00:00Back to school na! Balik sa dating gawit at mga problema.
00:07Ang isang bata mula sa Murcia Negros Occidental, dahil sa tuktok ng bundok sila nakatira para makapasok ng eskwela, buwis buhay siyang tumatawid sa zip line.
00:21Grade 6 na ngayong pasokan, ang 11 anos na si L. James, pero hatid sundo pa rin siya ng kanyang tatay Ricky.
00:41Gusto raw kasing masiguro ni Ricky na ligtas na makakarating sa eskwela ang kanyang anak.
00:51Ang daan kasing patungong paaralan, matarik at mabato.
00:59Para makatawid ng bundok, kailangan pa nilang sumakay sa isang luma at kinakalawang ng zip line.
01:11Dapat nakawit, tapos kailangan mahulog.
01:18Kapit lang magpapara hindi malaglag.
01:22Napamin sir, closer nga.
01:24Nasana pala ba sir ako survive.
01:26Kung mamalasin na mapigtal ang zip line, na huwag naman sana,
01:35Ang babagsakan ng nakasakay nito, isang daang metro.
01:40Ito ang kwento ng bahigpit na pagkabit ng isang estudyante sa kanyang pangarap.
01:53Ang mag-ama nakatira sa sityo managaksak, liblib na komunidad sa kabundukan ng Mursa sa Negros Occidental.
02:05Para marating ito, kailangang maglakad ng isang oras papunta ng sityo.
02:12Kailangan ding tumawid ng ilog.
02:19Malalakarin pa tayo mga 15 to 20 minutes.
02:28Makalipas ang mahigit isang oras, narating na nila ang sityo managaksak.
02:34Naabutan nila roon ang lalaking ito, na walang kapakot-pakot na tumatawid ng kable, makabili lang ng asukal sa kabilang ibayo.
02:52Iilan lang ang nakatira rito sa sityo managaksak, at halos lahat magkakamag-anak.
02:58Dito nakatira ang pamilya ni Nael James.
03:04Alas kwatro pa lang ng umaga.
03:10Gumagayak na si Nael James, papasok ng eskwela.
03:13Pag tapos siya magbihis, kakain sa agam.
03:21Para makatipid, nagbabaon siya.
03:24Ito po ang baon ng anak ko para sa eskwilahan, para sa magutom.
03:33Si Ricky naman, inihanda na ang mga harness na gagamitin nilang mag-ama sa pagtawid sa zipline.
03:50Ang tatawirin kable ng mag-ama, nasa 300 meters ang haba.
03:56Nakakalula rin ang taas ng kable.
03:59Pero ang mag-ama, kalkulado na ang kanilang bawat kilos.
04:05Gayunman, aminado si Ricky na kinakabahan pa rin siya.
04:15Ang dalang harness ni Ricky, agad niyang ikinabit sa kable.
04:29Si Ricky ang unang tumawid.
04:31Kapag may rapal siya, pwede ko tayong sutein sa kitla.
04:50Dalawang minuto, nakakalula rin siya.
04:54Dalawang minuto lang, narating na ni Ricky ang kabilang dulo ng kable.
05:08Habang si El James, nagsuot na rin ang harness.
05:24Pero hindi pa man nakakarating si El James sa kabilang dulo.
05:33Bigla siyang huminto!
05:36Pero hindi pa man nakakarating si El James sa kabilang dulo.
05:45Bigla siyang huminto!
06:05Bigla siyang huminto!
06:35Ang mag-ama, sumakay na ng motor, papuntang eskwelahan.
06:58Ang mag-ama, sumakay na ng motor, papuntang eskwelahan.
07:06Si El James ay masayahing bata, matulungin, especially sa kanyang mga kaklase, at talagang masipag siya.
07:22Ang kadalasang naiiwan sa bahay, si Rose.
07:25Nung araw na yon, kinailangan naman niyang dalhin ang apat na taong gulang nilang bunsong anak na si Mary Rose sa daycare center na nasa kabilang bundok din.
07:55Bago pa man makarating sa kabila, huminto rin sina Rose.
08:25Hanggang sa ligtas na nakarating ang mag-ina sa kabilang dulo ng zipline.
08:55Ang kamay ko na iwan dito sa loob ng mutol.
09:08Samantala, bago umuwi, si El James tinapos na muna ang kanyang assignment sa eskwelahan.
09:14Tinatapos ko dito kasi hirap ko dito sa taas.
09:29Pagkatapos, sinundo ulit siya ng kanyang tatay Ricky para muling mag-zipline pa uwi.
