00:00Şöyle gerçekten çok büyük bir salgın yaşadı ama bu sefer şöyle biraz farklı ve bizim ülkemiz açısından açıkçası şu anda böyle bir riskin olmadığını net olarak söyleyebiliriz.
00:10O bakımdan...
00:11Hocam koronavirüs başladığında da öyle diyorlardı ama sonra malum malumun ilanı oldu yani.
00:17O yüzden ne önlem alınacaksa gerçekçi konuşalım hocam bugün yok ama bir hafta sonra bir vaka ilan edilir.
00:24Yani o zaman daha da tehlike çanları çalmaya başlar.
00:28Şimdi her yere yayıldıysa bu muhtemelen bizim ülkemize de gelebilir yani.
00:32Doğru mu hocam?
00:33Şimdi şöyle bir şey var tabi sayın Öztürk.
00:35Burası önemli bir nokta.
00:37Bazı hastalıkların bizim açımızdan yayılmaları veya geçiş yolları çok önem taşıyor.
00:41Bunlardan bir tanesi bizim koronavirüste yaşadığımız veya gripte gördüğümüz hep gripten bir salgından korkuyoruz.
00:47Niye? Çünkü solunum yoluyla, hava yoluyla yayılıyor.
00:50Ama bu bizim bugün konuştuğumuz ve konuşulmakta olan özellikle de şimdi Dünya Sağlık Örgütü artık bunu Mpox olarak isimlendiriyor.
00:58Yani Mpox virüsü olarak isimlendiriyor.
01:01Maymunluğu özellikle söylememek istiyor.
01:04Böyle bir ince hayvanlara karşı da bir işaretleme olmasın diye böyle bir tercihte bulunuyor.
01:10Şu andaki geçişi biraz daha açıkçası baktığımız zaman cinsel yolda bulaşıyor.
01:15Çok yakın temas gerektiriyor gibi.
01:16O bakımdan böyle çok büyük bir salgını beklememek lazım.
01:19Ama burada birkaç noktayı belki altını çizerek ilerlememiz gerekiyor.
01:23Şimdi bu virüsün özelliği çiçek virüsüne benzer.
01:27Çiçek virüsünün belki uzaktan akrabası diyebiliriz.
01:30Ama çiçek virüsü gibi bulaşıyor mu? Hayır, onun gibi bulaşmıyor.
01:33Bulaşması çok zor ve özellikle de insanlar böyle birinci hedefi değil bu virüsün.
01:38Ama zaman içerisinde mutasyon geçirerek evet böyle bir forma doğru dönebilir mi?
01:43Teorik olarak dönebilir ama bir yapısal olarak daha stabil bir virüs,
01:47DNA virüsü böyle çok büyük mutasyonlar geçirmesini beklemiyoruz.
01:51Belki şunu değerlendirebiliriz.
01:53Böyle biraz uzun olacak ama çok özür diliyorum.
01:56Biz yaklaşık iki sene önce 2022 yılında da dünya genelinde bir
02:00bu Enpax maymun çiçeği olarak isimlendirdiğimiz tabloyu görmüştük.
02:05Şimdi maymun çiçeğine baktığımız zaman aslında iki kendi arasında
02:09iki kardeş gibi söyleyebileceğimiz grubu var.
02:12Bunlardan bir tanesi biraz Batı Afrika'da görülen tip 2 dediğimiz.
02:16Diğeri de daha ziyade demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görülen tip 1.
02:20Yani Orta Afrika'da görülen tip 1'i.
02:23En önemli fark şu bizim bu açıkçası tip 2 dediğimiz Batı Afrika
02:282022 yılında dünyada biraz daha yayılan, görülen formuydu.
02:32Yaklaşık olarak 900 binden fazla vakaya neden olmuştu.
02:36180-184 civarında da kayba neden olmuştu.
02:40Ve baktığımız zaman şöyle söyleyeyim.
02:42900 bin vakada 184 kayıp aslında az değil ama bu kişilerin pek çoğunun da
02:47altta bağışıklık sistemleri problemi olan kişilerdi.
02:51Gene o da çok yakın temas cinsel yolla bulaşıyordu.
02:55Tip 2'de Dünya Sağlık Örgütü'nün biraz daha bugün böyle bir uyarı
02:59vermesinin temel nedeni şu oldu.
