00:00Elazığ'ımızda geçmiş yıllarda 80 bin ton, 70 bin ton civarında
00:08üzüm rekolitesi ortaya çıkıyordu. Bu yılda tahminimiz
00:14altmış bin civarında altmış bin ton civarında bir üzüm
00:18bekliyoruz. Ilimizde bu üzüm sofralık ve şıra sanayinde,
00:25şarap sanayinde değerlendiriliyordu. Iıı üç dört
00:29tane büyük firma Elazığ'da üzüm alıyor. Bu firmalardan bunun
00:34dışında da yeni ııı firmalar butik yapan firmalar da son
00:37yıllarda Elazığ'a geldi. On on beş tane firma Elazığ'da ııı
00:42üzüm almaya devam ediyor. Ama düzenli olarak üç büyük firma
00:45Elazığ'dan üzüm alıyor. Şarap sanayinde. Iıı yalnız ııı son
00:51yıllarda giderek ııı sıkıntılar ııı baş gösterme
00:55başladı. Bir ııı işte birkaç yıldır ııı son dört yıldır ııı
01:00sorunsuz üzümlerimizi ııı satıyoruz. Satabiliyorduk. Iıı
01:05şeyi hızla gelişiyor. Hatta yeni umut olup yeni bağ
01:08ekimleri de Elazığ'da yapılmaya başlandı. Ancak ııı bu yıl ııı
01:15bazı firmalar ııı avans dağıtıp avanslarının ııı karşılığı kadar
01:20üzüm alacağını geri kalan üzümü alamayacağını üretçilere
01:24bildirmekte. Iıı bu da üreticiyi tedirgin etmekte.
01:28Bunun yanında ilimizde ııı bin dokuz yüz kırk altı yılında
01:33kurulmuş bir ııı şarap fabrikası vardı. Cumhuriyet'in
01:37ilk yıllarında Ulunda Mustafa Kemal'in emriyle bölgenin
01:40coğrafi işaretli öküz gözü üzümünü özellikle işlemek üzere
01:45kurulu olan bir ııı şarap fabrikamız vardı. Tek elden
01:49daha sonra özel ııı bir şirkete oradan başka bir
01:53şirkete satıldı. Şu anda da bu mevcut şirket ııı Elazığ'da
01:58ııı gerçekten piyasayı düzenliyordu. Büyük oranda
02:01üzümü Elazığ'dan ııı alıp işleyebiliyordu. Zaten
02:05fabrikanın ııı zaman zaman yedi bin tona kadar işleme
02:09kapasitesi vardı. Ama geçmiş yıllarda üç bine kadar üç bin
02:13dört bin tona kadar işleyebildi bu son yıllarda. Iıı son yirmi
02:19Şubat ve ııı sekiz ııı yirmi Ocak ve sekiz Şubat depreminde
02:25ardı arda Elazığ'ımızda ne yazık ki ııı depremler meydana
02:29geldi. Deprem bölgesi burası. Burada ııı bu fabrikamızda ııı
02:34bir kişi ııı tarafsız bilim adamları çağrılmış ve tespit
02:39yapılmış. Iıı hasar aldığı ııı ve güçlendirme ve yıkılıp
02:45yeniden yapılması hususunda ııı raporlar geldi. Bunun da üst
02:49yöneticiler tarafından değerlendirildiğinde Elazığ'da
02:53yeniden bir yatırımdansa yeni bir ııı yani yeniden burayı
02:57yapıp yapmaktansa inşaat alanı içerisinde çünkü ııı aynı ııı
03:02zamanda ııı orada üzüm işlemenin imkansız olduğu
03:06belirtilmiş. Dolayısıyla ııı bu aynı firmanın ııı diğer
03:12fabrikalarına ııı üzümün taşınması ve fabrikanın oraya
03:17taşınması kararı alınıyor. Iki yıl içerisinde de mevcutta
03:21sabit çalışan ııı yaklaşık ııı otuz beş kişiden bahsediliyor.
