00:00Jenerik müziği
00:15Uçurum kenarında yıkık bir ülke
00:19Tüm düşmanlarla kanlı bir uçmalar
00:23Yıllarda süren savaş
00:25Ondan sonra dışarıda ve dışarıda saygıyla tanılan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet
00:37Ve bunları başarmak için arasız derinler
00:43Jenerik müziği
00:51Herkes yakını görür, bazıları çok uzağı
00:54Herkes bugünü ve yarını düşünür, bazıları yıllar sonrasını
00:59Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak bastı
01:04Ve o gün kurtuluş ateşini yaktı
01:07İşgal altındaki bir ülkeyi bağımsızlık meşalesi altında topladı
01:11Zafer üstüne zafer kazandı
01:14Aklındaysa hep cumhuriyet vardı
01:17Bugün cumhuriyetimizin onuncu yılını doldurduğu en büyük bayramdır
01:27Kutlu olsun
01:29Bu anda büyük Türk milletinin bir terbiye olarak
01:34Bu kutlu güne kavuşmanın en derin sevinci ve heyecanı içindeyim
01:42Jenerik müziği
01:49Paşanın öyle anlaşılıyor ki
01:52Bu fikri ortaya atışı çok geç gibi görülürse de çok erkendir
01:59Yani benim düşündüğüm 2. Meşrutiyet ve 2. Abdülhamid'in hallinden sonraki
02:07Tahttan indirilmesinden sonraki kısa periyottu bu kanaat oldu
02:13Mustafa Kemal Paşa halkı ve orduyu bir araya getirdi
02:16Düzenli bir ordu oluşturdu
02:1823 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni kurdu
02:22Ve başkomutan olarak Kurtuluş Savaşı'nı bizzat yönetti
02:261922'de zafer kazanılmış, düşman orduları geldikleri gibi gitmişti
02:31Hareketin başındaki Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kurucusu, ilk kurucu başkanı
02:39Dolayısıyla provizuar konvansiyonel hükümetin reisi
02:44Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk marşalı
02:48Yani Sakarya mağribesinde bu ünvanı kendisine o meclis verdi
02:53Gazi ünvanıyla birlikte
02:55Şeyde perçinlendi bu başkumandanlık beydan mağribesinde
03:00Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti milli egemenlik esasına dayanıyordu
03:101921 anayasasında hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir deniyordu
03:15Bu adı konulmamış bir cumhuriyet yönetimiydi
03:19O yüzden cumhuriyet fikri ortaya atıldığında sık konuşurlardı
03:24Yani birinci meşrutiyet, birinci cumhuriyet
03:29Bir istiklal mücadelesi döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin içindeki bazı kadrolar
03:38Hilafetçi, saltanatçı doğru ama bazıları artık cumhuriyeti tartışıyor
03:44Cumhuriyetin ilanının önündeki en büyük engel saltanattı
03:481 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla bu engel aşıldı
03:53Osmanlı Padişahı hakikaten Avrupa'nın en pasif sadece törensel, seremonyal bir hükümdar tipi haline dönmüşken
04:03Vazgeçti, haklıydı çünkü iddia ettiler ki Triumvira bir diktatoryaya dönüştü
04:11Çok açık ve orada bu işin olmayacağını bu tarzla, bu zihniyetle, bu kafayla
04:18Cumhuriyet fikrini özlemiş ve benimsemişe görünüyor
04:29Milli mücadelenin zaferle sonuçlanmasında tarihi bir görev üstlenen birinci dönem meclis üyeleri yeni seçim kararı alarak dağıldı
04:36Yeni kurulan meclis Lozan Barış Antlaşması'nı onayladı
04:40Bu milli bağımsızlıktı
04:43Mudanya mütarekesiyle Lozan'ın yolu açıldı
04:46Lozan muahidesi bittikten sonra saltanat 22'de kendi kendine lav etmişti
04:54Vahdettin o fırsattan istifade İstanbul hükümeti Lozan'a çağrılmadı
05:02İtilaf devletleri istediler İngiltere falan
05:08Ankara hükümeti ayrı dedi temsilcimiz biziz bizim elimizde iktidar her şeyimiziz
05:141922'de padişah bazı olaylar üzerine artık kendini emniyette hissetmedi
05:22En başta sadrazamı damat Ferid'in kaçıp gitmesi falan
05:27Kendi de iltica etti ve bunu İngiltere hükümetinden istedi Malaya diye bir zırhlı ile gitti