03:01Gene vakaların büyük kısmı yani bu bizim özellikle bugün konuşulan
03:05Dünya Sağlık Örgütü tarafından gündeme getirilense
03:08demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde görülendi.
03:11Yalnız bu sefer şöyle aşağı yukarı 150 km'lik bir mesafedeki bölgede
03:16görüldü ve gene çok yakın temas cinsel yolla bulaşıyor.
03:22Hocam bu daha çok cinsel yolla bulaşan bir hastalık diyorsunuz.
03:27Peki hocam belirtisi ne?
03:29Şu an için Türkiye'de böyle bir risk yok ama işte olmayacağı
03:33anlamına tabii gelmiyor ama vatandaş neye dikkat etmeli ve
03:37bunun belirtileri nelerdir hocam?
03:39Şimdi hemen şunu söyleyelim yani gene belki bu hep ölümcülüğünden korkuyoruz.
03:44Normalde bizim bu söylediğimiz forumda da ölümcülük diyelim veya
03:49kaybetme 100 kişide bir yani 100 bulgusu gelişen, şikayeti gelişen
03:54kişiden bir kişi kaybediliyordu.
03:56Ama 13 Haziran'da yayınlanan, Nature'da yayınlanan bir yazı da
04:00şöyle söyledi özellikle gene demokratik Kongo ve ona yakın bölgelerdeki
04:05vakalarda rakamın yüzde üç buçuk dörtlere ulaştığını kayıp rakamının.
04:09Bu biraz tedirginlik verdi.
04:11Yüzde dört olması bir miktar açıkçası tedirginlik verdi.
04:15Ve bakıldığında da virüste küçük bir değişiklik vardı.
04:18Şimdi ne ne olabilir dersek en önemli bulgusu şöyle söyleyelim.
04:22Kişilerde çok ciddi halsizlik, ateş ve bununla beraber değerlendirildiği
04:27zamanda yanında da vücuttaki içi böyle küçük sıvı dolu döküntüler.
04:32Yani baktığımız zaman içerisinde sıvı olan döküntülerle birlikte görülüyor.
04:37Ve gene değerlendirdiğimizde özellikle cinsel yolla bulaşma hikayesi ön planda
04:44ve özellikle de cinsel partneri diyebileceğimiz kişinin böyle
04:48rahatsızlıklarının olduğu dönemde eğer çok yakın temas olursa bulaşabiliyor.
04:53Yani yoksa bizim sosyal temasla aynı ortamda bulunmayla tokalaşmayla
04:58bulaşması bizim için bugün için söz konusu değil.
05:02Evet koronavirüs gibi değil.
05:04Aynı havayı soluduğunda bile bulaşıyordu yani.
05:07Hocam eğer öyle bir tehlike olsaydı ona mutlaka Ateş Hoca dikkat çekerdi.
05:12Ama bizim Afrika ile değerli hocam artık münasebetlerimiz, ticari münasebetlerimiz,
05:18ondan öğrenci, turist gelip gitmeler çok arttı.
05:23Ben Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne de gitmiştim.
05:27Gerçekten oranın o şartlarında bu tür virüsler çok rahatlıkla ürer.
05:32Böyle bir hareketlilik nedeniyle uçak seferleri gelenler gidenler nedeniyle
05:37böyle bir tehlikede var, taşıyabilirler.
05:40Bize uyarınız ne olur? Ne yapmamızı istersiniz?
05:43Halkımıza ne yapmasında fayda var?
05:46Sayın Abdülkadir Hocam burada şunu hemen söyleyeyim.
05:50Mesela uçak seyahati bizim açımızdan risk yaratan bir şey değil.
05:54Çünkü bildiğiniz gibi uçakta yan yana otursanız bile bulaşması söz konusu değil.
05:59Şimdi bulaşabilmesi için mutlaka sizin özellikle insanlar derken bulaş daha düşük.
06:05Ağırlıklı olarak her ne kadar biz buna maymun çiçeği desek de,
06:08ağırlıklı olarak hayvanlarda da ip sincapları gibi veya böyle Gambia'nın keseli sıçanları özel,
06:15yani daha ziyade o coğrafya özel bu sıçan türü, fındık faresi türü,
06:20canlıların insanları ısırması veya o canlıların direkt kanlarıyla
06:25veya ciltlerinde açık yaralar, ağızlarında açık yaralar varken temaslarıyla bulaşabiliyor.
