00:002024 ABD Başkanlık Yarışı,
00:02Demokrat aday Kamala Harris ve Cumhuriyetçi aday Donald Trump arasında
00:06gerçek bir politika mücadelesine sahne oluyor.
00:09Adaylar, vergi, kürtaj, göç, küresel ittifaklar,
00:12iklim değişikliği ve demokrasi konusunda ciddi şekilde ayrışıyor.
00:16Harris, Amerikan orta sınıfına vergi indirimi,
00:19zenginlere ve şirketlere vergi zanmı öngören,
00:22kürtaj haklarının geri verilmesini isteyen
00:24ve iklim değişikliğini ciddi şekilde ele alan bir politika kuruyor.
00:27Beyaz Saray'a geri dönmek isteyen Trump ise
00:30COVID-19 salgını esnasında görevdeyken yapamadıklarının bir çoğunu başarmak istiyor.
00:35Cumhuriyetçi, 2017 vergi indirimlerinin uzatılmasını ve genişletilmesini,
00:40gümrük tarifelerinde büyük bir artış yapılmasını,
00:43fosil yakıtlara daha fazla destek verilmesini
00:45ve hükümet gücünün Beyaz Saray'da daha fazla yoğunlaşmasını istiyor.
00:49Her iki adayın da politika önerilerini yasaya nasıl dönüştürecekleri belirsiz.
00:53Ancak yine de Kasım ayındaki seçim sonucu
00:56hem Amerikan siyasetinde hem de dünya siyasetinde
00:59bir şeyleri değiştirmeye gebe olabilir.
01:01Gelin adayların politika farklılıklarına daha yakından bakalım.
01:13Başkan yardımcısı Harris, bir süredir yüksek mahkemenin
01:1550 yıllık kürtajı serbest bırakan yasayı iptal etmesinin ardından
01:19kürtaja erişimi garanti altına alan bir yasa çıkartması için kongreye baskı yapıyordu.
01:23Tıpkı Biden gibi Harris de cumhuriyetçilerin kontrolündeki eyaletlerde
01:27kürtajın yasaklanmasını eleştirdi.
01:29Hatta demokratların kontrolü altında olacak bir kongrenin onaylanması halinde
01:33ülke çapında kürtaj yasağını engelleyeceğinin sözünü verdi.
01:36Trump ise bunun tam tersi kürtaj yasasını iptal eden yüksek mahkeme yargıçlarını övüyor.
01:42Ama bir yandan da oy kaygısıyla geçen bahar aylarında
01:45erişim ve kısıtlamaların eyaletlere bırakılması gerektiğini açıkladı.
01:49Masasına ulusal bir kürtaj yasağı gelmesi halinde bunu imzalamayacağını
01:53ve yakın zamanda kürtaj ilaçlarına erişimi engellemeye çalışmayacağını söyledi.
01:57Ayrıca kazanması halinde süt bebek tedavisini
02:00kadınlar için ücretsiz hale getirmek istediğini söyledi.
02:03Harris, ABD'yi tamamen yeşil enerjiye geçirmeye amaçlayan
02:06Yeşil Yeni Anlaşma'nın ilk destekçilerinden biriydi.
02:09Harris ayrıca kısa süren 2020 başkanlık kampanyası sırasında
02:13açık denizde petrol sondajına ve hidrolik kırılmaya karşı olduğunu söyledi.
02:17Ancak Harris, başkan yardımcısı olarak geçirdiği yıllar boyunca
02:20daha ılımlı pozisyonlar benimsedi.
02:22Biden'ın enflasyon azaltma yasasının iklim hükümlerine uygulamaya odaklandı.
02:26Bu yasa elektrikli arabalar ve temiz enerji projeleri için mali teşvik içeriyordu.
02:30Buna rağmen ABD'nin Biden'ın 2030 yılına kadar
02:33sera gazı emisyonlarını yarı yarıya azaltma hedefine ulaşması pek olası değil.
02:37Zaten Harris da Beyaz Saray'ın politika teklifinin ilk bölümünde bundan bahsetmiyor.
02:41Trump, geçmişte iklim değişikliğini bir aldatmacı olarak nitelendiriyordu.
02:44Hatta rüzgar enerjisine karşı özel bir küçümsemesi vardı.
