00:00Yıl 1065, Dicle Nehri, Diyarbakır'ın kalbinde güçlü bir şekilde akarken kentin geleceği için hayati bir karar alınmıştı.
00:10Diyarbakır'ı diğer ticaret yollarına bağlayacak, hem askerlerin hem de halkın güvenle geçişini sağlayacak dev bir köprü inşa edilecekti.
00:20Fakat bu görev sıradan bir köprü yapımından çok daha büyük bir meydan okumaydı.
00:26Dicle'nin hırçın akıntıları ve bazalt kayalıkları inşaatı neredeyse imkânsız kılıyordu.
00:33İşte bu zorlu koşullarda Mervaniler dönemi Diyarbakır hükümdarı Nizam-ı Devle Nasr halkı için bir mucize gerçekleştirmeye karar verdi.
00:44Mervaniler, adını kurucuları olan Bad'ın torunu Mervan'dan alır.
00:50Bad, Kürt aşiretlerinin bir lideriydi ve bölgedeki güç boşluğunu değerlendirerek Diyarbakır ve çevresindeki hakimiyetini kurdu.
00:59On gözlü köprünün inşasını üstlenen Kadı Ebu'l-Hasan Abdülvahid, en yetenekli taş ustalarını bir araya getirdi.
01:08İslam dünyasında ün salmış dev bazalt bloklarla çalışan taş ustası Übeytoğlu Yusuf, köprüyü inşa edecek kişi olarak seçildi.
01:19Ancak bu görev, onun ve işçilerinin sınırlarını zorlayacak bir meydan okumaydı.
01:24Dicle Nehri'nin azgın akıntılarıyla mücadele inşa süreci, Dicle Nehri'nin azgın akıntılarıyla başladı.
01:32Nehir, bazen köprünün temellerini sarsıyor, inşaat malzemelerini sürüklüyordu.
01:38İşçiler, büyük bazalt taşları yerlerine oturtmaya çalışırken, nehirin suları ayak bileklerine kadar çıkıyor,
01:46bazen taşları geri çekiyor, bazen de temelleri yıkıyordu.
01:50Bazalt taşların, Dicle'nin serin ve akıntılı sularında taşınması ise tam bir mühendislik harikası gerektiriyordu.
01:59İşçiler, ağır taşları halatlarla çekiyor, her adımda suların kuvvetine karşı direniyordu.
02:06Her şey, doğanın gücüne karşı bir savaş gibiydi.
02:10Mücadele ve kararlılık bir kış gecesi, Dicle'nin taşkın yaptığı bir anda, köprünün yeni dikilen kemerlerinden biri yıkıldı.
02:19O gece, Mimar Yusuf ve taş ustaları sessizce toplandılar.
02:24Yusuf'un gözleri kararlı, elleri nasırlıydı.
02:28Yıkılan kemeri onarmak için bütün gece boyunca çalışacaklardı.
02:33Bir elinde çekici, bir elinde harçla, suların çekilmesini beklemeden işe koyuldular.
02:39Her çekiç darbesi, Dicle'nin yankısıyla geri döndü fakat asla pes etmediler.
02:46Sadece elleri değil, ruhları da bu taşlarla birleşmişti.
02:50Kemerlerin yükselişi ve ilk başarı sonunda, köprünün kemerleri yavaş yavaş yükselmeye başladı.
02:57Her kemer taşı, usta eller tarafından dikkatlice yerleştiriliyor, diğer taşlarla mükemmel bir uyum sağlıyordu.
03:06İşçiler ter içinde, her bir taşın doğru açıda olması için büyük dikkat gösteriyordu.
03:12Yanlış yerleştirilen bir taş, köprünün tüm yapısını zayıflatabilirdi.
03:17Fakat Mimar Yusuf, sabır ve kararlılıkla taşların suyun akışına uygun şekilde yerleştiğinden emin oluyordu.
03:25Her taş yerleştikçe, köprünün gövdesi güçleniyor, Dicle'nin azgın sularına karşı direniyordu.
03:32Son dokunuş ve zafer sonunda, işçiler elleriyle harcı taşların arasına yerleştirirken,
03:38ustalar köprünün kemerlerini son bir kez sıkıca kontrol etti.
03:42Yaklaşık 200 senedir yapay zeka konusuyla ilgileniyorum.
03:46Elimden geldiği kadar da Diyarbakır ilini, tarihini, kültürünü ve dokusunu yapay zeka ortamında tanıtmaya çalışıyorum.
03:54Yapay zeka ilk çıktığı zamandan sadece başta görsel üretiyordu.
04:00Yaklaşık bir senedir yapay zeka artık video üretmeye başladı.
