00:00İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:30İlaç üretimi aşamasında aslında.
00:45Şey olur mu bilmiyorum mesela.
00:47Korona zamanında kuantum bilgisayarlar şu anda da o kapasiteli değil ama yeterince yüksek kapasitede...
00:54Kuantum bilgisayar yeni bir hesaplama mantığına dayanan bir bilgisayar.
00:59Bildiğimiz klasik bilgisayarlar cep telefonlarımızdaki veya işte masaüstü bilgisayarlarımızdaki işlemciler.
01:05Bir ve sıfırlara dayanarak hesap yapan ve matematiksel işlemleri verimli olarak yapabilen bilgisayarlar.
01:12Daha sonra bu yapay zeka tabanlı işlemciler çıktı.
01:16Son özellikle 4-5 yılda yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle.
01:21Orada da matematiksel işlemlerden daha çok yapay zeka, görüntü işleme tabanlı işlemlerde kullanılması verimli.
01:31Üçüncü bir hesaplama alternatif teknoloji olarak da kuantum bilgisayarlar şu anda gündemde.
01:38Kuantum bilgisayarların yapılabileceğinin ya da anlamlı olacağının ilk başlangıç tarihi 90'ların ortaları.
01:4690'larda Shor tarafından geliştirilen, önerilen Shor algoritması ile kuantum bilgisayarların anlamlı bir uygulaması olabileceği anlaşıldı.
01:56Ve ondan sonra donanım ekipleri çeşitli kubit mimarileri, kubit teknolojileri geliştirmeye başladılar.
02:03Ve 2018 yılında IBM ilk 5 kubitlik bilgisayarını tanıtmış oldu.
02:08Ondan sonra da kubit sayıları farklı firmalarda, farklı ülkelerde artarak şu anda binler mertebesine ulaştı.
02:17Şu anda ilk akla gelen endüstriler ilaç sanayisi, savunma sanayisi ve malzeme araştırmaları, iklim değişiklikleri gibi
02:26çok karmaşık problemlerin olduğu ve problemlerin karmaşıklığının değişken sayısı üstel olarak arttığı problemler.
02:34Burada uygun olmasının sebebi kuantum bilgisayarların, o kubitlerin aslında bir ve sıfırlardan değil, bir ve sıfırların çeşitli kombinasyonları ile hesap yapabiliyor olması.
02:47Yani kubit sayısı kadar bir kuantum bilgisayarın karmaşıklığı üstel olarak artıyor.
02:53Yani 100 kubitlik bir bilgisayarla, 101 kubitlik bir bilgisayar arasında %1 değil 2 kat fark var.
03:01Bunu klasik bilgisayarlardan ayıran en temel farklardan bir tanesi bu.
03:07Diğeri de kuantum mekaniksel özellikleri kullanarak problemlerin çözümlerine ulaşabiliyor olması.
03:13Orada aslında şöyle bir şey var, klasik bilgisayarlarda ya da klasik mikro işlemcilerde ilk bulunduğunda 70'lerde
03:20kullanım alanları o günün problemlerini çözmeye yönelik ve o günün hayal gücüyle sınırlıydı.
03:26Şu anda geldiğimiz 30-40 yıl içinde bu klasik mikro işlemcileri icat eden ya da o gün uygulama geliştirmeye çalışanların
03:35hayalinin çok çok ötesinde uygulam alanları buldu şu anda bilgisayarlar.
03:40Bence şu anda kuantum bilgisayarlar da o durumda.
03:44Biz bugünün problemlerine cevap arayabilir durumdayız aslında.
03:48Hayal gücümüz ancak bugünün problemlerine cevap vermeye yetiyor.
03:52Belki 10 yıl sonra, 20 yıl sonra şu anda hayal gücümüzün çok çok ötesinde problemleri de uygulam alanı bulacağını düşünüyorum.
04:00Türkiye'de foundry seviyesine, üretim evi seviyesine, fabrika seviyesinde bir üretim evi maalesef henüz mevcut değil.
04:08Ve biz çiplerimizi, çeşitli projelerdeki çiplerimizi yurt dışında üretim hizmetiyle ürettiriyoruz.
04:16Tasarımlarımızı burada yapıp.
04:18Ama bu sonuçta sürdürülebilirliği zayıf bir konu.
04:24Onun için çok fazla vakit kaybetmeden kendi süper iletken kuantum çiplerimizi de ülkemizde üretebilir hale gelmemiz önemli.
04:33Çip krizi var.
04:35Yani bu her şeyde olduğu gibi.
04:38Özellikle yarı iletkenlerde ve diğer kuantum çiplerde kritik ve çok yüksek teknoloji çiplerinin genelde satın alınması özel izinlere tabi.
04:49Ve genellikle de sivil amaçlı alınıyor.
04:53Yarı iletken çiplerde ölçek ekonomisi önemli.
04:57Çünkü o kurulan fabrikanın anlamlı bir ekonomik fizibilitesi olması için çok sayıda üretilip, çok sayıda müşteriye satılabiliyor olması lazım.
05:07Ama şu anda dünyada bu kuantum çiplerin ölçek ekonomisi yarı iletkenler kadar kritik değil.
05:15Ve bu çip üretim altyapısına ulaşım maliyetleri makul seviyelerde.
05:22Ve çiplerin kazandıracağı teknoloji ve katma değer ölçek ekonomisinin ötesinde o çipleri kullanarak elde edilecek uygulamalarla ilişkili.
05:35Yani gerek malzeme araştırmaları gerek stratejik uygulamalarda vs.
05:40Belki orada ekonomik ölçek ikinci planda kaldığı bir alan şu anda bütün dünyada.
05:45Sadece Türkiye için değil.
05:46Kuantum bilgisayar tasarlayıp çalıştırabilen çok sayıda ülke yok.
05:52Yani yaklaşık 15 civarında olduğunu düşünüyorum.
05:56Ama buradaki belki en önemli çıktı.
06:01Bizim gençleri motive ederek burada çalışan bir kuantum bilgisayarın olduğunu bilmeleri.
06:10Bana gelen öğrencilerden gelen mesajlar, ziyaret etmek istiyorlar, detaylar öğrenmek istiyorlar.
06:16Kendi konularında kendi ilgi alanlarında bu çalışmalara destek nasıl verebileceklerini soruyorlar.
06:24Bunlar aslında belki donanımın da ötesinde en önemli kazançlarımızdan birisi olabilir.
06:30İlerleyen zamanlarda çeşitli aktivitelerde planlıyoruz.
06:34Hem gençler için hem de bilim akademi için o tür şeyler planlıyoruz.