02:48ABD'nin dünyadaki en ucuz enerji ve elektriğe sahip olmasını hedeflediğini söylüyor
02:53ve göreve gelmesinin ardından bir yıl içinde fiyatları yarıya indirebileceğini iddia ediyor.
02:58Kamu arazilerinde petrol sondajını artırma,
03:00petrol, gaz ve kömür üreticilerine vergi indirimi,
03:03doğal gaz boru hatlarının onaylanması,
03:06nükleer tesisler de dahil olmak üzere birçok çabasının olacağından söz ediyor.
03:10Ayrıca elektrikli arabalar konusunda da
03:12Biden yönetiminin tam zıttı konumda ve yaygınlaşması konusundaki teşvikleri geri alacağını söylüyor.
03:18Hatta Biden yönetiminin soba, bulaşık makinesi,
03:21duş başlıklarını kaldırmaya amaçlayan düzenlemelerini de bitireceğini ifade ediyor.
03:26Joe Biden gibi Harris de Trump'ı ülkenin demokrasisine bir tehdit olarak gördüğünü ifade etti.
03:31Bunu yaparken de savcılık geçmişine eğildi.
03:33Trump'ı New York'taki sus payı davasında 34 ağır suçtan suçlu bulunmasıyla kendisini kıyasladı.
03:38Ayrıca 6 Ocak kongre baskınını teşvik etmesi hakkında daha az konuştu.
03:42Mitingleri sırasında coşkulu kalabalıklar
03:44Trump'ı içeri tıkın diyerek sözünü keserken bunu mahkemelerin halledebileceğini
03:49ve onu sandıkta yenmek gerektiğini söyledi.
03:51Trump 2020'deki sonuçları kabul etmekte zorlandığı gibi
03:54bu kez de sonuçları kabullenmeyi taahhüt etmedi.
03:57Kongre binası baskını sırasında polis memurlarına saldırmaktan
04:00ve diğer suçlardan hapse atılan 6 Ocak sanıklarının affedileceğine dair defalarca söz verdi.
04:06Adalet Bakanlığı ve FBI'yı baştan aşağı elden geçirme sözü verdi.
04:10Ayrıca Şikago gibi şiddet suçlarıyla mücadele eden şehirlere ve protestolara yanıt olarak
04:16ulusal muhafızları konuşlandıracağını söyledi.
04:18Biden'ın peşine düşmesi için özel bir savcı ataması da bekleniyor.
04:22Harris bu konuda başsavcı olarak edindiği deneyimlerinden bahsederek
04:25uyuşturucu kaçakçılarının inlerine girdiğini
04:27ve sınırdan uyuşturucu ve insan geçiren çeteleri layıkıyla kovuşturduğunu söyledi.
04:31Biden görevinin başlarında Harris'i göçün temel nedenleri konusunda
04:35yönetiminin yetkili kişisi haline getirmişti.
04:37Trump ve üst düzey cumhuriyetçiler şimdi Harris'i
04:40ABD-Meksika sınırında durumun kontrolden çıkmasına sebep olacak
04:43yumuşak politikalar nedeniyle suçluyor.
04:45Harris, Trump'ın daha sert sığınma standartları ve daha fazla sınır güvenliği içeren
04:49iki partili bir sanata uzlaşmasını öldürerek durumu daha da kötüleştirdiğini söyledi.
04:54O tasarıyı geri getireceğini ve yasayı imzalayacağını söyleyen Trump
04:57göçmenlik konusunda konuşuyor ama yürümüyor dedi.
05:00Başkan yardımcısı kapsamlı bir göçmenlik reformunu destekliyor.
05:03ABD'de yasal statüsü olmayan göçmenler için vatandaşlığa giden yolla
05:07ülkede yasa dışı olarak yaşayan ve çocuk yaşta gelen
05:09genç göçmenler için daha hızlı bir yol arayışında.
05:12Eski başkan, gözaltı kampları ve ulusal muhafızları da içerebilecek bir operasyonla
05:16ABD tarihindeki en büyük sınır dışı işlemini gerçekleştirmeyi vaat ediyor.
05:21İlk döneminde uygulamaya koyduğu Meksika'da kalma programı
05:24ve halk sağlığı gerekçesiyle göçmenlere sınırlamalar getiren politikaları geri getirecek.