06:30Ama insandan insana geçişin çok daha az.
06:33Ve bu geçişin olması için de biraz önce söylediğimiz gibi çok yakın temas gerekiyor
06:38ya da çok ciddi anlamda bir cinsel ilişki içerisinde travmanın ortaya çıkabilmesi gerekiyor
06:43veya sizin açık yaranızın olması, karşınızdakinin de,
06:46o mevcut olan biraz önce demiştik ya, içi su dolu keseler şeklinde
06:52veya içi su dolu rezikül diyoruz biz onlara.
06:54Hocam o görüntüler çok kötü ya, ay Allah korusun.
06:56Evet, yani şöyle o görüntüler ağır görüntüler ama böyle bir tablodayken onunla temas etmeniz lazım.
07:03Şimdi o bakımdan uçakla seyahatte bir sıkıntımız yok. Peki oradan gelen...
07:06Hocam valla seyircilerimizden sorular geliyor, diyorlar ki
07:09ama Ateş Hoca cinsel yolla diyor da, küçücük çocuklar da çıkıyor bu maymun çiçeği.
07:15Küçücük çocuklarda da işte şöyle özellikle açık yarası varsa veya bu hasta olan özellikle o bölgeye tarif ettiğimiz
07:23bu biraz önce söylemeye çalışmıştım ya, Afrika'nın İpsincabı denilen
07:27veya şöyle ki Gambia'nın keseli sıçanı dediğimiz türlerin enfekteyken
07:33yani virüsü taşırken insanları ısırmasıyla bulaşabiliyor.
07:36O bakımdan o coğrafyada biraz daha fazla ama bu bizim asıl tedirginlik veren
07:41ve Dünya Sağlık Örgütü'nün dikkat çektiği ise daha ziyade insanlarda cinsel yolla bulaşan.
07:47Şimdi şunu diyebiliriz peki, mesela çiğ veya az pişmiş et yemek veya bu hayvanların etlerini tüketmek
07:53teorik olarak bir risk olmakla beraber bugüne kadar mesela böyle bir geçiş olmadı.
07:58Yani o bakımdan bu hayvanlara sadece dokunmayla da geçmesini beklemiyoruz.
08:02Burada önemli olan nokta şu, aslında biraz önce Abdülkadir Hocam'ın sordu.
08:06Şimdi o bölgedeyken buna alarak gelen birisi bize bu hastalığı bulaştırabilir mi?
08:12Birincisi cinsel ilişki olmadığı müddetçe bulaştırması söz konusu değil.
08:16Burada bir tek ince nokta şu, mesela biz Ebola'da şunun korkusunu yaşamıştık,
08:20bir başka hastalık da çok ağır seyretmişti.
08:23Çünkü orada şöyle insanların vücut çıktılarında,
08:27mesela cinsel ilişki sırasındaki erkeklerdeki sperm çıktılarında
08:31o yaklaşık olarak 6 ayla 8 aya kadar kalabiliyordu ve karşısındakine bulaştırabiliyordu.
08:37Ama burada öyle bir şey söz konusu değil.
08:39Yani kişi hastayken ancak böyle bir ilişki olursa bulaşabiliyor.
08:43O bakımdan biraz daha burada rahatız ama bu şu anlama da gelmemesi lazım.
08:48Yani bizim illa bu sadece o bölgede kalacak veya yayılmayacak gibi düşünmemek gerekiyor.
08:53Ama temasın çok sıkı bir temas, çok yakın temas veya cinsel ilişki olacağını söylememiz lazım.
08:59Bu arada insanlarda böyle bir travma oluşmuş.
09:01Hocam sizi görünce, Melih Yiğiter sizin gibi mesaj yazan çok oldu valla.
09:07Ateş Hocayı orada görünce yüreğimiz ağzımıza geldi.
09:11Koronavirüs travması hala bence geçmedik.
09:16Hayır benim nabzım yükseldi zaten.
09:19Evet.
09:20Ateş Hocam'ı seviyorum.
09:21Sayın Melih Hocam umarım böyle çok fazla...
