00:00Teşekkürler. Sayın Bakanım konuşmanız için, sonuçunuz için
00:05teşekkür ediyorum. Ve değerli bürokratlarımızı ve tüm
00:09katılımcıları da saygıyla selamlıyorum. On beş Kasım iki
00:14bin yirmi dörtte Anayasa Mahkemesi'nin önemli bir
00:17kararı yayınlandı resmi gazetede. Bu karar adil
00:20yargılanma hakkıyla ilgili bir ihlale ııı işaret eden bir
00:25karar. Ne diyor Anayasa Mahkemesi bu kararında? Ceza
00:30yargılamalarının maddi hakikati araştırmaya odaklandığını
00:34dolayısıyla bu yargılama sürecinde tanıkların
00:38dinlenmesinin, delillerin değerlendirilmesinin, sanığın
00:42ifadelerinin alınmasının önemli olduğunu vurguluyor. Ve bütün
00:47bunlara işaret ettikten sonra da ııı yargılamanın bu sürecini
00:53gerçekleştiren mahkeme heyetinin karar aşamasında
00:56değiştirilmesini adil yargılanma hakkının ihlali olarak
01:01mahkemelere erişim hakkının ihlali olarak değerlendiriyor.
01:06Sizin de yakından bildiğiniz gibi anayasamızın yüz elli
01:10üçüncü maddesi Anayasa Mahkemesi kararları kesindir.
01:14Bu kararlar yasama yürütme ve yargı organlarını idari
01:18makamları bağlamakta da hükmüne yer veriyor. Dolayısıyla bu
01:23Anayasa Mahkemesi kararı bakımından yasama organı olarak
01:27bize düşen önemli bir yükümlülük var. Bu kararın
01:30gereği olan coğrafi teminatı anayasamızın yüz otuz dokuzuncu
01:36maddesine eklemek ve bunu aynı zamanda yasal plana aktarmak.
01:42Eğer böyle bir reformu gerçekleştirecek olursak
01:45Anayasa Mahkemesi'nin bu önemli kararının gerekleri sadece ceza
01:50yargılamaları bakımından değil özel hukuk yargılamaları
01:54bakımından da güvence kazanmış olacak. Bu çok önemli çünkü
01:58özel hukuk yargılamalarında da aynı problemin yaşandığını
02:03görüyoruz. Delilleri değerlendiren, tanıkları
02:06dinleyen mahkeme heyeti karar aşamasında değiştiğinde kararı
02:11veren mahkemenin heyetin kararları gerçeklerle
02:14örtüşülüyor. Bu ise yargılama sürecini uzatan önemli bir
02:19faktör olarak karşımıza çıkıyor. Ben böyle bir anayasa
02:23değişikliğinin yapılmasını temenni ediyorum ve bunu da
02:27sizlere ifade etmiş oluyorum. Eee gene konuşmanızla ilgili bir
02:32hususa işaret etmek istiyorum. Konuşmanızda bir olgusal
02:36gerçeğe değindiniz. Dediniz ki Avrupa Birliği'nin sürecinde
02:40çok önemli reformlara imza attı Adalet ve Kalkınma Partisi
02:45hükümetleri. Evet çok doğru. Özellikle iktidarınızın ilk on
02:50yılı bakımından gerçekten Türkiye'de temel hak ve hürriyet
02:54alanlarının genişlemesini hukuk devleti güvencelerinin
02:58güçlenmesini sağlayan çok önemli reformlara imza
03:02attınız. Bizler de bütün bu demokratikleşme reformlarına
03:08yürekten destek verdik. Ne var ki ikinci on yılda tehlicen tam
03:14tersine bir süreç yaşandı. Ve artık bugün Türkiye için hukuk
03:19devleti mekanizmalarının ciddi anlamda erozyona uğradığı bir
03:25süreçle karşı karşıyayız ki aslında bu husus Türkiye'nin
03:30en temel sorunlarından birini oluşturuyor. Bu bağlamda Can
03:34Atalay'in hukuki durumuna değinmeden geçemeyeceğim. Çünkü
03:39kendisi on dört Mayıs iki bin yirmi üçte milletvekili
03:42seçildi. Anayasamıza göre eee dokunulmazlık güvencesi
03:46kazandı. Ve iki Haziran iki bin yirmi üçte gelip yemin
03:51ederek görevine başlaması gerekiyordu. Bu olmadı. Bunun
03:54için bir bireysel başvuruda bulundu. Anayasa Mahkemesi yirmi
03:59yedi Ekim iki bin yirmi üçte hak ihlali kararı verdi. Gene bu
04:03kararında bütün sonuçları anayasamızın yüz elli üçüncü
04:07maddesi gereğince bağlayıcı olduğu halde dikkate alınmadı.
