00:00Sayın Bakanımızın sektörümüze dikkat çekmesinden dolayı kendisine teşekkür ediyoruz.
00:06Konuşmalarında da sektöre dikkat çekmek, işte istilam eden insanların bu sayının düşmesi,
00:12bazı ürünlerde insanların ürününü toplamasında içi bulamaması vesaire
00:17bu tür sıkıntılar üstüne gelince Sayın Bakanımızın böyle bir
00:21açıklama yapması, sektöre dikkat çekmesi takdiri şayandır.
00:26Fakat Sayın Bakanım hayvancılık biter demesinde kayası o şekil
00:32yorumlanmamalı. Bence istilamın ve
00:36istilam eden insanların sayısının arttırılması ve bu noktada hayvancılık popülasyonunun arttırılmasına yönelik
00:43bir mesaj vermiştir. Yani hayvancılık
00:46bitmez. Hayvancılık, özellikle küçükbaş hayvancılık bu ülkenin
00:50coğrafyasına uygun olan bir meslek dalı olduğu için
00:54bu sektör atamızdan bize kalan bir miras olması lazım.
00:58Üretime biz devam edeceğiz.
01:01Fakat biz çoban bulmakta sıkıntı çekiyoruz.
01:04Bizim şu anda hayvan sayımız istenilen seviyede değildir.
01:08Çoban bulmakta sıkıntı çekiyoruz.
01:11Yerli çoban çalıştıramıyoruz. Neden çalıştıramıyoruz? Çünkü
01:16özellikle çobanlık mesleği
01:19ismi değişmiş şimdi sürü yöneticisi olmuş da
01:21şimdi sürü yöneticilerinin
01:23özellikle bu mesleği sevdirme
01:26veya özendirme gibi
01:28herhangi bir adım atılmıyor.
01:30Aslında yatılması gereken bunlardır. Nedir bu?
01:33İnsanların sosyal güvencesi.
01:35Aslında maliyet çok ciddi bir maddi külfet getirmez.
01:38Şimdi bugün bizim kendi çocuklarımızın bu mesleğe
01:41özendirilmesi noktasında bizim atmamız gereken adımları bizim atmamız lazım.
01:46Beş aylık çoban desteği var. Altı aylık çoban desteği olur.
01:49Vesaire bunlar bizim için yeterli değildir.
01:52Sonuç itibariyle bu mesleğin
01:55özellikle devletin verdiği primlerde beş aylık senelik kalmamalı.
01:59Bu on iki aya yayılmalı
02:01ve bu sosyal güvenlik primleri de devlet tarafından verilmelidir.
02:05Şimdi yabancı ürünlü çobanları çalıştırıyoruz. Biz buluyoruz.
02:08Şu anda da halen bazı işletmelerimizde
02:11Afgan çobanlar mevcut.
02:14Fakat bunlar işine de sadık.
02:16İşini de layıkıyla yapıyor. Gözümüz arkada kalmıyor.
02:20Fakat bunlar iki üç ay çalışıyor. Bakıyor ki sanayide de kendisine alternatif iş var.
02:25Bakıyor ki mobilyacıda da var.
02:28Bakıyor ki markette de var. Lokantada da var.
02:32Bunların bir sosyal medyası var. Biraz daha orada maaşlar
02:36cazip geliyor. Sosyal güvenlik primleri de olmadığı için
02:40vatandaş sigorta da ödemiyor.
02:42Ona daha uygun geliyor.
02:44Onu bizim işimizden çekiyor.
02:46Yani biz her sabah
02:48şöyle özetleyeyim. Biz her sabah uyandığımızda
02:51gidiyoruz işletmedeki, işletmenin başındaki çobanımız kaçtı mı kaldı mı?
02:55O korkuyla yaşıyoruz. Tamam Afgan çoban var ama
02:58fakat yarını var mı yok mu?
03:01O endişe var. Dolayısıyla açılamıyoruz. Önümüzü göremiyoruz.
03:04Bu sektöre yatırım yapamıyoruz.
03:06Hayvan popülasyonunu artıramıyoruz.
03:08Neyle olur bu?
03:10Bunun devlet şu anda bizim bahsettiğimiz Ticaret Bakanlığı
03:14Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı
03:17Tarım Bakanı da bunların içinde olması lazım.
03:20Söz sahibi olması lazım.
03:22Bunların çıkacağı, belirleyeceği yol haritasında
03:25bunların bir standart çalışma üsülü
03:27ve şartları mevzuat çerçevesinde getirilmeli
03:31ve yabancı çobanların
03:33sadece çobanlıkla ilgili
03:35sinir getirilerek çalışma izni verilmelidir.
03:38Yoksa bu izinden gelir
03:40sonra bizim emeğimizi çalmasınlar.
03:42Sonra bizim çocuklar sokakta işsiz gezerken
03:45gidip mobilyacıda, sanayicide
03:47atölyede, bakalda, markette çalışmasınlar.
03:50Çünkü bizim yeteri
03:52zaten işsizliğimiz, işsiz gencimiz vardır.
03:56Bu yabancı çobanlara izin verildiği zaman
03:59özellikle başta Afgan ve Türkmen
04:02ve Türkistan ülkelerinde gelecek insanların çalışması
04:06sinirli ve sorumlu olması lazım.
04:08Biz özellikle istidam noktasında
04:12çobanda sıkıntı yaşadığımız
04:14ve bizim 60 milyona dayanan
04:17küçükbaş hayvan popülasyonu hayvan sayımızın
04:20bu son iki yılda Afgan çobanların ülkeden gitmesi
04:23bir daha dönüşüne izin verilmemesiyle birlikte
04:26bu sayımız 52 milyonlara düştü.
04:28Yani bizim 8 milyon bir kaybımız oldu.