05:35Kuvvetin kaydığını hisseder iktidarın başındakiler kan dökülmesin diye çekilirler
05:42Sultan da buna uydu son sultan ve tahttan çekildi
05:47Bitince cumhuriyetin yolu açık zaten
05:49Yeni Türk devletinin adı henüz konulmamıştı
05:52Şimdi siyasi rejime uygun devlet şeklini bulmak zorunlu hale gelmişti
05:57Sistem artık işlemez olmuştu
05:5925 Ekim 1923'de hükümet istifa etti
06:06Bazı bakanlıklar çok kötü yani hariciye bakanlığı, hariciye nezareti
06:15Çok Ankara'nın aleyhinde olmasa bile hiç umuru değil Ankara
06:20Ve İngiliz işgal kuvvetleri ile Harington'la çok iyi ilişkide
06:26Ve bütün herkese diyorlar ki kabine toplanıyor
06:29Bütün memuriyetlere tebliğ ediliyor bu bakanlıkların yüksek memurlarına
06:34Ve kabine kendini dağıtıyor toplanmıyor bir daha bitti
06:38Hadise bu
06:39Cumhuriyet adım adım geliyordu
06:4128 Ekim gecesi Mustafa Kemal Paşa Çankaya Köşkü'nde bir yemek düzenledi
06:46Aklında tek bir fikir vardı
06:48Kurtuluş savaşını kesin bir zaferle taçlandırmak
06:51Ve arkadaşlarına şöyle seslendi
06:54Efendiler yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz
06:59İstediğin cumhuriyet oluyor demiş yakın dostlarına
07:03Çünkü zaten daha Ankara'ya gelirken
07:06Kongoyalardan sonra not tutturuyor bunu
07:10Rejim cumhuriyettir diye
07:13Çok önemli bir şey bu
07:15Ve o akşam da dostlar arasında böyle bir şey geçiyor
07:20Ve pürüzsüz oradaki tartışma
07:23Ve pürüzsüz oradaki tartışma
07:26Meclisteki konuşma tarzı belli zaten
07:30Karşı çıkana fırsat verilmeyecek havası var
07:33Geliyor
07:34Ama burada çok büyük bir iç savaş büyük bir kavga
07:39Giyotinler kanlı bir inşaat yok yani
07:42Mustafa Kemal Paşa hükümet krizini anayasa değişikliğiyle çözecekti
07:46Formül ilk maddede yazılıydı
07:49Türkiye devletinin hükümet şekli cumhuriyettir
07:53Anayasa değişikliği 158 üyenin 158 oyuyla kabul edildi
08:03Bütün milletvekilleri ayaktaydı
08:05Salon yaşasın cumhuriyet sesleriyle inledi
08:08Ve alkışlar arasında cumhuriyet ilan edildi
08:12Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın yıllardır aklında olan milli sır artık gerçekleşmişti
08:17Yurttaşlarım az zamanda çok ve büyük işler yaptık
08:23Bu işlerin en büyük temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti'dir
08:35Sırada cumhurbaşkanlığı seçimi vardı
08:37Gizli oylama yapıldı
08:39158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Paşa
08:43Yeni Türk devletinin ilk cumhurbaşkanı seçildi
08:46Kürsü'ye gelen Mustafa Kemal Paşa konuşmasını
08:49Türkiye Cumhuriyeti mesut, başarılı ve muzaffer olacaktır sözüyle bitirdi
08:55Böylece Türk milletinin tarihinde yeni bir devrin kapıları açıldı
08:59Son veliat diyoruz biz ona
09:03Osman Ertuğrul Efendi'nin dediği şu
09:06Ailemiz için pek hoş olmayan bir olay Türkiye için hayırlı olmuştur
09:12Monarşi tanımış şeyi zaten Cumhuriyeti
09:15Bizzat Sultan Vahdettin'in son sultanı kızı Sabiha Sultan
09:20Aydın bir kişilikti Türkçesi falan çok iyiydi Avrupa ne bilir
09:25O Türklerin imparatorluğudur bu da Türklerin Cumhuriyeti dedi nokta
09:30Cumhuriyetin ilanı sonrası yurdun dört bir yanında 101 pare top atışı yapıldı
09:35Tüm ülke bu büyük zaferi bayram coşkusuyla kutladı
09:39Cumhuriyetin ilanı ile başlayan devrimler sayesinde
09:42Türk toplumuna çağdaş uygarlık yolu açıldı
09:50Türk milletinin karakteri yüksektir
09:54Türk milleti çalışkandır
09:57Türk milleti şekildir
10:01Çünkü Türk milleti birlik ve beraberlikle
10:06Çiftlikleri yenmesini bilmiştir
10:10Ve çünkü Türk milletinin hürmette olduğu teneffüsü ve medeniyet yolunda
10:17Elinde ve kafasında tutkulunaşarak müstahdelimdir
10:23Ne mutlu Türküm diyenler
Yorumlar