00:00Tabii asgari ücretle alakalı devlet kurulmanızdan çeşitli
00:03açıklamalar da var. Çoğu da daha bunun konuşmasının erken
00:06olduğu yönünde. Ancak vatandaş açısından da toplum açısından
00:09da ciddi bir beklenti var. Neden? Bu sene ortasında
00:12herhangi bir asgari ücret artışı yapılmadı. Yapılmadığı
00:15içinde yıllık enflasyon tamamen yansılacak mı? Yansılmayacak
00:18mı? Bunun tartışması sürecek. Daha önümüzde Ekim ayının
00:22enflasyonu açıklanacak. Ayın dördü itibariyle. Yine Kasım
00:25varlık ayları enflasyon açıklanacak ve yıllık
00:27enflasyon bulunacak Samet Bey. Şu ana kadar Eylül ayında
00:30topluluğu yani yıllık enflasyon yüz birikimli enflasyonun yüzde
00:34otuz beş. Eğer Ekim, Kasım, Aralık aylarında ortam adili
00:38programdaki yüzde kırk bir buçuk. Merkez Bankası'ndaki
00:41yüzde kırk ikiyle hedef tutacaksa yüzde birer buçukluk
00:44aylık enflasyon olması gerekiyor. Ve böylece de
00:47yıllık enflasyon yüzde kırk iki olarak ortaya çıkacak. Tabii
00:51geçtiğimiz yıllarda Sayın Cumhurbaşkanı'nın bir sözü var.
00:54Yani vatandaşı enflasyonu karşı ezdirmeyeceğiz sözü.
00:57Pandemiden itibaren de herhangi bir şekilde enflasyon
01:00altında zam yapılmadığı gibi enflasyonun üzerinde refah
01:03payı artışları yapıldı. Son dönemde yani iki bin yirmi üçün
01:07sonunda iki bin yirmi dörde başlarken son altı aylık
01:10enflasyon farkı yüzde otuz yediydi. On iki puanlık bir
01:14refah payı artışı yapıldı. Işte bu on iki puanlık refah payı
01:17artışı aslında iki bin yirmi dördün enflasyonu karşılamak
01:20üzere verilmiş bir orandı. O yüzden biz enflasyon hesaplaması
01:25yaparken Samet Bey yıllık enflasyonu baz alacağız tabii
01:28çünkü Sayın Cumhurbaşkanı'nın vatandaşı enflasyona karşı
01:31enzirme veren sözü var. Yüzde kırk iki olduğunu farz
01:34farzlayarsak yüzde on ikilikte önden verilmiş bir refah artışı
01:37var. Yani aslında yüzde otuzlar civarında asgari ücrete
01:41minimum artış yapılması gerekiyor. Tabii burada geçim
01:45şartları yine bölgesel geçim endeksleri çok önemli. Özellikle
01:49büyükşehirlerde kira fiyatları bir hayli artmış durumda. Tabii
01:53burada daha öncelerden beri size de konuştuğumuz gibi işte
01:57bölgesel asgari ücret olsa ne olurdu? İstanbul, Ankara,
01:59İzmir'de farklı ücretler olsa ne olurdu? Tartışmaları yine
02:02açığa çıktı. Ancak tabii bu gündemini bitirecektir. Neden?
02:07Son artık yüksek enflasyonuz ortamları yaşıyoruz. Iki bin
02:11yirmi beşin sonunda yüzde yirminin altına inecek bir
02:14enflasyonu karşılayacağız. Iki bin yirmi altı da Sayın
02:16ifade etti. Artık tek hali enflasyon göreceğiz. Peki yıl
02:20sonu enflasyon ne olur? Tabii Karahan ııı burada açıklamada
02:24bulundu yüzde yirmi beşlik asgari ücret artış ama tabii
02:26beklentiler yüzde kırk ila yüzde kırk ikiler civarında yıl
02:29sonu enflasyon olması. Benim de asgari ücrete ilişkin tahminim
02:33yüzde yirmi beş ila yüzde otuzluk bir enflasyon farkıyla
02:37birlikte bir artış olması yönünde Samet Bey. Ancak yapılan
02:42ama oransal artışların ben çok yeterli olduğunu da
02:44düşünmüyorum. Bununla beraber çalışanın bizzat alım gücünü
02:48artırıcı unsurlar devreye girecektir. Nitekim geçtiğimiz
02:52yıl biliyorsunuz asgari ücretten alınan vergi
02:55kaldırıldı. Yani şu anda tüm ücretlerde on yedi bin iki
02:58liralık net asgari ücretten vergi alınmıyor. Bunun gibi
03:02çalışanın beyanname vermesi çalışanın daha az vergi
03:05ödemesine ya da vergi iadesi olur, fiş toplama sistemi geri
03:09gelebilir, buna ilişkin tekrar vergi iadesi olur. Bunlar
03:11olursa eğer vatandaşın alım gücü bizzat artabilir ve seneye
03:15art iki bin yirmi beşte o dezenflasyonun sürecini yani
03:18enflasyonun iyice düştüğü dönemde vatandaşın alım gücünü
03:21arttığını hissedebilir. Dezenflasyona özellikle dikkat
03:26çekiyorsunuz iki bin yirmi beş yıl sonu için. Şimdi biraz
03:29önce de söylediniz ya Cumhurbaşkanı Erdoğan dile
03:31getirmişti vatandaşı enflasyonun altına bırakmayacağız,
03:35enflasyona ezdirmeyeceğiz diye. Peki hangi zam oranı enflasyon
03:40karşısında uzun vadede alım gücünü ayakta tutar? Birkaç
03:43öneride de bulundunuz belki vergi iadesi gelebilir gibi.