09:44Pagkita ko ng anak ko na magtapos ng pag-aral. Yan ang hinihingi na ako. Pagkatapos lang sila ng pag-aral.
10:01Ang pamilya ni Nael James, pinagkakakitaan ng paggawa ng barbecue sticks.
10:07Yung kita ko sa isang buwan, mga isang libu.
10:11Pero pagtatanim talaga ng gulay ang kanilang hanap buhay dito sa bundok.
10:16Ito rin daw ang dahilan kung bakit mula sa bayan, pinili nilang dito manirahan, apat na taon na ang nakararaan.
10:23Dati doon kami nakatira sa baba. Kasal po na ang lupa namin, nasama sa pagbili ng aking lolo, kaya wala namin itong bahay.
10:31Kaya pumunta kami dito sa bundok at dito nagpatayo ng bahay.
10:35May disentiment silang hanap buhay sa bundok, malayo naman sila sa kabihasnan.
10:41Araw-araw nagpunta ko dito. Tapos pagkahapon, mabalig naman ako doon kasi mahirap.
10:47Dahil dito, ang walong taong gulang nilang anak na si Ezra, pinili munang tumira sa kapatid ni Ricky sa bayan.
11:06Kaya ganun na lang ang pagpupursige ni L. James na makatapos ng pag-aaral. Pangarap daw niyang maging seaman.
11:14Gusto ko mag-skill up para makabulay ka sa pamilya ko. Gusto ko makamahan sa harapan para hindi lakaagay sa supply mo.
11:25Meron daw ditong parang cable car, at ito ang ginagamit nila noon patawid ng bundok.
11:31Proyekto ito noon ng PENRO o ng Provincial Environment and Natural Resources Office, dekada 90.
11:38Ngunit matagal na raw itong hindi gumagana.
11:41Natapos na po yung project natin, tapos wala namang natin na-transport through that line.
11:47Ang cable nilagyan na lang ng harness ng mga taga rito para mapakinabangan nila sa kanilang pagtawid.
11:53Tinestorage na po namin ang mga activities sa kabila kasi part na siya ng Northern Exhaust Natural Park, strict protection zone po ng area.
12:01Kaya nung nabalitaan ng mga tiga DENR na ang lumang cable ay ginagamit ng zip line ng mga tiga sityo,
12:08naalarma sila.
12:10Hindi na siya safe. Nabigla kami na meron po palang gumagamit.
12:14Nakalungkot na may mga mata na ganito yung sitwasyon, papunta sa school.
12:19Makikita natin din natin yung determination nila na makapasok, makapag-aral.
12:24Pero hindi ito sapat na dahilan para maranasa nila ang nararanasa nila.
12:29May mga pagkakataon kasi na hindi natin may iwasan na dahil sa panganib or dahil sa kakulangan ng mga servisyo
12:35ay hindi pa pwede sa kasalukuyan na magtayo ng mga school.
12:40Ito po yung dahilan kung bakit pwede tayo gumamit ng alternative delivery mode sa mga pag-aaral ng mga bata.
12:46Mayroon tayong binibigay sa kanya ng mga activity sheets at modules na iperform niya at magkaroon siya ng special schedule
12:54na sa ganitong mga araw lamang pwedeng kumunta ng school.
12:58Gusto ko mag-start dito sa bus pero hindi na sila makasakay sa zip line.
13:01Sa dawad daw, kaya yung delikado. Sa dawad daw nga, the plus, the plus.
13:07Gusto mo namin wala kami magawa kasi wala naming pangbaya sa UPA. Kaya dito wala kami kumakayon.
13:13Ang suliranin ng mga tigasityo managaksak, idinulog ng aming team sa LGU ng Mursha.
13:21The plan and the recommendation is to relocate the family as soon as possible.
13:25Narefer sila namin sa livelihood financial assistance wherein sila na yung maka-assess kung anong gusto nilang livelihood.
13:33Tawagin ng pangamoy, pangasagapapano, nakasurvive sa mga situasyon.
13:39Hindi ko maibigay sa anak ko kung anong gusto nila.
13:42Sinasabi ko sa anak ko, pagtapos ng pag-aaral, marami na kayo mong ibibili ng anong gusto niya.
13:47Sipag lang, makararaos din kami.
13:48Sa milyones o bilyones na budget ng gobyerno para sa edukasyon o kapakanan ng mga magsasaka at ng mga tiga malalayong mga lugar,
14:00ang tanong ng mga taga rito, kailan kaya sila maaambunan?
14:18Subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel and don't forget to hit the bell button for our latest updates.
Comments