03:26Otuz üç kişi kadrolu işte güvenlik görevlilerle beraber
03:28yaklaşık otuz yedi otuz sekiz kişiye tebliğ ediliyor. Bunlara
03:32iki yıl içerisinde diğer fabrikalarında ııı ııı
03:36çalışabileceklerini veyahut da bütün haklarını alarak işten
03:41ayrılabileceği tebliğ ediliyor. Bundan sonra kamuoyunda bir
03:44köylülerimiz açısından bir tedirginlik çiftçilerimiz
03:47açısından bir tedirginlik meydana geldi. Işte hani çünkü
03:50neticede piyasayı düzenleyen ııı ama uğruna uğruna bir
03:55fabrika kurulmuş bir şey ııı üzüm üreticileri ııı tedirgin
04:02oldu. Acaba ne oluyor? Üzümümüz yerde mi kalacak? Üzüm ne
04:05olacak? Gibi ııı tedirginlikler oluyor neticede. Taşınıyor. Diğer
04:09firmalar da burada üzümü batıya taşıyıp orada iş yiyorlardı.
04:14O firmaların yetkilileriyle bu firmamızın yetkilileriyle
04:18görüştüğümüzde ııı üzüm üreticileriyle ilgili veya
04:21Elazığ'ın üzümüyle ilgili hiçbir sıkıntı olmayacağını biz
04:25zaten üzümü hani ııı Elazığ'dan evet ııı üzümü alıp işliyoruz
04:30ama ııı ürünü tekrar batıya taşıyoruz. Lojistik açısından
04:33bizim maliyetimizin çok büyük artmayacağını ııı ama biz
04:38çiftçilerimizin hiçbirini mağdur etmeyeceğimiz çünkü ııı
04:41coğrafi işaretli ııı örneğin Boğazkere, Kayra ııı ve ııı
04:47Elazığ'ın şey pardon ııı Buzbağı markası Elazığ'ın önemli bir
04:53markası. Bunun ve Elazığ'ın markalaşmış ürünlerinin öküz
04:57gözü üzümden elde edilen marka ııı değerlerinin çok daha değerli
05:01ürünlerin üretiminin devam edeceğini bunu diğer
05:05fabrikalarında yapacaklarını tonajla ilgili yüzüm alımıyla
05:09ilgili bir sorun olmayacağını bize bildirdiler. Bunu da
05:12çiftçilerimize iletmemizi öğrettiler. Kendileri zaten bu
05:16konuda açıklamalar peyderpey yapmaya devam edecekler. Şimdi
05:21tabii biz ııı bunu aldıktan sonra biraz ııı rahatladık ama
05:26ııı duygusal olarak gerçekten hepimizi üzen bir konu. Yani
05:30bir şehrin kültürü ııı sanayisi ııı şeyiyle ölçülür. Yani bir
05:37değerinin çok önemli bir değeri hem de gerçekten çok
05:40önemli bir değeri cumhuriyetin kazanımıyla elde edilmiş bir
05:44değerinin burada taşınıyor olması ııı elbette ki ııı
05:48Elazığ'ımızı ve üreticilerimizi ııı üzmek de
05:52gerçekten ııı katma değer elde eden bir ııı firmaydı. Çok
05:57değerli şeyler elde edip ülke ekonomisine de katkıda
06:01bulunuyordu. Buna yine devam edecektir ama buna ilimizle
06:03değil de ııı Türkiye'nin başka bir yerine devam edecektir. Bu
06:07sevinirici bir yerde üretimine devam ediyor olması. Ismim
06:11Zülfü Murat Doğan. Iıı ben üniversitede akademisyenim.