03:47Nasıl bir asgari ücret alım gücünü ayakta tutar? Belki de
03:51en önemli sorulardan bir tanesi bu. Bakın oransal zamlar
03:57yapılsa da Samet Bey biliyorsunuz fahiş fiyatla
03:59mücadele olmazsa yine aşırı kar hırsı olanların bu fiyatı
04:04harçlığı engelleyemezsek yapılan oransal zamların bir
04:07anlamı yok. Ancak özellikle iki bin yirmi dört yıl
04:09içerisinde yeni ekonomi politikalarıyla beraber tabii
04:12sıkı para politikası uygulanıyor, faizler arttırıldı.
04:14Bununla beraber hem gelirler politikası yani geliri daha çok
04:17tahsil etme ve kayıt dışlıkla önemli bir şekilde mücadele
04:20başladı. Işte İBAN üzerine ödemeler yapılması. Yine fiş
04:24ve fatura almayanlar için daha önceden yoktu. Eğer bir fiş ya
04:27da fatura almazsanız beş bin liradan az olmamak şartıyla
04:30cezayla karşı karşıya kalacaksınız. Bunların
04:32tamamı aslında kayıt dışılığı önleyici ve denetimi
04:34arttırıcı unsurlar. Ancak maalesef burada bir oransal zam
04:38konuşulduğu zaman şimdiden bütün fiyatlar üzerinde zam
04:42gelmeye başlıyor. Bunun tabii devletin denetimleriyle mutlak
04:45sürekli kontrol altına alabilir ama yine kendimizde insanımızda
04:48bitiyor. Yani eğer böyle bir oransal zamlar olursa bunu
04:52şikayetle ihbar etmeli. Alım gücünü nasıl arttırabiliriz?
04:55Şimdi alım gücünü arttırmak için tabii oransal zamlar
04:57yapılacak. Ama vatandaşın da yarın ihtiyacını bugünün almayı
05:02artık bırakması gerekiyor. Çünkü buna ilişkin enflasyonuz
05:05kaygının artık son bulduğunu görebiliyoruz. Real Real kesin
05:09güven endeksi yüzü aştı. Yüz ikiler seviyesinde ilk defa uzun
05:13zamandan beri pandemi sürecinden beri. O yüzden
05:15vatandaşın artık enflasyon algısı ve fiyat algısı
05:18oturmaya başladı. Yani artık fiyatlar çok daha fazla
05:21artmayacak. Düşüncesine oturmaya başladı. Eğer bu
05:24oturursa satamayan, malını satamayan kişiler ya da fahiş
05:27fiyatlı bir şekilde malını artıran kişiler malını satamaya
05:30başlayacak. Bu da fiyatların geri gelmesini sağlayacak.
05:33Nitekim şu anda gayrimenkul sektöründe önemli bir şekilde
05:36geriye çekilmez söz konusu. Neden? Vatandaşın krediye
05:40ulaşımı zorlaştı. Alım gücü şu anda evler için azaldı ve alım
05:44gücü korunabiliyor. Vatandaşı alım gücünü korumak için o
05:48yapılması gereken oransal zam az önce bahsetmiş olduğum gibi
05:51sene başında on iki puanlık refah payı artışı vardı. Bu
05:55enflasyon farkının üzerine verilen bir artıştı. Iki bin
05:58yirmi dört yılı enflasyon karşılansın diye verilen bir
06:00artıştı. Yüzde on iki oradan var. En az yüzde otuzluk bir
06:04artış yapılırsa vatandaşın alım gücü sene sonu itibariyle burada
06:08sağlanmış olur ve bununla beraber eğer aşırı kar hırsı
06:12olursa ticarethanelerde yine fahiş fiyatı olsa bile vatandaş
06:17alım gücünü tekrar yerine getirecek işte vergi
06:20iadeleri yine ücretlerin vergi beyanlaması vermesi ücretlerin
06:24vergi dilimlerinin arttırılması yani daha erken vergi tabanına
06:28vergiye girmemek adına bu önlemi alınırsa seneye rahat
06:31bir nefesle girebiliriz ve iki bin yirmi beş yılında faiz
06:35indiriminin başladığı o dönemde vatandaşın da bizzat cebinde
06:38alım gücünü yükseldiği hissiyatı oluşturmuş oluruz.