04:30Bu kaybı yeniden telafi etmek bizim için hayli bir zaman alıyor.
04:34Dolayısıyla biz bakanlığımıza
04:36gerek işçiliği bakanlığımıza gerek tarım bakanlığımıza
04:39sık sık bu konuyu dile getiriyoruz.
04:41Göç İdaresi Genel Müdürü ile bu konuların hususlarını görüştük.
04:44Daha önceki Göç İdaresi Genel Müdürümüzle.
04:47Birinci özelimiz yiğitli çobanlarımızı
04:49bu işe yüzlendirmemiz.
04:51Onların sosyal güvenlik ve yaşam şartlarına kadar
04:54hepsini yeterince yerine getirmemiz
04:58devletin eliyle olması lazım bunlar.
05:00İkinci planımız da Afgan çobanlar
05:03Dursun bu konuda sinir getirsin.
05:06Sinirlendirme getirsin.
05:07Sadece çobanlıkla istidam edebilsin.
05:09Özellikle yabancı uyrukların izinsiz, sigortasız
05:13burada milli ekonomiye de büyük bir kayıptır.
05:16Sigortasız, serbest, gelişi güzel
05:19bizim çocuklarımız işsiz kalıyor.
05:21Onlar sanayide, burada, şurada
05:23efendime söyleyeyim lokantada, restoranda
05:26ne ile aklına gelirse gelsin
05:28hepsinde izinsiz çalışıyorsa
05:30devlet bunlara da müdahale etmesi lazım.
05:32Çünkü ben yüz bine çoban bulamıyorum.
05:34Kardeşim sen ne kazanıyorsun ki yüz bin çobana
05:37sen bu sektörün dostu musun, düşmanı mısın?
05:39Şimdi dolayısıyla öyle bir ücret kimsenin de verme hakkı var
05:42ne yetkisi var, ne öyle bir geliri var.
05:45Düşünebiliyor musunuz?
05:46Şimdi bu çobanın çalışması da
05:48bu belli bir ölçüde yani askeri ücret veya
05:51bir buçuk askeri ücreti geçmemesi lazım.
05:53Bizim şu anda yüz elli bin çobana ihtiyacımız vardır.
05:56Yüz elli bin.
05:58Şu anda acilen yüz elli bin çobana ihtiyacımız vardır.
06:01Zaman zaman bu sayı kırk binleri buldu.
06:04Bu son zamanlarda özellikle çekildiler.
06:07Çünkü ülkesine giden bir daha giriş yapamadı.
06:10Dolayısıyla Afganistan bu konuda bir sıkıntı yaptı.
06:14Burada bir kısıtlama söz konusu olduğu zaman
06:16giden gelemedi.
06:18Giden dönemeyince
06:20özellikle işletme sahipleri çok çaresiz kaldı.
06:23Çobansız kaldı bir yanda.
06:25Çobanlığa da insanları bir yanda gözlendirmek
06:27bir yanda yönlendirmek mümkün değil.
06:28Dolayısıyla bu sayı otuz kırk bin arasında gidip geliyor zaman zaman.
06:33Evet şu anda böyle bir çalışma var.
06:36Bunu hükümet yapıyor.
06:39Şu andaki mevcut ilgili bahsettiğim bakanlıklar yapıyor.
06:43Karşı taraftaki hükümetlerle bağlantıları var.
06:46Bundan sonra çoban, yabancı çoban çalıştırılırsa
06:50yasal mevzular çerçevesinde çalıştırılacak.
06:53Şu anda bizim üç bakanlarımız
06:56bu konuda ciddi bir çalışması var.
06:59Bu anlamda öncelikle de çok büyük mesafeler almışlar.
07:03Özellikle yabancı çobanların
07:05ülkemizde sadece Afgan değil.
07:07Bunun içinde Suriyeli de var.
07:09Bunun içerisinde Türkmenistan'ı var.
07:11Türkiye Cumhuriyeti'nin vatandaşları var.
07:15Efendime söyleyeyim Afgan var.
07:18Bunlar topyekun düşünüldüğünde bir taslak çalışma var.
07:22Bu çalışma yasal mevzuat içerisinde
07:24bizim özellikle İçişleri Bakanı,
07:27Sosyal Güvenlik Bakanlığı,
07:29Çalışma Bakanlığı, Tarım Bakanlığı ekseninde
07:32bu süreç devam ediyor.
07:34Böyle bir çalışmanın olduğunu ben biliyorum ve yapılıyor.
07:37Yabancı çoban istidamı sağlamak noktasında
07:41yasal mevzuata dayamak
07:43ve karşılıklı bir iş protokolü yapmak.
07:47Eskiden Almanya bizden içi götürüyor diye.
07:50Hatırlarsınız yıllar önce.
07:52Aynı protokol çerçevesinde burada insanların istidamı sağlamak.
07:56Şimdi bu ne için iyi olur?
07:58Bu hem bizim istidam edecek eleman temini için
08:02bizim için çok iyi olur.
08:04Bir de çok acı ama gerçek.
08:08Şu anda biz Afgan çalıştı diyoruz.
08:10Adamın bize söylediği isim gerçek mi yalan mı biz onu da bilmiyoruz.
08:13Adam eşka mıdır? Adam kaçak mıdır?
08:16Adam başka bir şekilde aranıyor mu?
08:20Cehennemden mi kaçmış?
08:22Kırmızı aranan şahıslar listesinde midir değil midir?
08:30Bu kırmızı bültenle aransa bile biz bilmiyoruz.
08:33Dolayısıyla bu şu andaki hükümetin çalışması
08:36ve ilgili bakanlıkların böyle bir çalışma yapması
08:39en azından bize de güvence veriyor.
08:41Biz de en azından kendimizi rahat hissederiz.
08:52Altyazı M.K.
