00:00Arkadaşlar merhabalar. Bugün yine bir tarihi konuyla beraberiz.
00:12Yine ilginç bir konu seçtim sizler için. Türk mitolojisinde önemli tanrıları konuşacağız.
00:20Biliyorsunuz eski Türkler çok tanrılı dinlere inanmışlar. Özellikle şamanizm, tengircilik adını verdiğimiz eski gök tanrı dini birçok tanrıları var o dönemde birçok doğal unsura
00:50yeryüzündeki, gökyüzündeki ve yerin altındaki çeşitli ruhlara ve tanrılara inanıyorlar. Bunları konuşacağız.
01:00Modern Türkiye'nin komşuları Yunanistan drama ve küçük ayrıntılarla dolu karmaşık tanrı mitlerine sahip.
01:10Türk tanrıları nispeten daha basit ve anlaşılır tanrılar yani doğanın ve yaşamın içinde düşünülmüş, ihtiyaç duyulmuş tanrılar.
01:23Türkler göçebe oldukları için tanrılarına nadiren heykeller ve tapınaklar inşa ediyorlar.
01:30Tanrı ve hikayeler gününü zamana ve fetihlere terk ediyor. Ancak yine de günümüzde Türklerde mitoloji konusu ilk gören konular arasında arkadaşlar.
01:46Türk mitolojisi Türk halklarının inançlarını, kültürlerini ve mitlerini içeriyor. Öncülük eden Türk mitolojisi figürleri arasında Tengri, Umay, Erlik gibi tanrılar ve kahramanlar var.
02:03Bu anlatılarda insanların hayatını etkileyen doğal güçler ve doğa tanrıları da bulunuyor.
02:10Türk mitolojisi Türk halklarının tarihi boyunca Orta Asya'dan Avrupa'ya kadar geniş bir coğrafyada yayılıyor.
02:20Göçebe Türk boyları mitlerin kendi inançlarına ve sosyal yapılarına göre uyarlayıp değiştiriyorlar.
02:28Bu nedenle de tek bir sabit tanrı miti bulmak nadirdir hatta imkansızdır diyebiliriz.
02:36Şimdi bunu bir aklımıza tutalım ve devam edelim.
02:40Gök Tengri yani en önemli tanrı figürü ile başlayalım.
02:45Tabi Türklerde mitoloji deyince aklımıza ilk şüphesiz gelmesi gereken Gök Tengri'dir yani büyük gökün tanrısı.
02:54En önemli Türk tanrısı olarak kabul edebiliriz.
02:58Türk halklarının tarihinin çoğu çok tanrılı olmakla birlikte Tengircilik tek tanrılı bir din olarak ayakta durduğu yıllarda olmuştur aslında.
03:09Ama Gök Tengri'nin tek tanrı kabul edildiği dönemde bile onun eşdeğeri olmasa da yine de farklı tanrılardan bahsedildiğini biliyoruz.
03:23Daha sonraki modern ideolojilerden etkilenen zamanlarda da mesela erlik kötülüğü temsil ediyorken Gök Tengri iyiliği temsil ediyordu.
03:36Tengri ismi aynı zamanda gökyüzüyle de eş anlamlı kullanılıyor o dönemlerde.
03:42Ya da herhangi bir tanrıya atıfta bulunmak için de kullanılan bir isim olarak genel bir kavrammış gibi de bulunulduğu zamanlar olmuş.
03:52Tengri'nin bazı kişilere Kut verdiği inancı da var. İlahi bir güç Kut inancı biliyorsunuz.
03:59Olağanüstü şans, yönetme yeteneği, olağanüstü bir güç veya benzeri düşünceler bir hükümdarın ülkeyi iyi yönetmesi için Kut inancı dolayısıyla Kut'a sahip olması gerektiği halk tarafından kabul edilir.
04:21Erlik yerlik olarak da adlandırılır. Türk Pantheonunda kötülük veya yer altı tanrısı olarak kabul edilir.
04:33Ölüme başkanlık eder ve insanlığın yaratılışına müdahale ettiği için Tengri veya Ülgen tarafından cezalandırılmıştır.
04:49Ülgen Türklerde mitoloji denince ilk akla gelen tanrılardan bir tanesidir.
04:56Hristiyanlardaki şeytan veya Müslümanlardaki şeytan olgusuna çok benziyor erlik.
