüyor. Iıı bir ııı
02:24düşünce adamı diyor ki ııı Türkiye yirmi yedi Mayıs bin
02:31dokuz yüz altmış askeri darbesiyle ikinci dünya savaşının
02:35mağlupları arasına geçirilmiştir diyor. Darbeciler
02:39tarafından. Iıı ve hakikaten bu anlayışla anayasa hazırlanıyor.
02:44Bin dokuz yüz elliden altmışa kadarki dönemde serbest
02:47yapılıyor ve Türkiye'de serbest seçimleri daha önce Türkiye'yi
02:52uzun süre yönetmiş bürokratik siyasi elit kazanamıyor. Yani
02:57bir siyasi parti olarak demiyorum bunu. Cumhuriyet
03:01Halk Partisi siyasi parti olarak serbest seçimleri on
03:04dört Mayıs bin dokuz yüz ellide kaybediyor ama o zamana kadar
03:07Cumhuriyet Halk Partisi ııı o tarihe kadar ııı sadece bir
03:12siyasi parti değil bir bürokratik siyasi elitin
03:15Türkiye'de bütünleştiği bir yapı. Sonra seçim oluyor
03:18elli dörtte tekrar kaybediyor. Elli yedi de seçim oluyor,
03:21kaybediyor. Daha sonra seçim olacak konuşuluyor ama kaybetme
03:24ihtimali yüksek. Dolayısıyla Türkiye'de tekrar seçimle ııı
03:29yönetime iktidara gelemeyen bir siyasi görüşün seçim olmadan
03:36nasıl iktidara geleceği gelebileceği konusu
03:38konuşuluyor. Bunun akla gelen ilk yolda askeri darbedir. Bu
03:43darbeyle ilgili ilk hazırlıklar zaten bin dokuz
03:45elli dört seçimleri sonrasında başlıyor. Ordu içerisindeki
03:49bazı yapılanmalar o zaman. Iıı nitekim on dört Mayıs bin dokuz
03:54elli siyasetin zaferi olarak görülür. Yirmi yedi Mayıs bin
04:00dokuz yüz altmışta birçok siyaset bilimci tarafından
04:02bürokrasinin rövanşı olarak görülür. Yirmi yedi Mayıs
04:07altmış. Yani seçimle iktidara gelemeyen bir anlayışı seçim
04:11olmadan iktidara getirmek. Getiriyorsunuz. Fakat bu nasıl
04:16devamlılık arz edebilir? Yani darbe yaptınız, getirdiniz ama
04:20Türkiye'yi bu şekilde idare etmek mümkün mü? Değil. Çünkü
04:24daha önce Türkiye biraz uluslararası konjöktürün de
04:27etkisiyle biraz değil aslında tamamen etkisiyle çok partili
04:31hayata geçmiş bin dokuz yüz kırk beşte. Ve serbest
04:34seçimler yapmaya başlamış. Siz on beş sene sonra tekrar
04:37Türkiye'yi seçimsiz tek partili bir yönetime döndürebilir
04:42misiniz? Bu mümkün değil. Tekrar seçim olacak. Eee seçim
04:45kazanabilecek misiniz? Kazanamıyorsunuz. Seçimli
04:48olmuyor. O zaman öyle bir formül bulalım ki seçimle
04:51iktidara gelemeyen bir anlayışı seçimi kazanamasa da iktidara
04:55getirecek, kaybetse de iktidarda tutacak bir formül.
04:58Işte anayasa aynı şekilde bu anlayışla. Yani anayasa siyaset
05:03ikilemindeki anlayışla siyasetin alanını büyük
05:06ölçüde etkileyen daraltan bir yaklaşımla hazırlanıyor. Eğer
05:15biz hükümeti bu dengelere muhtaç olmaktan çıkartırsak
05:19doğrudan halkın seçtiği bir şekle dönüştürürsek o zaman bu
05:23problemi büyük ölçüde çözmüş oluyoruz. Işte bizim hükümet
05:26sistemiyle ilgili bugünkü Cumhurbaşkanlığı Hükümet
05:29Sistemi dediğimiz sistemin özrü itibariyle ııı yaklaşımımız
05:32buydu. Iıı on beş Temmuz'dan sonra bunu gördük. Iıı o zaman
05:37devleti ve milleti tahkim etmek gerektiğine dair bir genel
05:40kanaat oluştu. Ve böylece hükümet sistemi değişikliğiyle
05:43gerçekleşmiş oldu Türkiye'de. Ve bu bahsetmiş olduğum
05:47anayasaların siyasetin alanını kapatan, örten ııı yaklaşımı
05:52ııı büyük ölçüde orada ııı tasfiye edilmiş oldu ve
05:56normalleşmiş oldu. Tabii Türkiye'nin bir de ayrıca
06:00tamamen halkın seçmiş olduğu ııı bir parlamento tarafından
06:04yapılacak anayasaya ihtiyacı var. Bu sadece sembolik bir şey
06:08değil ama öyle düşünülse bile çok kıymetli bir şeydir. Yani
06:12bugüne kadar Türkiye'de anayasaları işte yirmi yedi
06:14Mayıs darbesini yapmışlar, darbeciler hazırlamış. On iki
06:17Eylül darbesini yapmışlar, darbeciler hazırlamış. Evet
06:20değişmiş, önemli değişiklikler yapılmış amelna. Ama sonuçta
06:23Türkiye'de sivil halkın seçmiş olduğu burada sivil derken
06:27teknik anlamıyla kullanmıyorum. Yani darbeci olmayanlar, halkın
06:31seçtikleri anlamında kullanıyorum. Halkın
06:33seçtiklerinin yapacağı bir anayasa Türkiye'de olması
06:37lazım. Iıı sembolik anlamı da bu anlamda önemli. Ama tabii
06:42anayasalar da ııı yaşayan her şey gibi her ııı varlık gibi
06:46ııı zaman içerisinde eskiyor. O hazırlandığı dönemdeki
06:51düşünceler, mülahazalar, üzerine oturmuş olduğu toplumsal
06:54yapı, Türkiye'nin beklentileri ve Türkiye'nin büyüklüğü hacmi
06:58çok değişmiş üzerinden. Uzun yıllar geçmiş. Dolayısıyla bu
07:02Türkiye'nin yeni Türkiye'nin ııı bugünün Türkiye'sinin ve
07:06bundan sonraki Türkiye'nin geleceğin Türkiye'sinin
07:09anayasasını halkın seçtiklerinin katılımıyla ııı
07:13onların öncülüğüyle hazırlamak gerekiyor. Bu yeni anayasa
07:18tartışması Türkiye'de ııı bu noktada. Ama takip ettiğiniz
07:22gibi bu zaman içerisinde de bu da sabit kalmıyor. Manyeti
07:26itibariyle bazı değişiklikler geçirerek geliyor ama sonuçta
07:30bir yeni anayasa ihtiyacı ııı Türkiye'de hala devam ediyor.
07:41Çok fotoğraf için çok değerli fotokopiörlerimizi
Yorumlar