00:00Mevcut yasal düzenlemenin uygulama süresi 1 Temmuz eee
00:03iki bin yirmi dörtte sona erdi. Şimdi ne olacak? Eee peki ne
00:09olmuştu? Eee iki bin yirmi üç yılında ve iki bin yirmi dört
00:12yılında kira parasındaki artışa bir üst sınır getirilmişti.
00:15Neden getirildi bu üst sınır? Eee sunulamadığı için eee aşırı
00:19konut fiyatları ve eee kira parası artışından özellikle dar
00:22gelirliği korumak için doğal parlamento yeni bir düzenleme
00:25yaptı. Ve iki bin yirmi üç ve yirmi dört yılı bir Temmuz iki
00:28bin yirmi dörde kadar olan dönem içinde kira parasındaki
00:30artışı yüzde yirmi beşte sınırladığı eee bir Temmuz iki
00:35bin yirmi dörde kadar kira sözleşmesi bitenler eee ne
00:39oldu? Yüzde yirmi beş üst normu eee kullanmaları gerekir. Kirayı
00:42bununla yenilediler. Ne zaman bu kira sözleşmesi
00:45güncellenecek? Bir Temmuz iki bin yirmi beşte. Yani bir yıl
00:48sonra. Peki ne olacak? Tüketici fiyatlar endeksindeki on iki
00:51aylık eee artışın ortalamasına göre kira parası yenilenecek.
00:55Beş yılı dolmayan kira sözleşmelerinde. Beş yılı
00:58dolanlar o bölgedeki ray işçilere göre yeniden kira
01:01parası tespiti yapacaklar. Eee mesela basit bir örnek vereyim.
01:04Basit örnek şu. Diyelim ki Mayıs ayında herhangi bir
01:07kiracının kira sözleşmesi eee doldu. Yenilenecek. Eee Mayıs
01:11ayında eee Tüketici fiyatlar endeksindeki artışı ne olmuş?
01:17Yıllık ortalama yüz altmış iki buçuk olmuş. Geçen Mayıs'tan
01:19bu Mayıs'a kadar. Eee şimdi kişi yirmi bin lira kira parası
01:23ödüyor eee ödüyor olduğunu varsayalım. Komut kirası
01:26ödüyor. Eee yüzde yirmi beşi üst sınırı kullanırsa yirmi beş
01:29bin lira kira parası ödeyecek. Eee yeni dönem için. Yani
01:32Mayıs'tan iki bin yirmi beş Mayıs'a kadar. Peki yüzde altmış
01:36iki nokta elli bir olursa ne olacak? Yaklaşık kırk bin altı
01:39yüz yirmi sekiz lira ödeyecek. Zaten yüzde yirmi beşi
01:42uygulamayanlar kırk bin liralar civarında bir paraya
01:44anlaştılar. Belki de biraz daha fazla ya. Yeni konut bulma
01:48güçlüğü de göz önüne alınarak. Eee ancak eee şimdi bu
01:52düzenleme eee bugün itibariyle son ayırdığı için mecburen
01:55bugünden sonra yenilenecek olan sözleşmelerde yeni eee eee öyle
01:59tahmin ediyorum ki yüzde altmış beş civarında olacak tüfedeki
02:02artış bizim tahminlerimize göre. Geçen Temmuz'dan eee bu
02:07Temmuz'a eee eee süresi dolan kira sözleşmeler için yüzde
02:12altmış beşler civarında bir artış eee olacak. Önümüzdeki
02:15eee eee bugünden itibaren. Eee dolayısıyla burada kira
02:19paralarında çok fahiş bir artış olması mümkün değil. Daha
02:23önce yapılmış olan sözleşmelerin yenilenmesi ve bir
02:26ek eee eee kira artışı istenmesi mümkün değil. Çünkü
02:29Türkiye'de mevzuatla uygulamada konut kira sözleşmeleri eee ve
02:32kira artışları yıllık olarak yapılıyor. Dolayısıyla ben
02:35yirmi beşe razı olmuştum Mayıs'ta. Şimdi altmış beş
02:38oldu. Eee tekrar altmış beşe göre kirayı reviz edelim. Eee
02:42böyle bir uygulamamız yok. Mevzuata da uygun değil. Eee
02:45dolayısıyla kiracının yapabileceği iş bunu yargı
02:47organına taşımak. Dolayısıyla önce arabalocuya, arkasından
02:50yargı organına eee taşımak olacak. Türkiye'de her yüz
02:53hanenin elli altısının konutu var. Her yüz hanenin eee kalan
02:57kırk dördü kirada oturuyor. Bu kırk dördün yirmi yedisi,
03:01yirmi yedinin biraz daha üzerinde olanı yüzde yirmi
03:03yedisi eee kirada oturuyor ve kirada oturduğunu beyan ediyor.