09:24Sıkıntılı haberlerden bilmiyorum ama Maymun Çiçeği'nde ülke olarak hazırlıklı olmamız lazım.
09:30Bunu söyleyeyim.
09:31Ama şunu da unutmayalım.
09:322022 yılında bizim Türkiye Halk Sağlığı, daha doğrusu Sağlık Bakanlığı'nın Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü çok güzel bir rehber de hazırlamış ve yayınlamıştı.
09:41Yani Türkiye bu konuda takip yapıyor.
09:43Elinde tanı şansı, tanısını koyabilecek yöntemler de mevcut.
09:47O bakımdan şu an için bizim ülkemizde herhangi bir riskin olmadığını kesin söyleyelim.
09:51Böyle bir yayılım bekler miyiz dersek yayılımda da gene de söyleyelim.
09:55Yani çok çok yakın temas gerektiriyor.
09:57Ben bir şey sorabilir miyim?
09:59Melih Yiğiter bir şey soracak.
10:01Ateş Hocam bugün biz Sağlık Bakanı Prof. Dr. Sayın Kemal Memişoğlu'yla birlikteydik.
10:09Biz de sorduk.
10:10Hatta ben yayının bir yerinde söyledim.
10:12Hatta bire bir tam olarak ne dediniz?
10:14Dünya Sağlık Örgütü bu Maymun Çiçeği ile acil durum ilan etti.
10:20Hani Türkiye'deki durum ve tehlike var mı diye.
10:23Sayın Bakan'ın söylediği şey Maymun Çiçeği ile ilgili gelişmelerini tümüyle yakından takip ediyoruz.
10:29Ancak şu anda herhangi bir alarm durumumuz söz konusu değil ama takip ediyoruz diyor.
10:35Evet efendim.
10:36Şimdi ben şunu anlamaya çalışıyorum.
10:38Böyle belirli lokal bir yerde olan, mesela ben baktım Kongo'da var.
10:43Demokratik Kongo, onun kenarındaki birkaç ülkeye sıçramasından bahsediliyor.
10:50Ölüm vakaları var.
10:52Böyle lokal olan bir durum için Dünya Sağlık Örgütü neden acil durumu ilan ediyor sevgili hocam?
11:00Çünkü bu baya zor yani.
11:02Abdülkadir hocam dedi ya, Abdülkadir Selvi dedi ya Afrika ile bizim ticari münasebetlerimiz var.
11:09E bu münasebete ticari tasını tutarsak zaten sıkıntı yok.
11:13Yani ama Dünya Sağlık Örgütü diyor ki acil dur.
11:19Burada tabii, buradaki önemli nokta şu efendim.
11:22Bundan önce biraz önce de aslında bir miktar söylemeye çalışmıştık ama şöyle söyleyelim.
11:26Bundan önce bizim bu demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki görülen bu Maymun Çiçeği diye isimlendirdiğimiz eskiden,
11:33bugün En Paks dediğimiz bu tabloda mortalite yani ölüm kayıp yüzde birin altında birler civarındaydı.
11:41Bu seferki yayın özellikle bu Nature'da çıkan 13 Haziran tarihinde yayındaki rakam yüzde dörte yakın,
11:48yüzde üç buçuğun üstünde bir rakam verdiler.
11:51Böyle olunca da şöyle değerlendirmek lazım.
11:53Kayıplarda bir artma var ve orada da özellikle demokratik Kongo'dan bir otoyol var.
11:59Aşağı yukarı yüz elli kilometrelik bir otoyol boyunca bazı vakaların görülmesi,
12:04sadece bir ülkede değil de komşu ülkeye de geçmiş olması,
12:08Dünya Sağlık Örgütü'nün bu konuda dikkatli olunmasının uyarısını veriyor.
12:12Yani diyor ki aslında lütfen bu konuda dikkatli olun.
12:15Şu anda böyle bir çok ciddi anlamda panik yaratacak bir durum olmamakla beraber,
12:20önlem alınıp farkındalığın yaratılması gerekir diye.
12:23O bakımdan önemli ama tekrar altını çizelim.
12:26Bugün için lütfen bizim ülkemizde de diğer ülkede çok büyük bir panik yaratmaya gerektirecek bir durum değil.
Yorumlar