06:41Sizin beklentiniz yüzde otuz civarında diyorsunuz. Tabii
06:44burada yapılacak eee yan haklar demeyelim de ya alınacak yan
06:49önlemlerle birlikte alım gücünde arttıracağına dikkat
06:53çektiniz. Vergi dilimi dediniz. Onu da biraz detaylandırmanızı
06:56rica edebilirim. Şu an nasıl nasıl olursa eee öngörünüzle
07:01nasıl olmalı vergi dilimi özellikle asgari ücretli için
07:05önemli olacaktır ve asgari ücretin daha üstünde kazananlar
07:08için. Biliyorsunuz Samet Bey on yedi bin iki lira şu anda
07:13büyük bir reformla vergi dışı bırakıldı. Bu çokça muhalefenin
07:17dile getirdiği bir durumdu. Artık asgari ücretler vergi
07:19vermiyor. Bu aslında vergi yükü işverenin üzerindeydi. Artık
07:23işveren o vergi devlete vermiyor. Aslında o vermediği
07:26vergiyle beraber işveren desteklenmiş oldu. Vatandaş da
07:29on yedi bin iki lira üzerinde de maaş alan kişilerde ücret
07:32alan kişiler de burada vergi dilimine tabii yüzde on beşten
07:36başlayan yüzde kırk kavaran. Sadece yüzde kırklık vergi
07:39dilimine giren üç milyon TL ve daha üzeri yıllık gelir elde
07:43eden kişiler beyanlama verebiliyor. Bu ne demek? Eğer
07:45siz beyanlama verirseniz bir ticarethaneniz olduğu zaman
07:48işte ticarethane üzerine kayıtlı eee evler için ona
07:52yaptığınız masraflar arabalar için sigorta masrafı işte
07:56yine ııı aracın diğer giderlerini yazabiliyorsunuz ya
07:59da belli şartlarda kendinizin, eşinizin, çocuklarınız için
08:03yapmış olduğunuz eğitim ve sağlık harcama gider
08:05yazabiliyorsunuz. Şimdi bu vergi dilimleri artılmasıyla
08:08beraber artık yüzde on beşlik dilime girmek için yüzde on
08:11beşlik başlangıç seviyesi. Bir sonraki yüzde binlik dilime
08:15girmek için daha fazla gelir eletmeniz gerekecek. Eğer bu
08:17dilimler yükseltirse daha geç dilime girdiğiniz için daha az
08:21vergi ödeyeceksiniz. Şimdi sene sonu, sene ortalarına
08:23geldiğinizde burada ııı ücretlerden bazıları azalma
08:27hissediyor. Neden? Net ücret üzerinden değil, işleyen
08:30anlaşmaya göre bürüt ücret üzerinden anlaşma yapılıyor.
08:33Eğer dilimler arttırılırsa daha az vergi kesintisi olacak. Bu
08:36öncelikle olması gereken. Bir diğeri üç milyon TL üzerinde
08:40gelir edenler değil de üç milyon altında gelir elde edenler de
08:45beyanlama verebilirse az önce saymış olduk. Kişisel
08:47ihtiyaçlarını beyanlamaya gider yazabilir. Sonuçta bir gelir
08:50elde ediyoruz. Bizim kendimizi idam ettirebilmemiz için bir
08:53belli bazı giderlerimiz var. Bunlar da beyanlama gider
08:56yazıktan sonra bir vergi beyanlaması verirsek ve
08:59üzerinden vergi verirsek alıngıcı korunmuş olur. Tabii
09:02çeşitli çalışmalar da var bununla alakalı. Dünyadaki
09:05örnekleri de var. Amerika'da yıllardır uygulan bir sistem.
09:07Amerika'da vatandaşlar burada kendisi bizzat oturup vergi
09:11beyanlamayı düzenliyor. Bizde de gayrimenkul için ve diğer
09:14işler için, diğer kazançlar için hazır beyan sistemleri var. Ya
09:17vatandaşı kolayca bunlar kullanıma sunabilir ve daha
09:19önceki yıllarda babalarımızdan da gördüğümüz üzere burada fiş
09:23toplama usulüyle o sarı zarfların içine koyarak fişler
09:27konulurdu ve vergi iade sanılırdı. Şu an devletimiz
09:29bunu sağlamak için ne yaptı? Işte eğer fiş almazsanız beş
09:33bin en az beş milyona başlamak üzere cezayla muhatap
09:35olacaksınız. Bunun yanına fiş toplamayı da getirirseniz eğer
09:38vatandaşın bir nefse alıngıcı korunabilir.
Yorumlar