06:15Aynı zamanda on yedi yıllık üzüm üreticisiyim. Siyah üzüm
06:18üreticisiyim. Iıı on yedi yıldır yılda yaklaşık olarak
06:22yüz ile yüz yirmi ton arası siyah üzüm. Iıı yine takriben
06:26yüz yüz yirmi ton arası beyaz üzüm üretiyorum. Iıı ilimizdeki
06:31fabrikanın kapanması ııı bizi belki hani alım yönünden çok
06:37etkilemeyecek ama psikolojik olarak tabii ki de üzdü. Iıı
06:41şöyle ifade edeyim. Iıı bizim için bir güvenceydi. Her yıl
06:46belli bir miktarını alacağını biliyorduk üzümü. O yüzden
06:49içimiz rahattı. Hani çiftçilerin diğer beyaz üzümü
06:52de ııı satabileceğinin garantisi gibiydi bir yerde.
06:55Kapanması bizi psikolojik olarak biraz tabii şey yaptı.
06:59Baskıladı. Üzdü. Iıı kapanmasının bizi alım ııı
07:05konusunda sıkıntıya sokacağını düşünmüyorum. Çok düşünmüyorum.
07:08Tabii taahhüt ettikleri ııı alım tonajını alırlarsa eğer
07:12ııı çok fazla ııı satış konusunda sıkıntıya
07:17gireceğimizi düşünemiyorum. Düşünmüyorum ama tabii özel
07:20sektör yine ııı kota düşürebilirler. Iıı o konuda
07:25tereddütlerimiz var. Çiftçilerin. Iıı sizi ne kadar
07:31üretim yapıyorsunuz hocam? Ben yıllık yüz yirmi ton ııı yüzle
07:34yüz yirmi ton arası siyah üzüm üretimi yapıyorum. Yüz yirmi
07:37bin kilogram. Iıı siyah üzüm üretimi yapıyorum ve her her
07:40sene bunun yaklaşık yüzde seksenini ııı fabrikalara işte
07:45bu tür fabrikalara veriyoruz. Iıı geri kalanı sofralık olarak
07:48değerlendiriyoruz. Beyaz üzümlerimizin tamamında
07:51sofralık olarak veriyoruz. Tabii siyah üzümün alınmaması ya
07:53da alım ııı oranının düşmesi beyaz üzümü de etkileyecek.
07:56Çünkü siyah üzüm de sofralığa girecek, piyasaya girecek.
07:58Iıı böylelikle beyaz üzümün satışı da azalacağını
08:02tahmin ediyoruz. Iıı bekleyeceğiz, göreceğiz bu
08:06sene için. Artık ne olacağına bakacağız. Peki ııı kentte daha
08:10önce devlet eliyle yapılmış birçok fabrika özelleştirildi.
08:16Sonrasından kapatıldı. Iıı bu fabrikada işte ııı depremde
08:23hasar aldığı gerekçesiyle ııı kapatılacak kararı alındı.
08:27Nasıl değerlendiriyorsunuz acaba? Devlet tarafından
08:30öncekinden kurulup sonrasında özelleştirilip ve kapatılmasını
08:34nasıl değerlendiriyorsunuz? Şimdi tabii ki de böyle bir
08:36şehirde böyle bir ürüne muamele tarımsal bir ürüne katme değer
08:40katan bir işletmenin kapatılması ııı iyi bir şey
08:44değil. Yani hiçbir zaman iyi olmadı. Özel sektöre
08:47devredikten sonra da tabii devletin bunu destekleyerek
08:50üretiminin devam ettirilmesi ııı beklenir. Iıı bizde de bu
08:56fabrikanın işlemesi devam etmesi çiftçinin, köylünün,
09:01orada çalışanın buralarda bu faaliyetlerin içinde bulunması
09:04isteniyordu. Iıı tabii kendi kararlar, şirketin kendi kararı
09:09alınan bu karar kapsamında fabrikayı başka bir ile
09:13birleştireceklerin işte depremde hasar gördüğü için ııı
09:16dile getirdiler. Dediğim gibi yani zamanla bakacağız, zamanla
09:22göreceğiz. Neler olacak, neler yaşanacak. Ama tabii ııı
09:25çiftçide bir şey var. Hani bir üzüntü var. Iıı şehrin dinamiği
09:29olan böyle bir fabrikanın ürüne katma değer katan böyle bir
09:32fabrikanın kapatılması çiftçide bir üzüntüyle karşılandı.
Yorumlar