05:29Müslüman ülkelere seyahat yasağını yeniden canlandırma sözü de veriyor.
05:33Ayrıca 7 Ekim'den sonra göçmenlere yönelik bir ideolojik tarama yapacağını söyledi.
05:38Amerika'da doğan ve her iki ebeveyni de yasa dışı olarak ülkede bulunan kişiler için
05:42doğuştan vatandaşlık hakkını sona erdirmeye çalışacak.
05:45Harris, İsrail'in kendini savunma hakkı olduğunu söyledi
05:48ve Hamas'ı defalarca terör örgütü olarak kınadı.
05:50Ama Demokrat aday, Gazze'deki çatışmalar esnasında
05:53sivillerin korunması gerektiği konusunda daha yüksek sesle konuşarak
05:57gelen bazı tepkilerin yatıştırılmasına da yardımcı oldu.
05:59Biden gibi Harris'te kalan tüm rehineleri evlerine getirmeye amaçlayan
06:03uzatılmış ateşkes karşılığında rehine anlaşması önerisini destekliyor.
06:07Ayrıca İsrail'in bağımsız bir Filistin devletiyle birlikte var olmasını öngören
06:11iki devletli çözümü desteklemiyor.
06:13Trump, İsrail'in Hamas'ı yok etme çabalarını desteklediğini ifade etti
06:17ancak İsrail'in bazı taktiklerini de eleştirdi.
06:20Ülkenin bu işi bir an önce bitirmesi ve barışa geri dönmesi gerektiğini söylüyor.
06:24ABD kampüslerini sarsan Filistin yanlısı gösteri ve eylemlere de
06:28daha agresif müdahaleler yapılması çağrısında bulundu.
06:31Trump ayrıca antisemitik ya da Amerikan karşıtı görüşleri benimseyenlerin
06:35öğrenci vizelerinin iptal edilmesini ve Hamas'ı destekleyenlerin sınır dışı edilmesini öneriyor.
06:40Harris, Trump'ı LGBTİ artı hakları konusunda ülkeyi geriye götürmeye çalışmakla suçluyor.
06:45Ancak Harris, LGBTİ artı hakları konusunda ne yapacağıyla ilgili ayrıntılı bir bilgi vermiş değil.
06:50Ayrımcılığı ve saldırıları kınıyor.
06:52Buna karşılık Trump, trans kadınları kadın sporlarından uzak tutma sözü verdi
06:56ve kongreden doğumda belirlenen sadece iki cinsiyetin
07:00ABD tarafından tanınmasını sağlayacak bir yasa tasarısı geçirmesini isteyeceğini söyledi.
07:05Toplumsal cinsiyet ideolojisinin zehrini yenme sözü verdi.
07:08Trump, eğer başkan olursa reşit olmayanların
07:11kimyasal ya da fiziksel sakatlanması olarak gördüğü hizmetlerin
07:15artık karşılanmayacağını ifade etti.
07:17Okullarda da bir çocuğa yanlış bedene hapsolmuş olabileceğini söyleyen
07:21herhangi bir öğretmen ya da okul yetkilisine karşı benzer şekilde cezalandırıcı adımlar atacak.
07:26Ayrıca, küçüklere hormonal ve cerrahi müdahalenin ulusal düzeyde yasaklanmasını
07:31ve transların askerlik hizmetinden men edilmesini isteyecek.
07:34Başkan yardımcısı, Rusya'nın Ukrayna ile savaşına ilişkin tutumunun
07:38Biden'dan nasıl farklı olabileceğini henüz söylemedi.
07:40Ama Ukrayna'yı destekleyen NATO'yu yeniden inşa etme çabalarını destekliyor.
07:44Biden yönetimi, Rusya'nın işgaline karşı Ukrayna'ya kesintisiz destek sözü vermişti.
07:49Yönetim, Ukrayna'da milyarlarca dolarlık askeri yardımı onayladı.
07:52Onaylanan yardımların bu yılın sonuna kadar sürmesi bekleniyor.
07:55Harris, daha önce ABD'nin kurduğu küresel ittifakları riske atmanın aptallık olacağını söylemiş
08:00ve Putin'in acımasızlığını kınamıştı.