05:04İlk insanları yasak meyveyi yemeye ikna ediyor ve bunun için cehenneme ikamet etmek üzere gönderiliyor.
05:149 kızı ve 9 oğlu var ve gümüş bir tahta oturuyor. Bu daha çok Hristiyan inancındaki Lucifer anlatımına benziyor.
05:24Çoğunlukla kıtlık hastalık gibi karanlık işlerden sorumlu. Yer altı dünyasında yaşıyor ve insanlar tarafından saygı görüyor.
05:34Başka bir ismi de Aygıstan olarak biliniyor.
05:41Kayrahan ile ilgili çok efsane var ancak ne erkek ne de kadın olarak tasvir edilmiyor.
05:53Şüphesiz Tengricilik'teki en önemli tanrılardan bir tanesi.
05:59Bazı anlatımlarda Tengri'nin babası bazılarında ise oğludur.
06:06Gökyüzünün 17. katında bulunur. En üst kat veya ağaç olarak da tasvir edilir.
06:12Havaya, suya ve toprağa hakimdir ve yarattıklarını gözlemleyerek sap beyaz bir kaz gibi yeryüzünün üzerinde uçtuğu tasvir edilir.
06:27Ülgen genellikle hem kayra hem de gök Tengri ile karıştırılan bir tanrıdır.
06:33İnsanlığın koruyucusudur ve bir tür baş melek figürü olarak da görülebilir.
06:38Ülgen insanlara ateşi armağan ediyor.
06:41Bunu neye benzetiyoruz?
06:44Promethe vardı ya eski Yunan anlatımlarında ateşi çalarak insanlara hediye ediyor.
06:51Çok ilginçtir ki Ülgen'in de insanlara ateşi armağan ettiği anlatılır.
06:58Bizi kötü kardeşe olan yer altı tanrısı Erlik'ten de koruduğuna inanıyoruz.
07:04Eski Türkler böyle inanıyorlar.
07:07Altın bir sarayda yaşıyor.
07:09Güçlü ve uzun saçlı iki yanında beyaz bir güneşle tasvir ediliyor genelde.
07:14Şimşek fırlatabiliyor ve hava durumunu yönetebiliyor.
07:17Şamanların koruyucu tanrısı ve onlara bilgeliklerini bu tanrı sağlıyor.
07:23İyiliği ve bolluğu sembolize ediyor ve Türkler'de araştırma yapan birisinin hiç duymamasının imkansız olduğu bir tanrı olduğunu söyleyebilirim.
07:35Meryem, Ülgen'in oğlu olarak tasvir edilir.
07:41Bilgelik, akıl ve bolluk tanrısıdır.
07:44Mükemmel bir okçudur.
07:47Bilgeliği sebebiyle kötülüğü dünyadan kovmuş olan tanrı kabul edilir.
07:53Tabi o dönem için söylüyoruz.
07:55Kızağın, savaş tanrısıdır.
07:59Kırmızı bir ata veya deveye biner ve zırhlı güçlü bir genç adam olarak tasvir edilir.
08:07Umaylı, bu listedeki tek tanrıça yani kadın tasviri iyi kalpli Umaylı'dır.
08:14Çocukları ve anneleri koruyan Türk doğurganlık ve bereket tanrıçası kabul edilir.
08:19Umay, Göktengrin'in en sevdiği eşidir ve onunla birlikte Türk halkının yaşam gücünü ve zaferlerini sağlar.
08:26Sarı renkle sembolize edilir ve genellikle ilahi gücü yayan güneşle ilişkilendirilir.
08:33Umay çok önemli bir tanrıça figürü.
08:36Hamile kadınların, çocuklu kadınların, çocukların, bebeklerin vs. koruyucusudur.
08:40Aynı zamanda da Türkiye'de halen kullanılan güzel bir isimdir.
08:45Evet arkadaşlar sizlerle bugün Türk mitolojisinde önemli tanrıları misafir ettik, konuştuk.
08:52Bir şeyler öğretebildiysem, anlatabildiysem ne güzel.
08:56Bir sonraki vlogumuzda yine başka bir konuyu konuşacağız.
09:01O zamana kadar kendinize çok iyi bakın.
09:03Hoşçakalın.
09:10İzlediğiniz için teşekkürler.
Yorumlar