04:11Bu kez ikinci bir başvuruda bulundu kendisi. Ve Anayasa
04:16Mahkemesi yirmi yedi Aralık iki bin yirmi üçte yayınladığı bu
04:20kararında eee Sayın Atalay'in sadece seçilme hakları ve
04:25siyasi faaliyette bulunma hakları ve kişi güvenliği
04:29haklarının ihlali değil aynı zamanda sizin hükümetlerinizin
04:34kabul ettiği çok önemli bir hakkının da yani bireysel
04:39başvuru hakkının da ihlaline karar verdi. Ve kararlarının
04:43gereğinin yerine getirilmesi konusunda mahkemelerin bir
04:47takdiri etkisinin olmadığını bunun emredici bir anayasa
04:51hükmü olduğunu ifade etti. Maalesef bu da yerine
04:54getirilmedi ve bildiğiniz gibi otuz Ocak iki bin yirmi dörtte
04:59Can Atalay'in milletvekilliği Türkiye Büyük Millet
05:02Meclisi'nde düşürüldüğü ifade edildi. Bunun üzerine de bir
05:07mahkemeye başvuru yapıldı. Ve mahkeme bu kararında da çok
05:11açık olarak bir hususa işaret etti. Dedi ki ortada
05:15kesinleşmiş bir yargı kararı yoktur. Milletvekilliği
05:19statüsü seksen dördüncü maddenin ikinci fıkrasına göre
05:23düşürülmüş olamaz. Bunun olgusal temeli yoktur.
05:27Dolayısıyla yargılamaya yer yoktur diye önemli bir karar
05:31verdi. Bu üç karar aslında hukuk fakültelerinde ders
05:35materyali olarak okutulmaya layık kararlar. Dolayısıyla ben
05:40buradan şu çağrıda bulunmak istiyorum. Türkiye
05:44anayasasının emredici hükümlerini yerine getirmemekle
05:48aslında bizim literatürde anayasal çürüme dediğimiz bir
05:52süreci yaşıyor ve bu gerçekten çok tehlikeli bir süreç.
05:56Hepimizin anayasanın üstünlüğüne sahip çıkmamız
05:59gerekiyor. Ve ben bunu sayın bakanım ömrünün kırk yılını
06:04anayasanın üstünlüğüne hukukun üstünlüğüne temel hak ve
06:09hürriyetlerin korunmasına vakfetmiş bir meslektaşımız
06:12olarak bütün iyi niyetimle ifade ediyorum. Böyle
06:15değerlendirmenizi arzu ediyorum. Şimdi bu bağlamda
06:20başka birkaç soruna daha işaret edeceğim. Bunlardan biri
06:24konuşmanızda dediniz ki bizleri kastederek sizlerin
06:28tensipleriyle kabul edilen falanca yasal düzenlemeler.