08:02Eski başkan, Amerika'nın Ukrayna'ya yaptığı yardımlara defalarca itiraz etti.
08:06Ve göreve dönmesi halinde, NATO İttifakı'nın misyonunu ve amacını
08:10temelden yeniden değerlendirmeye devam edeceğini söyledi.
08:14Öte yandan, Rusya'yı da Ukrayna'yı da müzakere masasına getirerek
08:18göreve daha başlamadan savaşı sona erdirebileceğini iddia ediyor.
08:21NATO konusunda, üzerinde anlaşmaya varılan askeri harcama hedeflerini tutturamadıkları için
08:26üye ülkelere yıllardır saldırıyor.
08:28Trump, bu hedeflere ulaşmayan ülkeleri savunmayı reddetmekle kalmayacağını,
08:33aynı zamanda Rusya'yı suç işleyen ülkelere ne isterlerse yapmaları konusunda teşvik edeceğini söyledi.
08:39Biden yönetimi, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'daki müttefikleriyle ticareti artırmaya çalışırken
08:44Çin gibi rakiplerinin üzerine gitmek için gümrük tarifeleri ve diğer araçları kullandı.
08:48Yönetim, Trump'ın Çin'e uyguladığı gümrük vergilerini yürürlükte tuttu.
08:52Çin'e gelişmiş bilgisayar çiplerinin ihracatına yasak getirdi.
08:55Mayıs ayında Biden-Harris yönetimi, diğer ürünlerin yanı sıra elektrikli araçları
08:59ve çelik ve alüminyum üzerindeki gümrük vergilerini de arttırarak Çin'i özellikle hedef aldı.
09:03Fakat Trump, daha agresif bir tutum sergileyerek neredeyse tüm ithal mallara uygulanan
09:07gümrük vergilerinin genişletilmesini istiyor.
09:10Çin'e %100'e varan gümrük vergilerin uygulanmasını öneriyor.
09:13Bu vergileri, diğer vergi indirimlerini finanse etmenin, bütçe açığını azaltmanın
09:17ve çocuk bakımını finanse etmenin bir yolu olarak görüyor.
09:20Ama bu, aksine tüketiciler için fiyatları arttırabilir.
09:23Trump, elektronik, çelik ve ilaç gibi temel malların Çin'den ithalatının aşamalı olarak
09:28durdurulmasını istiyor ve Çinli şirketlerin enerji, teknoloji ve tarım arazileri gibi
09:33sektörlerde Amerikan altyapısına sahip olmasını yasaklıyor.
09:37Harris, 100 milyondan fazla çalışan ve orta sınıf hane için vergi indirim sözü veriyor.
09:41Çocuk başına 3600 dolara varan bir vergi kredisinin kalıcı hale getirmek ve yeni
09:46ebeveynler için 6000 dolarlık özel bir vergi kredisi sunmak istiyor.
09:49Ayrıca ilk kez ev alacakları için vergi kredilerini genişleteceğini ve 4 yıl içinde
09:533 milyon yeni konut inşa etmeye çalışacağını söylüyor.
09:56Girişimciler için vergi indirimleri de gündemde.
09:58Öte yandan, kurumlar vergisini %28'e yükseltmeyi amaçlıyor.
10:02Mevcut kurumlar vergisi, yılda 1 milyar dolardan fazla kazanan şirketler için %15 seviyesinde.
10:07Eski başkan, bir yandan borçları öderken bir yandan da imzaladığı 2017 vergi indirimlerinin
10:12tamamını genişletme ve hatta artırma sözü verdi.
10:16Genel kurumlar vergisi oranını, ürünlerini sadece Amerika'da üreten şirketler için
10:20%21'den %15'e düşürmeyi teklif etti.
10:23Ayrıca Biden'ın yenilenebilir enerji ve elektrikli araçların geliştirilmesini teşvik etmek için
10:28yasaya eklediği bazı vergi indirimlerini de kaldırmayı hedefliyor.
10:32Ayrıca federal arazileri imara açarak konut maliyetini düşürmek istiyor.
10:36Analizler, Trump'ın fikirlerinin bütçe açıklarını Harris'in yapacağından çok daha fazla artıracağını
10:42ve ek borcu en aza indirmek için gereken büyümeyi sağlayamayacağını gösteriyor.
Yorumlar