04:04Ancak gelinen nokta şu an daha emekleme noktasında bile değil.
04:07İlk yapay zeka resim olarak çıktığı zaman, yine onlar da kötüdü ama şu an gerçekten neredeyse harita edemiyoruz.
04:12Keza filmler için de ya da videolar için de bu şekilde olması yakında bekliyorum.
04:17Kendi yapmış olduğum çalışmalarında, fotoğrafı hareketlendirme yerine metin tabanlı bir çalışma yaptım.
04:24Yazdığım her sahnede kendi prompt yani istem denilen talimatları yazarak o şekilde kendim kurguladım.
04:31Yapay zeka ileride öyle bir noktaya gelecek ki herkes oturduğu yerden kendi filmini çekebilecek,
04:36kendi şarkısını yazabilecek, kendi romanını bile yazabilecek hale gelecektir.
04:41Tarihi kaynaklara uygun olarak yaklaşık milattan önce 2000 yılında,
04:462000 yıllarda horörler tarafından Diyarbakır surları inşa edilmeye başlamış.
04:51Bu yapay zeka filmleri oluşturmanın iyi tarafından birisi de tarihe çok aşina olmaya çalışıyorsunuz,
04:56tarihi öğrenmeye çalışıyorsunuz. Bu da artı bir tabi.
04:58Horörlerden beri Diyarbakır surları yükselmeye başlamış.
05:03Horörlerden sonra Persler, Perslerden sonra Romalılar, Romalılardan sonra Bizanslar,
05:09Bizanslardan sonra Müslüman Fatihler ve daha sonra Artuklular, Selçuklular, Osmanlılar derken günümüz zamanına kadar gelmiş oluyoruz.
05:17Yapay zeka ile iki film çekmeye çalıştım belgesel şeklinde.
05:21Biri surların yapılışı.
05:22Surların yapılışındaki o zorluklardan bahsettik.
05:26Nasıl?
05:26Surlar zaten bazat taşlarına oluşmuştur.
05:29Bu bazat taşlarda Karaca dağlarının püskürtmüş olduğu lavların soğuması sonucu bazat taşlar oluşmuştur.
05:35Filmde bunu değinerek, bu şekilde başlayarak bir macera halinde yaşanan zorlukları da göstererek bir film yapmaya çalıştım.
05:43Surları tamamladıktan sonra Diyarbakır için önemli olan yerler bir tanesi de Ongözlü Köprüydü.
05:48Ongözlü Köprü için de önce bir araştırma yaptım.
05:50Yazılı kaynaklara göre 1065 yılında zamanın mervanileri tarafından yapılmıştır.
05:58Ben de nasıl yapıldığını biraz araştırarak ve kendi tabii yorumumu da katarak bir film çekmeye çalıştım yine aynı şekilde.
06:06Orada da Dicle Nehri'nin o zamanki taşkınlarından bahsederek kültür yolu olduğu için burası önceden beri ve ticaret yolu olduğu için buraya bir köprü yapılma ihtiyacı duyulmuş.
06:17O zamanki mervani hükümdarı oradaki mimar başına talimat vererek Diyarbakır'da Ongözlü Köprü yapılmasını emrediyor ve daha sonra köprü yapılmaya başlıyor.
06:26Zaten o yıla ait olduğu da Ongözlü Köprünün üzerinde bulunan kitabelerde de yazmaktadır.
06:33Tarihimizi korumak zorundayız.
06:35Hem Ongözlü Köprü olsun hem de Diyarbakır Suları olsun nasıl geçmişte eski atalarımız bu kültüre, bu dokuya sahip çıkmışsa biz de gelecek şekilde bu şekilde sahip çıkmamız gerekiyor.
06:49Uygunluk alınlarındaki ter Dicle'nin öfkesiyle boğuşmuş bu kahraman işçilerin hikayesini anlatıyordu.
06:56Fakat sonunda köprü tamamlanmıştı.
06:58Dicle Nehri'nin üzerinde zamana karşı direnecek bu muazzam yapıt yükselmişti.
07:04Dicle Köprüsü sadece bir geçit değil aynı zamanda insan azminin doğanın zorluklarına karşı zaferinin bir sembolüydü.
07:14Köprünün on gözlü olması nehir taşkınlarına karşı dayanıklılığı artırmak için tasarlanmıştı.
07:21Her bir göz, kemer, suyun daha rahat akmasını sağlayarak köprünün aşırı su basıncına dayanmasını ve su seviyesinin yükseldiği zamanlarda bile kullanılabilir olmasını garanti etti.
07:34Ve her geçen yıl köprü üzerinde yürüyen herkes bu fedakâr ustaların adımlarını hissedecekti.
Yorumlar