03:07Kalan yüzde biri lojmanında oturuyor yirmi sekiz. Dolayısıyla
03:10kırk dörtle yirmi sekiz arasındaki boşluk başka
03:12birinin konutunu kullanıyor ama kira parası eee ödemediğini
03:15beyan ediyor. Eee esasında burada kira gelir elde edenlerden
03:19ciddi bir kira geliri eee eee beyan etmeyen çok ciddi bir
03:23kitle var. Eee dolayısıyla eee belki yeni yapılacak
03:27düzenlemelerle eee bu eee bu konuda mutlaka çalışmak
03:30gerekiyor. Herkes kiralık konutunu bir defa mutlaka belli
03:34bir sistem üzerinden kiralama sözleşmesi yapmalı. Eee bir
03:37kira takip sistemi kurulmalı. Eee ve eee elde edilen kira
03:40geliri de belli bir limit aşıyorsa ki iki bin yirmi üçte
03:43bu yirmi bir bin lira. Bu oranı aşıyorsa istisna tutarını
03:47eee mutlaka beyanlamaya vermesi eee gerekiyor. Sorunu çözmenin
03:51önemli bir yolu var. Önemli olan yolu şu. Konut üretimini
03:54artırmak. Şimdi bir de boşluk tutulan konutlar kiraya
03:56verileceği için zaten kiralık konut artacak. Kiralık konutu
03:59artırınca otomatik olarak kira parası yavaş yavaş gerilemeye
04:01başladı. Bakın Ocak ayından itibaren konut fiyatlarında bir
04:04gerileme başladı. Merkez Bankası'nın konut fiyatının
04:06eksine göre. Enflasyon oranını belirleyen TÜFE'deki on iki
04:09aylık artışı belirleyen oranın üzerine kira sözleşmesi
04:12yapmamak. Kira sözleşmesiyle birlikte eee taşınmazın eee
04:17tahliye edilmesine ilişkin başka bir sözleşmeyi imzalamamak.
04:19Yaptıkları kira sözleşmesine eee dikkat edip iyice okumaları
04:23eee tahliye taahhüdü gibi bir taahhüt vermeye gerek yok. Eee
04:26kanun zaten net ortada. Eee bunlara dikkat etmeleri
04:29gerekiyor. Bir de tabii mümkün olduğunca yıllık eee ortalama
04:34tüketici fiyatlarındaki artışın üzerindeki bir artışı kabul
04:37etmeyecek sözleşme yapmalarına özen göstermeliler. Başka bir
04:40şey daha ihtiyaç var. Türkiye keşke kiralık konut pazarının
04:43tespitini yapsa, kiradaki konutu bilsek işte devletin
04:46bilgi sistemleri var. Bu bilgi sistemlerinin konut kiradadır
04:50bunu bilsek ve kira sözleşmeleri eğer devletin
04:52altında yapılsa kiralık konutta oturanların belli bölgelerde
04:56oturanların özellikle orta ve orta altı gelir grubundakiler,
04:59emekliler ve öğrenciler bunlara yönelik bir kira yardımı
05:02programı uygulamaya kon olsa bunu belediyeler bu destek
05:05olabilir. Merkez otorite bunu yapabilir birçok ülkede. Bir
05:08başka konu sosyal konut yıllarca tartışmışız. Eee sosyal
05:12konut konusunda TOKİ ve belediyelerin eee daha fazla eee
05:15efor sarf etmeleri gerekiyor. Daha fazla. Belediye kanununda
05:18belediyelerin çok geniş yetkisi var. Eee kamulaşma yapabilir,
05:22arsa üretebilir, üzerine inşaat yapabilir, konut üretip
05:25satabilir, kirayı verebilir veya ticari gayrimenkul,
05:27endüstriyel gayrimenkul yapıp satabilir. Böyle geniş yetkileri
05:30var. Ama ben mesela belediyelerimizi özellikle
05:33büyükşehir belediyelerimiz görüyorum. Bu yöndeki
05:35çok zayıf. Herkes TOKİ'den bekliyor. Herkes
05:38Çevre Bakanlığı'ndan bekliyor. TOKİ ve Çevre Bakanlığı'nın
05:41kapasitesi sınırlı. Eee yapabileceği bu. Iki yüz bin
05:44konut. Çok büyük bir sayı. Deprem bölgesinde o kadar kamu
05:47yapısı, idari yapı, eğitim yapısı. Herkes, bütün
05:51kuruluşlar görevi TOKİ'den beklerse yeni projede TOKİ'nin
05:54kapasitesi belli. Eee dolayısıyla belediyelerin de
05:58taşın altına elini koyması gerekiyor. Ama ben bizim
06:00belediyelere bakıyorum. Arsa karşılığı inşaat yapıyorlar.
06:03Ele geçen konutları hemen satışa sunuyorlar. Her gün
06:05gayrimenkul satış ilanı var. Dünyadaki belediyeler konut
06:09üretiyor ve kirayı veriyor. Buradan kentin kira parasını
06:12kontrol ediyorlar. Ama bizim belediyelerde böyle bir gelenek
06:16yok. Kanunen görevleri olması gerektiği halde böyle bir
06:18gelenek yok. IVE'de böyle bir geleneği başlatmak gerekiyor.
06:21Eee belediye kanun eee altmış dokuzuncu maddesi büyükşehir
06:25belediyelerine, ilçe belediyelerine inanılmaz
06:28yetkiler veriyor. Ama belediyelerimiz bunu
06:30kullanamıyor.
Yorumlar