06:32Doğrusunu isterseniz bu yasal düzenlemeler ne yazık ki bizim
06:36tensiplerimizle kabul edilmiyor. Eee bakanlık
06:41bürokratlarımızca hazırlanıyor. Milletvekilleri imzalıyorlar
06:45çoğunluk partisi milletvekilleri. Komisyonlarda
06:48bizim bütün iyi niyetli anayasaya aykırılık
06:52itirazlarımız ve önerilerimiz dikkate alınmaksızın keza genel
06:56kurulda da öyle. Geldikleri gibi buradan kabul edilerek
07:00yürürlüğe giriyorlar. Ve bunlar çok ciddi anayasaya aykırılık
07:04sorunları içerdiği için anayasa mahkemesinin huzuruna
07:07geliyorlar. Iptal ediliyorlar. Tekrar burada bize yeni kanun
07:12düzenlemeler yapma görevi düşüyor ki bu zaman israfı
07:16enerji israfı. Bununla bağlantılı bir başka
07:20sorunumuz ııı cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde de aynı
07:24özensizliği hüküm sürmesi pek çok anayasaya aykırı hükmün
07:28olması bunların anayasa mahkemesi tarafından iptal
07:32edilmesi dolayısıyla bunlarla ilgili yasal düzenlemelerin
07:36bizim önümüze gelmesi. Çünkü kararnamelerin önemli bir
07:40bölümü kanun alanına tecavüz ediyor. Bu nedenle iptal
07:45kararlarını takiben bizim burada kanun yapmamız gerekiyor ki
07:49gene o kanun metinleriyle ilgili iyileştirici hiçbir
07:52önerimiz dikkate alınmıyor. Bu ülke hepimizin sayın bakanım.
07:56Eğer biz ülkemizde hukukun üstünlüğünü tesis edersek
08:00hepimizin menfaatleri aynı ölçüde korunmuş olacak. Bu
08:05bağlamda sayın mevzuat genel müdürümüzün burada olması
08:09sebebiyle bir ricamı ifade edeceğim. Bizler hukukçular
08:13olarak evvelce matbu metinlerden mevzuattaki
08:17değişiklikleri kolayca görebilir ve takip ederdik. Bir kanun
08:21maddesinin tüm değişiklik silsilesini görebilirdik. Oysa
08:26bugün elektronik ortamda her şeyi izliyoruz ve elektronik
08:30ortama girdiğimizde bir kanun maddesinin son şeklini ve
08:34oradaki son değişikliğe referans verilen dipnotu
08:38görüyoruz ki değişikliklerin silsilesini takip mümkün
08:42olmuyor. Oysa bakınız siz de çok iyi biliyorsunuz bir
08:45hukukçu olarak mahkemeler gördükleri uyuşmazlığa
08:49uygulayacakları normu tespit ederken o uyuşmazlığın hukuku
08:53bulduğu tarihteki normu tespit etmek zorundalar. Keza
08:57avukatlarda dava dilekçelerini yazarken aynı ihtiyacı
09:02duyuyorlar. Ben buradan mevzuat genel müdürlüğümüze ricada
09:06bulunmak istiyorum. Evvelce olduğu gibi matbu metinlerde
09:10olduğu gibi tüm kanuni değişikliklerin silsilesini
09:14görebileceğiniz bir elektronik düzen kuralım. Yine bir soruna
09:19işaret edeceğim. Adalet Komisyonu'nda yaptığımız
09:23görüşmelerde eee son noterlik kanunu ile ilgili değişikliği
09:28içeren teklif bağlamında bizim anayasaya aykırılık
09:32itirazlarımız oldu. Bu eee bölge adliye mahkemelerindeki eee
09:38Cumhuriyet Başsavcı vekillerine ilişkin sayılarını artırmaya
09:41yönelik düzenleme bağlamındaydı. Ve bize
09:44komisyonun Adalet ve Kalkınma Partisi üyeleri bu ihtiyacın
09:49aslında emekliye sevk edilen eee üyeler bakımından doğduğunu
09:54ifade ettiler. Orada belirttiğim bir hususu
09:56sizlerin huzurunuzda tekrarlamak istiyorum.
Yorumlar